YÜKSƏK KƏND TƏSƏRRÜFATI MƏHSULLARININ İSTEHSALI BİTKİLƏR Ə AQROTEXNİKİ VƏ KİMYƏVİ QULLUQDAN KEÇİR

Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı insanların ətraf mühitə birbaşa təsiri ilə bağlı olub, təbii mühitin dəyişməsi, ekoloji tarazlığın pozulması ilə müşahidə edilir. Kənd təsərrüfatı istehsalı ilə bağlı yaranan ekoloji problemlərin həlli ətraf təbii mühitə təsirlərin minimuma endirilməsini və onun müxtəlif səbəblərdən çirklənməsinin qarşısının alınmasını tələb edir. Bu istehsalın zəruri tərkib hissəsi olan kimyalaşma və xüsusilə bitki mühafizə işləri daha böyük xüsusi çəkiyə malikdir. Kimyəvi mübarizə üsullarından, xüsusən də, mineral kübrələrdən istifadə etmədən yüksək və sabit kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək mümkün deyil. Lakin kənddə yaşayan torpaq və əmlak payı almış əhalinin böyük əksəriyyəti peşə vərdişlərinə malik olmadığından, bitkilərə ziyan vuran zərərverici və xəstəliklərə qarşı mübarizədə istifadə olunan üsulların, vasitələrin və dərman maddələrinin tətbiqində çətinlik çəkirlər. Kimyəvi mənşəyi, təsir mexanizmi və s. məlum olmayan belə preparatların tətbiqi müəyyən ekoloji problemlər yaradır, ətraf mühitin çirklənməsinə səbəb olur.
Ümumiyyətlə, hər hansı bir kənd təsərrüfatı bitkilərinə ziyan vuran zərərvericilərin vaxtında aşkar olunması onun mübarizə üsulunu asanlaşdırır. Cari ildə siçanabənzər gəmiricilərin sirayətlənmə faizi həddən artıq yüksək olmuşdur və nəticədə bunlar kütləvi surətdə artmışdır. Siçanabənzər gəmiricilərlə mübarizənin ən optimal vaxtları payız və qış aylarıdır. Bu mübarizə kütləvi hal almalıdır. Daha ətraflı »

YIĞIM SÜRƏTLƏNİR

Əski Sovetlər dönəmində kəndimizin adı pambıqçılıq sahəsində həmişə qabaqcıllar sırasında çəkilərdi. Sonralar təsərrüfatın bir sıra sahələri kimi pambıqçılığa da maraq azaldı. Daha doğrusu, bu sahə tamamilə unuduldu.
Ancaq son iki ildir ki, pambıqçılığa münasibət dəyişib. Elə bu ilin sentyabr ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti möhtərəm İlham Əlıyevin sədrliyi ilə pambıqçılığın inkişafına dair Sabirabadda respublika müşavirəsi keçirildi. Ölkə Prezidentinin pambıqçılığın inkişafına xüsusi önəm verməsi bu sahədə çalışan insanların işə olan həvəsini birə on qat artırdı.
Bizim kəndin fermer və ailə -fermer təsərrüfatlarının üzvləri ötən il 30, bu il isə 65 hektar sahədə pambıq becəriblər. Fermerlərdən Asif İbrahimov və Azad Məhərrəmov hər biri ayrı-ayrılıqda 3 hektar, Süleyman Qasımov 3,5 hektar sahədə “ağ qızıl” becəriblər. Tarlalarda becərmə, suvarma işləri normal keçirildiyindən sahələrdə bol məhsul əmələ gəlib. Artıq bir neçə gündür ki, sahələrdə pambıq yığımı sürətlənir. Daha ətraflı »

Yaşadığımız Ələsgərli kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üç kəndi–Ələsgərli, Bayandur və Yenikənd kəndlərini əhatə edir. Bu yaşayış məntəqələrində 3 min nəfərə yaxın əhali var. Bundan başqa, ərazidə 250 nəfər də qaçqın və məcburi köçkün məskunlaşıb. Həmin insanlar da yerli camaata qaynayıb-qarışıblar.
Kənd camaatının əsas məşğuliyyəti tingçilik (elə buna görə də rayonumuzda hamı bizim kəndləri, xüsusən də Ələsgərlini yaxşı ting becərən bir kənd kimi tanıyır), calaq-çılıq və heyvandarlıqdır. Burada torpağı sevən, ona ürəkdən bağlanan, ailəsinin dolanışıq xərclərini buradan çıxaran əmək adamları çoxdur. Bu yazımızda onlardan biri– tingçi-calaqçı Əbil Əliyevdən söhbət açacağıq. Əbil ting əkib becərməyi, sonra bunları calayıb təkcə Tərtər camaatına deyil, ölkəmizin digər regionları ilə yanaşı, Rusiya Federasiyasına, İrana, Türkiyəyə çalaq tinglər satmağı atası Məhəmməd kişidən öyrənib. Ona bu işdə ailə üzvləri ilə birlikdə kənddəki calaqçılardan Zakir Quliyev, Mövsüm Məmmədov, Brilyant Əliyeva, Məryəm Hüseynova, Lətifə Zöhrabova kömək edirlər. Hər il onlar 45-50 min ting calayıb satışa çıxarırlar. Həmin calaq sortlar─alma, armud, şaftalı, eləcə də xan çinarı, Eldar şamı, kiparis və müxtəlif gül kolları da satışa çıxarılır.
Əbilin ailə üzvləri ilə yanaşı onunla birlikdə çalışan 20 nəfərdən çox calaqçı həmin sahədən gəlir götürür, ailə-lərinin dolanışıq xərclərini təmin edirlər.
Budur, ilin payız fəsli başlayıb. Bu təsərrüfatda ting satışına hazırlıq görülür.

Kamran Əhmədov,
Ələsgərli kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndə

Yaşadığımız Azadqaraqoyunlu kəndində fermer və ailə-fermer təsərrüfatlarının üzvləri son illər müxtəlıf kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkilib becərilməsinə diqqəti xeyli artırmışlar.
Elə mən özüm də əvvəlki illərdən fərqli olaraq bu il 10 hektar sahədə pambıq, 8 hektarda şəkər çuğunduru və 4 hektarda arpa əkmişəm. Kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsində öz ailə üzvlərimizlə yanaşı həm öz kəndimizdən, həm də qonşu kənd-lərdən insanlar iştirak edirlər. Bütün mövsüm ərzində bu insanlar tarlalarda bitkilərin becərilməsi ilə məşğul olur və ailə büdcəsini möhkəmləndirirlər.10 hektar pambıq sahələrinin 8 hektarında birinci üz pambıq yığımı başa çatıb.
Qəbul məntəqəsinə birinci üzdən 27,6 ton “ağ qızıl” təhvil vermişik. Özü də pambığı maşınla toplayırıq. Müasir pambıqyığan maşının sürücü-mexaniki Rabil Məmmədov bu işdə bizə yaxından köməklik edir. O çalışır ki, gərgin zəhmət hesabına hasilə gətirdiyimiz məhsul itkisiz toplansın. Arpa sahəsinin hər hektarında 35 sentner məhsul götürdük.  8 hektar şəkər çuğunduru sahəsindən isə İmişlidəki şəkər zavoduna 50 ton keyfiyyətli məhsul təhvil verdik.
İndi pambıq tarlalarında yığım davam edir. Məqsədimiz maşınla yığım başa çatandan sonra sahədə qalan məhsulu son qozasınadək əllə toplayıb itkiyə yol verməməkdir.
Torpaq kəndliyə qaytarılandan sonra onun becərilməsinə həvəs artıb.
Növbəti ildə əkin sahələrini daha da genişləndirəcəyik

Natiq Əliyev, Azadqaraqoyunlu kəndində fermer

Cari ilin 9 ayında rayonda heyvandarlıq məhsullarının istehsalı haqqında rayon statistika idarəsinin məlumatında göstərilir ki, süd istehsalı (fiziki çəkidə sentnerlə) 153.010 sentner olmuşdur. Bunun 390 sentneri kənd təsərrufatı müəssisələrinin, 152.620 sentneri isə ailə-kəndli və ev təsərrüfatlarının payına düşür.
İstehsal olunan südün 151.706 sentneri inək, 111 sentneri camış, 1173 sentneri qoyun, 20 sentneri keçi südü olmuşdur.
Həmçinin ilin 9 ayında yumurta istehsalı ( min ədəd) 7670 ədəd olmuşdur ki, bunun da hamısı ailə-kəndli və ev təsərrüfatlarının payına düşür.
Yun istehsalı (fiziki çəkidə, sentnerlə) 1246 sentner olmuşdur. Bunun 41 sentneri kənd təsərrüfatı müəssisələrinin, 1205 sentneri isə yenə də ailə-kəndli və ev təsərrüfatlarının payına düşür.
30 oktyabr 2016- cı il tarixə iribuynuzlu mal-qaranın baş sayı 26.665 baş olmuşdur. O cümlədən ana inək və camışlar 11918 baş, qoyun və keçilərin sayı isə 73105 baş olmuşdur. 2015-ci ilə nisbətən 2016-cı ildə süd istehsalı 13,6 % , yumurta istehsalı 0,4%, yun istehsalı 0,5% artmışdır. İribuynuzlu mal-qaranın sayı 1,2%, ana inək və camışların sayı 0,7%, qoyun və keçilərin sayı isə 0,8% çoxalmışdır.

“Yeni Tərtər”

Son zamanlar respublikamızda şəkər çuğunduru əkini, onun becərilməsi və şəkər istehsalı aktual məsələyə çevrilib. Buna görə də respublikamızın əksər bölgələrində olduğu kimi rayonumuzda da şəkər çuğunduru sahələri ilbəil genişləndirilir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, ötən il rayonumzun təsərrüfatlarında 724 hektar sahədə çuğundur əkilmişdisə, bu il həmin sahələr artırılaraq 1187 hektara çatdırılmışdır.
Bir sıra təsərrüfatlarımızda fermerlər və ailə-fermer təsərrüfatlarının üzvləri çuğundur əkini sahələrinin becərilməsinə xüsusi diqqət yetirirlər. Rayon statistika idarəsinin məlumatına əsasən, bu il Yuxarı Qapanlı kəndində 282 hektar, Köçərlidə 145 hektar, Azadqaraqoyunluda 105 hektar, Hüsənlidə 75 hektar, İrəvanlı və İsmayılbəyli kəndlərinin hər birində 60 hektar, Buruc və Qaynaq kəndlərinin hər birində 57 hektar sahədə şəkər çuğunduru becərirlər.
Fermerlərin bu sahəyə maraq göstərmələrinin əsas səbəbi ondan ibarətdir ki, bu bitkinin bazarı var. Onlar əvvəlcədən İmişlidəki şəkər çuğunduru zavodu ilə müqavilə bağlayırlar. Becərmə işlərində, mineral kübrələrin fermerlərə çatdırılmasında zavod insanlara lazımi kömək göstərir, tövsiyələr verir. Daha ətraflı »

KİTABXANALAR MÜTALİƏ MƏDƏNİYYƏTİNİN MƏNBƏYİDİR

Beynəlxalq Məktəb Kitabxanaları Günü YUNESKO-nun təşəbbüsü ilə 1999-cu ildən etibarən qeyd olunur.
İlk dəfə olaraq bu günün qeyd olunmasını Beynəlxalq Məktəb Kitabxanaları Birliyinin prezidenti Blanş Vullz elan edib. 2005-ci ildə bu bayramın rəsmi statusunu birliyin yeni prezidenti Piter Cenko təsdiqləyib.
2008-ci ildən etibarən isə bu gün bir aylıq silsilə tədbirlərlə qeyd olunur. Bu isə hər bir məktəb kitabxanasına aylıq çərçivəsində ən münasib tarixi seçərək bayramı qeyd etməyə imkan verir.
Bütün dünyada məktəb kitabxanaları müxtəlif formada olsa da bir məqsədə qulluq edir: “Təhsil və təlim hamı üçündür.” Buna görə də məktəb kitabxanaları məktəbin daxilində fəal dərs proqramını həyata keçirən dərs və təhsil mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Məktəb kitabxanaları şagirdlərin mütaliə vərdişlərinin təkmilləşdirilməsi və onlarda mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılmasına çalışmalıdır. Məktəb kitabxanalarının işinə nəzər salarkən bəzi kitabxanaların təhsil standartlarına, pedaqoji kollektivlərin tələblərinə cavab vermədiyi məlum olur. Daha ətraflı »

Son illər ölkəmizin hər yerində olduğu kimi rayonumuzda da heyvandarlığın cins tərkibinin yaxşılaşdırılması diqqət mərkəzində saxlanılır. Rayon baytarlıq idarəsinin rəisi Məhərrəm Əliyevin dediyinə görə, bu məqsədlə müxtəlif üsullardan – aqrolizinq yolu ilə sahibkarlara cins mal satılmasından, süni mayalanma və hibridləşmədən istifadə olunur. Son üç ildə rayonumuza 344 baş südlük istiqamətli cins mal gətirilmiş, bunun 266 başı Bəyimsarovda Habil İbrahimovun iri fermer təsərüfatına verilmişdir. İlk vaxtlar cins inəklərin yerli şəraitə uyğunlaşmasında bəzi çətinliklər olsa da, artıq bunlar arxada qalıb. İndi ana inəklərlə yanaşı onlardan alınan balalar da yüksək süd məhsuldarlığı ilə seçilir. Həm də xaricdən gətirilən mallardan fərqli olaraq yerli şəraitdə dünyaya gələn buzovlar daha dözümlüdür. Elə bu səbəbdən də hazırda rayonda süd istehsalının böyük hissəsi cinc malların hesabına yerinə yetirilir. Heyvandarlıqda daha yüksək nəticələr əldə etməyin ikinci yolu isə süni mayalanmadır. Məhərrəm müəllim bildirdi ki, cari ilin 9 ayında rayonda 286 baş inək və düyə süni mayalanıb.
Dövlət başçısının sərəncamına əsasən süni mayalanma yolu ilə doğulan hər buzova görə vətəndaşlara 100 manat subsidiya veriləcək. Bu məqsədlə rayonda 6 nəfərdən ibarət xüsusi komissiya yaradılıb. Bu iş onların nəzarəti altında aparılır. Daha ətraflı »

Məktəb laboratoriyalarında təyinatından asılı olaraq yanğın və partlayış xüsusiyyətləri olan müxtəlif kimyəvi maddələrin, reaktivlərin işlədilməsi, saxlanması ilə bağlı şagirdlər yanğın təhlükəsizliyi qaydalarını bilməli, onlara əməl etməlidirlər. Laboratoriyalarda istifadə olunan kimyəvi maddələrin, reaktivlərin çoxu yanğın və partlayış təhlükəli xüsusiyyətlərə malikdir. Məsələn; belə maddələrə anilini, azot-2 oksidi, bariumperoksidi və s. göstərmək olar. Belə maddələrin, reaktivlərin işlədilməsi və saxlanması vaxtı müəyyən olunmuş təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək lazımdır. Yanğın vaxtı isə onları kimyəvi və mexaniki hava köpükləri, çilənən su, su buxarı və təsirsiz qazlarla söndürmək lazımdır. Maddələrin və materialların birgə saxlanma qaydalarına xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Çünki onlara əməl etmədikdə yanğın və partlayış yaranar. Reaktivlər və başqa maddələrin birgə saxlanması istilik yığımına və öz-özünə alışmaya səbəb ola bilər. Ona görə də onlar müvafiq yerlərdə yanmayan şkaflarda saxlanmalıdır. Oksidləşdiriciləri (bertole duzunu, barium perxloratı, ammonyakı, natrium-nitratı və s.) şüşə, möhkəm tıxaclı bankalarda və ya plastik maddədən hazırlanmış qablarda saxlamaq lazımdır. Bu reaktivlər şkafın yuxarı rəfinə ayrıca qoyulmalıdır. Daha ətraflı »

Kəndimizin camaatı tarixən pambıq əkib-becərməklə məşğul olublar. Həmişə də adımız qabaqcıllar sırasında çəkilərdi. Sonradan məlum səbəblərdən pambıqçılığa diqqət azaldı, daha sonra isə bu sahə tamamilə unuduldu.
Ölkə Prezidenti möhtərəm İlham Əliyevin diqqət və qayğısı sayəsində bütün respublikada pambıqçılığın inkişafına diqqət artırıldı. Elə buna görə də kəndimizdə də bu il 28,9 hektar sahədə pambıq əkilib. Fermerlərdən Mütalib Ata-yev 7, Məzahir Sadıqov 6, Məzahir Həsənov isə 2,5 hektar sahədə “ağ qızıl” becərmişdilər. Məhsulu maşınla toplamaq üçün sahələrdə dərmanlama aparılmışdır. Son günlər havaların məhsul yığımı üçün əlverişlı keçməsi pambıqçıların işə həvəsini artırıb. İndi tarlalarda pambıqyığan maşınla yanaşı əllə yığım ustaları da işləyir, vaxtdan səmərəli istifadə etməyə çalışırlar.
Az vaxt ərzində kəndimizdən qəbul məntəqələrinə 60 tondan çox pambıq təhvil verilib. Hələ sahələrdə məhsul boldur. Pambıq toplanışı davam edir.

Şikar Əliyev,
Mamırlı kənd İƏD üzrə nümayəndə