2026-cı il avqustun 23-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev cənabları Özbəkistan Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri həm ikitərəfli münasibətlər, həm də bütövlükdə Türk dünyası və Mərkəzi Asiya regionu üçün mühüm tarixi hadisə kimi yadda qaldı. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, o cümlədən Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası və dövlət başçılarının mətbuata verdikləri birgə bəyanatlar iki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə – müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini bir daha təsdiq etdi.
Bu səfər sadəcə rəsmi diplomatik gediş deyil, əsrlər boyu formalaşmış qardaşlıq bağlarının müasir dövrün geosiyasi və geo-iqtisadi çağırışlarına uyğun olaraq yeni məzmunla zənginləşdirilməsinin bariz nümunəsi oldu. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev tərəfindən “tarixi” və “qardaşlıq münasibətlərinin bariz zirvəsi” kimi qiymətləndirilən bu tədbir, xalqlarımız arasındakı mənəvi yaxınlığın siyasi müstəvidə necə möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu nümayiş etdirdi.
Qardaşlıq və Strateji Müttəfiqlik Əlaqələrinin Dərinləşməsi
Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri hər zaman qarşılıqlı etimad, səmimiyyət və dəstək üzərində qurulub. Özbəkistan həm regional, həm də beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyini həmişə qətiyyətlə dəstəkləyib. Bunun ən bariz nümunəsi işğaldan azad edilmiş torpaqlarda – Füzuli şəhərində Özbəkistan dövləti tərəfindən inşa edilən və dahi mütəfəkkir Mirzə Uluqbəyin adını daşıyan müasir orta məktəbdir. Bu təhsil ocağı iki xalq arasındakı əbədi qardaşlığın və gələcəyə hesablanmış birgə addımların əyani rəmzidir. Prezidentimiz Cənab İlham Əliyev mətbuata bəyanatında Özbəkistan rəhbərliyinə və xalqına Qarabağın bərpasına verdiyi bu təmənnasız töhfəyə, göstərilən həmrəyliyə görə dərin minnətdarlığını bildirib. Bu cür addımlar iki ölkə arasındakı münasibətlərin sadəcə dövlətlərarası çərçivədən çıxaraq xalqların ürəkdən gələn qardaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini göstərir.
Mətbuata verilən bəyanatda iqtisadiyyat və ticarət sahəsində əldə olunan nailiyyətlər və qarşıda duran yeni hədəflər geniş şəkildə yer alıb. Tərəflər qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin həcmini 1 milyard ABŞ dollarına çatdırmağı əsas hədəf kimi müəyyənləşdiriblər. Lakin dövlət başçıları qeyd ediblər ki, mövcud iqtisadi potensial, zəngin təbii ehtiyatlar və istehsal imkanları bu rəqəmin daha da artırılmasına imkan verir. Avtomobilqayırma, kənd təsərrüfatı, toxuculuq, yüngül sənaye və əczaçılıq sahələrində birgə layihələrin icrası uğurla davam etdirilir. Xüsusilə, Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Fondunun fəaliyyəti həm hər iki ölkədə, həm də üçüncü bazarlarda birgə sənaye və infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsində mühüm katalizator rolunu oynayır. İqtisadiyyatların bir-birini tamamlaması prinsipi hər iki ölkənin iqtisadi dayanıqlılığını gücləndirir.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın birləşməsinin yaratdığı yeni geosiyasi reallıqlara toxunub. Qlobal miqyasda təchizat zəncirlərinin şaxələndirildiyi və yeni nəqliyyat arteriyalarının aktuallıq qazandığı bir dövrdə Orta Dəhliz çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistanın birgə səyləri xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Özbəkistan yüklərinin Xəzər dənizi və Azərbaycanın müasir nəqliyyat infrastrukturu vasitəsilə Qərb bazarlarına çıxarılması ölkələrimizin tranzit potensialını qat-qat artırır. Eyni zamanda, enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerjinin istehsalı və ötürülməsi, habelə rəqəmsal transformasiya sahələrində regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində konkret addımlar razılaşdırılıb.
Səfər çərçivəsində humanitar sahədə də mühüm təşəbbüslərə imza atılıb. Yeni Daşkənd şəhərində “Azərbaycan” parkının təmqinin qoyulması, hər iki ölkənin mədəniyyət günlərinin, elmi və gənclər forumlarının mütəmadi keçirilməsi xalqlarımızın tarixini və mədəniyyətini daha yaxından öyrənməsinə xidmət edir. Paytaxtlar və regionlar səviyyəsində qurulan sıx əlaqələr iqtisadi və sosial inteqrasiyanın yerli idarəetmə strukturlarına qədər nüfuz etdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin 2026-cı ilin avqustunda Özbəkistana etdiyi dövlət səfəri və mətbuata verdiyi bəyanat bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı strateji tərəfdaşlıq təkcə ikitərəfli maraqlara deyil, həm də bütövlükdə Türk dünyasının birliyinə, Avrasiya məkanında sülhə, təhlükəsizliyə və dayanıqlı inkişafa xidmət edən güclü və sarsılmaz bir sütundur.
Eldar Əsədov
YAP Tərtər rayon təşkilatının sədri