Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında keçirilən kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsinə həsr olunmuş son müşavirədə dövlət başçısı bu sahədə çalışanların qarşısına ciddi vəzifələr qoyub. Xüsusilə taxılçılıq sahəsində işlərin daha yüksək səviyyədə qurulması, arpa və buğda istehsalını əkin sahələrini genişləndirmək hesabına deyil, elmi nailiyyətləri tətbiq etməklə yüksəltmək tapşırığı verilib.
Uzun illərdir ki, taxılçılıqla məşğul oluram. Şəxsi təcrübəmdən bilirəm ki, bu sahədə uğur qazanmaq üçün ilk növbədə toxum seçimini düzgün etmək lazımdır.
Rayonumuzda fəaliyyət göstərən Bölgə Təcrübə Stan-siyasında yüksək məhsuldar taxıl və arpa sortları becərilir. Biz bu sortları əkməklə, hektarın məhsuldarlığını artıra bilərik.
Ötən mövsümdə 30 hektar sahədə yüksək məhsuldar arpa və buğda sortu əkmişdik. Hər hektardan orta hesabla 45-50 sentner taxıl götürdük.
Cari ildə də zəmilərimiz göz oxşayır. Bütün aqrotexniki tədbirləri vaxtlı-vaxtında yerinə yetirmişik. Biçini yüksək səviyyədə keçirərək, bol taxıl məhsulu götürəcək, ölkəmizin ümumi inkişafına öz töhfəmizi verəcəyik.

Miri Rzayev,
Hüsənli kəndi,
fermer

Tərtər kəndlisi bolluq yaratmaq əzmindən geri çəkilmir

Azərbaycanın bütün bölgələri bizim üçün doğmadır, əzizdir. Ancaq Tərtərin iqlimində, torpağında bir qeyri-adilik, insanları bura cəlb edən xüsusi gözəllik var. Bəlkə də bu, rayonun dağətəyi olmasından irəli gəlir. Tərtər Kiçik Qafqazın şimal-şərq ətəklərində, Qa-rabağ düzündə, Tərtər çayının sahilində yerləşdiyinə görə iqlimi də mülayimdir.
Rayonun ümumi ərazisi 42258 hektardır. Bunun 25352 hektarı suvarılandır. Onun da 20332,7 hektarı əkinəyararlı, 1969,9 hektarı həyətyanı, 2623,4 hektarı meyvə, giləmeyvə və üzüm bağları, 426 hektarı isə meşə sahələridir. Bunlardan əlavə, rayonun 3669,52 hektar örüş sahəsi var.
Tərtər çayı üzərində su tutumu 560 milyon kubmetr olan Sərsəng Su Anbarı və 5,84 milyon kubmetr su tutan Suqovuşan Su Anbarı tikilmişdir. Sərsəng Su Anbarındakı su ilə rayonun əkin sahələrinin 70 faizini suvarmaq mümkündür. Bu yerdə qeyd edək ki, rayonda məşğul əhalinin 57,9 faizi, yəni 21,93 min nəfəri kənd təsərrüfatı işləri ilə məşğuldur.
Tərtərin iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatının sanballı payı var. Ötən il rayon üzrə ümumi daxili məhsul isteh-salının dəyəri 270,7 milyon manat olmuşdur ki, onun da 128,4 milyon manatı (47,4 faizi) kənd təsərrüfatı məhsullarının payıdır. Bu-nun 55,8 faizi bitkiçilik, 44,2 faizi heyvandarlıq məhsullarının dəyəri olmuşdur. Daha ətraflı »

Prezident İlham Əliyevin tapşırıq və tövsiyələrinə uyğun olaraq, son illər ölkəmizdə kənd təsərrüfatının ənənəvi və ixracyönümlü sahələrindən olan baramaçılığın inkişafı istiqamətində mühüm işlər görülür. Respublikamızın digər bölgələrində olduğu kimi, Tərtər rayonunda da baramaçılığın keçmiş şöhrətinin qaytarılması istiqamətində mühüm addımlar atılır, ipəkçiliyin müasir infrastrukturu yaradılır və yeni tut bağları salınır.

Rayonda bu sahədə dinamik artım müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, ötən il Tərtər rayonunda 6,5 ton barama istehsal edildiyi halda, bu il 12 tona yaxın yaş barama istehsalı nəzərdə tutulub. Bu məqsədlə Qax Damazlıq İpəkçilik Stansiyasından 300 qutu barama qurdu gətirilərək artıq kümçülərə təhvil verilib. Hazırlıq prosesi çərçivəsində rayonun yaşayış məntəqələrində fəaliyyət göstərən kümçülərə mütəxəssislər tərəfindən kümxanaların hazırlanması ilə bağlı müvafiq təlimatlar verilib, həmçinin ipəkqurdunun aqrotexniki qaydada bəslənməsi üçün maarifləndirici bukletlər paylanılıb.

Rayon ərazisindəki mövcud və yeni əkilən tut ağacları, əhalinin baramaçılıq sahəsindəki zəngin təcrübəsi və bu sahənin yüksək gəlirliliyi yaxın gələcəkdə barama istehsalını dəfələrlə artırmağa geniş imkanlar açır.

Sülhsevər, qüdrətli, möhtəşəm Azərbaycanımızın bir parçası olan qəhrəman Tərtər rayonu ildən-ilə daha da gözəlləşir. Sakinlərin həyat şəraiti yaxşılaşır, rayonun iqtisadi göstəriciləri yüksəlir. Cari ilin 6 ayı ərzində rayonda görülən işlərə nəzər yetirdikdə, bu əminlik daha da artır.
Belə ki, 2025-ci ilin birinci yarısında rayonumuzda tikinti-quraşdırma və abadlıq-quruculuq işləri davam etdirilmişdir. Küçələr memarlıq tələblərinə uyğun olaraq yenidən qurulur.
Tərtər şəhərinin Murad Mirzəyev, Aslan Hüseynov, Aysənan Abbasov, Məftun Əhmədzadə, Elnur İbrahimov, Emin Abbaszadə, Rəşad Vəlizadə, Kənan Ağayev və Cavid Səfərov küçələrində istinad divarlarının hörülüb hündürləşdirilməsi, divarların aqlay və bəzək daşları ilə üzlənməsi işləri tamamlanmışdır. Küçələrdə olan kommunikasiya xətləri qaydaya salınmışdır.
Cavanşir küçəsində köhnə bardyorlar yeniləri ilə əvəzlənmiş, səkilərə asfalt örtüyünün salınması üçün hazırlıq işləri aparılır.
Bununla yanaşı şəhərin Aysənan Abbasov, Məftun Əhmədzadə, Elnur İbrahimov, Emin Abbaszadə, Rəşad Vəlizadə, Kənan Ağayev, Azər Şəmilov və Ruslan Lalayev küçələrində müasir işıq dirəkləri quraşdırılmışdır.
Tərtər şəhərinin Nizami Gəncəvi, Qafur Məmmədov, Vasif Hüseynov, Ədalət Paşayev, Mehdi Hüseynzadə, Vüqar Həsənov, Elman Səfərov, Nəriman Nərimanov küçələrində və Heydər Əliyev prospektində yerləşən 18 ədəd 2 mərtəbəli, 6 ədəd 5 mərtəbəli və 1 ədəd 6 mərtəbəli yaşayış binalarının giriş hissələrində təmir işləri aparılmışdır.
2025-ci ilin 6 ayı ərzində rayonda respublika və yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarında 624,5 min manatlıq carı təmir və saxlanma işləri görülmüşdür. Daha ətraflı »

Bu mövsüm rayon üzrə orta məhsuldarlıq keçən ildəkindən 9 sentner çoxdur

Tərtərdə taxıl biçini yekunlaşmaq üzrədir. Fermerlərin üzü gülür, qəlbi sevinir. Niyə də gülməsinlər, sevinməsinlər? Rayon üzrə orta hesabla hər hektardan əldə olunan məhsul ötən ildəkindən 9 sentner çoxdur, yəni 40 sentnerin üstündədir.
Hazırda son hektarların məhsulu biçilir. Taxılçılar hesab edirlər ki, bu yalnız taxılçılıqda qazanılan yüksək nəticə deyil, həm də Zəfərimizin 5 illik yubileyinə rayon taxılçılarının özünəməxsus hədiyyəsidir.
Həyatda elə bir insan tapılmaz ki, xəfif küləkdən dalğalanan taxıl zəmisinə biganə qalsın. Bu mənzərəyə baxanda ruhən dincəlirik, dünyamızda baş verən mü-haribələri, insanlara edilən zülmləri unuduruq. Axı, çörəyin bolluğu özü sülh və əmin-amanlıqdan xəbər verir.
Cəmi 5 il əvvəl isə Tərtərdə vəziyyət belə deyildi. Əkinçilər torpağı atəş səsləri altında əkib-becərirdilər. Bununla belə, hər kəsdə bir əminlik hissi vardı ki, gec-tez, düşmən layiqli cəzasını alacaq. Bu əminliyi yaradan Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin apardığı siyasət, ordumuzun günü-gündən artan qüdrəti idi.
Rayonun Azadqaraqoyunlu kəndindən olan qabaqcıl fermer, I Qarabağ müharibəsi qazisi Tərlan Zeynalovla məhsulu yenicə biçilmiş zəminin kənarında görüşdük. Elə kəndin kombaynçıları da burada idilər. Tərlan bizi mexanizatorlarla tanış etdi: Zamiq və Zəka Məmmədov qardaşları, Şəmsəddin Alıyev və Fərman Məmmədov.
Söhbətə ilk olaraq Tərlan özü başladı: Daha ətraflı »

2025-ci ilin yanvar-mart aylarında nəqliyyat sektorunda fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektləri tərəfindən göstərilmiş xidmətlərin faktiki qiymətlərlə ümumi həcmi 473,5 min manat olmuşdur. 2024-cü ilin müvafiq dövrünə nisbətən nəqliyyat xidmətinin həcmi real ifadədə 6,7 faiz azalmışdır. Nəqliyyat sektorunda göstərilmiş xidmətlərin 440,3 min manatı və ya 93,0 faizi fiziki şəxslər tərəfindən yük və sərnişin daşınmasında göstərilmiş xidmətlərdir.
2024-cü ilin yanvar-mart aylarında avtomobil nəqliyyatı ilə 123,0 min ton yük, 2054,0 min sərnişin daşınmışdır. Daşınan yüklərin və sərnişinlərin hamısı avtomobil nəqliyyatı ilə daşınmışdır.

2024-cü ildə 286 milyon 912,0 min manat həcmində və ya 2023-ci ilə nisbətən 7,1 faiz az ümumi məhsul istehsal edilmiş və xidmətlər göstərilmişdir. Ümumi məhsul buraxılışının həcmində istehsal sahələrinin xüsusi çəkisi 74,8 faizə, xidmət sahələrinin xüsusi çəkisi 25,2 faizə bərabər olmuşdur.
2024-cü ildə istehsal edilmiş ümumi məhsul və göstərilmiş xidmətlərin həcmi sənaye sahəsində 32355,2 min manat (11,3 faiz), kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsində 112331,1 min manat (39,2 faiz), tikinti sahəsində 70050,9 min manat (24,4 faiz), nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahəsində 2327,5 min manat (0,8 faiz), informasiya və rabitə sahəsində 618,9 min manat (0,2 faiz), ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahəsində 69228,4 min manat (24,1 faiz) təşkil etmişdir.
Ümumi məhsul buraxılışı nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahəsində 10,5 faiz artmış, tikinti sahəsində 9,8 faiz, ticarət, nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahəsində 1,8 faiz, sənayedə 17,0 faiz, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsində 6,1 faiz, informasiya və rabitə sahəsində 29,9 faiz azalmışdır.

Tərtər Rayon Statistika İdarəsi

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 oktyabr 2024-cü il tarixli, 320 nömrəli “Su ehtiyatlarından səmərəli istifadəyə dair Milli Strategiya”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncamının 9.3.4.3. bəndinə uyğun olaraq Tərtər rayonunda müasir suvarma texnologiyalarından istifadənin genişləndirilməsinin təşviqi məqsədilə tədbir keçirilib.

Tədbirdə selləmə suvarmanın torpaqda şoranlaşma yaratdığı və məhsuldarlığı azaltdığı halda müasir suvarma sistemlərinin tətbiq edilməsinin təsərrüfatlarda məhsuldarlığı 2 dəfəyə yaxın artrdığı və sərf edilən suyun 2,5 dəfə azaldığı müşahidə edildiyi bildirilmişdir. Həmçinin müasir suvarma texnologiyalarının tətbiqi üzrə güzəşt mexanizminin təkmilləşdirilməsi sahəsində təkliflər hazırlanması və rayonda mövcud əkin sahələrində ilkin olaraq  müasir suvarma sistemlərinin suvarma payının 7 faizə, daha sonra növbəti mərhələ üzrə minimum 8.2 faizə və 2027-ci ilin sonunadək rayonda müasir suvarma sistemlərinin suvarmada payının 10 faizə çatdırılması əsas məqsəd olaraq qarşıya qoyulmuş və aidiyyəti qurumların əməkdaşları ilə geniş fikir mübadiləsi aparılmışdır.

2024-cü ildə 286 milyon 912,0 min manat həcmində və ya 2023-ci ilə nisbətən 7,1 faiz az ümumi məhsul istehsal edilmiş və xidmətlər göstərilmişdir. Ümumi məhsul buraxılışının həcmində istehsal sahələrinin xüsusi çəkisi 74,8 faizə, xidmət sahələrinin xüsusi çəkisi 25,2 faizə bərabər olmuşdur.
2024-cü ildə istehsal edilmiş ümumi məhsul və göstərilmiş xidmətlərin həcmi sənaye sahəsində 32355,2 min manat (11,3 faiz), kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsində 112331,1 min manat (39,2 faiz), tikinti sahəsində 70050,9 min manat (24,4 faiz), nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahəsində 2327,5 min manat (0,8 faiz), informasiya və rabitə sahəsində 618,9 min manat (0,2 faiz), ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahəsində 69228,4 min manat (24,1 faiz) təşkil etmişdir.
Ümumi məhsul buraxılışı nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahəsində 10,5 faiz artmış, tikinti sahəsində 9,8 faiz, ticarət; nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahəsində 1,8 faiz, sənayedə 17,0 faiz, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsində 6,1 faiz, informasiya və rabitə sahəsində 29,9 faiz azalmışdır.

Tərtər Rayon Statistika İdarəsi

“Kənd təsərrüfatının inkişafı prioritet məsələdir. Bu, sosial, iqtisadi sahədir, qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün dəstəkdir.”                                                                                                 İlham Əliyev, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Kənd təsərrüfatı – ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, iş yerlərinin yaradılmasında, kənd yerlərinin inkişafında mühüm rol oynayan fundamental iqtisadi sahədir. İqlim dəyişikliyi, əhalinin artımı və ərzaq bazarında rəqabətin artması kimi qlobal çağırışlar fonunda kənd təsərrüfatının dəqiq, aktual və hərtərəfli təhlilinin aparılması günümüzün tələbi kimi ortaya çıxır. Bu istiqamətdə işlərin təşkili üçün ən effektiv vasitələrdən biri kənd təsərrüfatının siyahıyaalınmasının aparılmasıdır.
Kənd təsərrüfatının siyahıyaalınması – ölkədə kənd təsərrüfatının bütün əsas aspektləri üzrə təfsilatı məlumat əldə etmək üçün aparılan kompleks statistik sorğudur. Bu sorğu torpaqdan istifadə vəziyyəti, əkin sahələrinin strukturu, suvarma, mal-qaranın sayı və sürü dövriyyəsi, təsərrüfatların istehsal göstəriciləri, əmək resursları və digər imkanları barədə geniş məlumat almaq fürsətini verir. Siyahıyaalmanın keçirilməsi təkcə kənd təsərrüfatı sektorunun mövcud vəziyyətini qiymətləndirməyə deyil, həm də onun güclü və zəif tərəflərini görməyə, bu sahədəki tendensiyaları müəyyən etməyə imkan verir. Bu mühüm informasiya mənbəyi dövlət tərəfindən fermerlərə dəstək üçün effektiv strategiya və proqramların işlənib hazırlanmasında, eyni zamanda aqrar sektora cəlb ediləcək investisiyaların istiqamətinin müəyyənləşdirilməsində xüsusi əhəmiyyətə malikdir.
Dünya ölkələrinin təcrübəsində kənd təsərrüfatı siyahıyaalmaları adətən on ildə bir dəfə keçirilir. Nəzərə alsaq ki, sonuncu dəfə keçirilmiş kənd təsərrüfatının siyahıyaalmasından ötən on il ərzində ölkədə kənd təsərrüfatı istehsalçılarının fəaliyyətində, sayında, strukturunda, inzibati ərazi bölgüsündə dəyişikliklər baş vermişdir, bu halda so-sial-iqtisadi inkişaf sahəsində çağdaş problemlərin həllinə ünvanlanacaq tədbirlər kənd təsərrüfatı məhsulu istehsalçıları haqqında ətraflı məlumatların toplanması üçün yeni siyahıyaalmanın keçirilməsi zərurətini ortaya qoyur.
Kənd təsərrüfatı siyahıyaalmasından bəhs edərkən bu mühüm statistik tədbi-rin tarixinə qısa nəzər salmaq məqsədəuyğun olardı. Beləliklə, 19-cu əsrdən başlayan kənd təsərrüfatı siyahıyaalmaları 1835-ci ildə Norveçdə, 1840-cı ildə ABŞ-da, 1846-cı ildə Belçikada, 1852-ci ildə Uruqvayda, 1866-cı ildə Böyük Britaniyada, 1888-ci ildə Argentinada, 1895-ci ildə Macarıstanda, 1896-cı ildə Kanadada, 1897-ci ildə Bolqarıstanda keçirilmişdir. 1905-ci ildə Romada Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (IIA) yaradılmasından sonra bir çox dövlətlər bütün dünyada kənd təsərrüfatı siyahıyaalmalarının vahid əsaslarla keçirilməsi barədə razılığa gəldilər. Beləcə 1929-1930-cu illər üçün ilk Ümumdünya kənd təsərrüfatı siyahıyaalınması proqramı (WCA) hazırlandı və 60-a yaxın ölkədə tətbiq edildi. Proqramın 1940-cı il üçün nəzərdə tutulan növbəti mərhələsi İkinci Dünya müharibəsinin başlaması səbəbindən tamamlana bilmədi. 1945-ci ildə Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun əsasında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) yaradıldı və 1950-ci ildən başlayaraq hər on ildən bir yenilənən vahid Ümumdünya kənd təsərrüfatı siyahıyaalınması proqramının hazırlanması təmin edildi. Hal-hazırda dünya ölkələri tərəfindən tətbiq olunan mövcud Ümumdünya kənd təsərrüfatı siyahıyaalınması proqramının 2020-ci il raundu 10-cu proqramdır və 2016-2025-ci illəri əhatə edir. Daha ətraflı »