{"id":9862,"date":"2018-07-11T10:23:23","date_gmt":"2018-07-11T07:23:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=9862"},"modified":"2018-07-11T10:24:22","modified_gmt":"2018-07-11T07:24:22","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-ili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=9862","title":{"rendered":"\u201cAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130li\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00dcST\u018fQ\u0130L D\u00d6VL\u018fT\u0130M\u0130Z YEN\u0130-YEN\u0130 U\u011eURLAR QAZANIR<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-9863 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-1-300x162.jpg\" alt=\"\" width=\"154\" height=\"83\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-1-300x162.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-1.jpg 675w\" sizes=\"(max-width: 154px) 100vw, 154px\" \/>H\u0259r bir xalq\u0131n, mill\u0259tin sahib oldu\u011fu \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259t onun m\u00fcst\u0259qilliyidir. M\u00fcst\u0259qilliyi qazanmaq v\u0259 qoruyub saxlamaq qurban t\u0259l\u0259b edir. G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini itir\u0259n xalq\u0131m\u0131z y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131. M\u0259d\u0259niyy\u0259timiz, dilimiz, dinimiz s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Torpaqlar\u0131m\u0131z par\u00e7aland\u0131. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar t\u0259\u015fkil edildi. B\u00fct\u00fcn bu bax\u0131mlardan \u00f6lk\u0259miz\u0259 m\u00fcst\u0259qillik laz\u0131m idi. M\u00fcst\u0259qillik xalq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rv\u0259tdir, d\u0259y\u0259rdi, h\u0259m d\u0259 bir xalq\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin qorunmas\u0131n\u0131n t\u0259minat\u0131d\u0131r. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 xalq\u0131m\u0131z m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini b\u0259rpa etdi, Tiflisd\u0259 \u201c\u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si\u201d Milli \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edildi. Bu B\u0259yannam\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131, azadl\u0131\u011f\u0131 b\u0259yan edildi. Bu azadl\u0131q M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 ba\u015fda olmaqla g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u0259hr\u0259si idi. H\u00f6k\u00fcm\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 g\u00f6rk\u0259mli siyasi xadim F\u0259t\u0259li Xan Xoyski olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti adlan\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk-islam d\u00fcnyas\u0131nda ilk demokratik respublika idi. AXC 1918-ci il iyunun 4-d\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 Batumda \u201cS\u00fclh v\u0259 dostluq\u201d m\u00fcqavil\u0259si imzalad\u0131. M\u00fcqavil\u0259nin ba\u011flanmas\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 AXC-ni tan\u0131yan ilk d\u00f6vl\u0259t oldu. <!--more-->C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f \u0259razisi 97,3 min kv km idi. G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistanla m\u00fcbahis\u0259li say\u0131lan torpaqlara iddia qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min torpaqlarla birg\u0259 \u00fcmumi \u0259razimiz 114 min kv kml\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. AXC parlamenti respublika idi. Az\u0259rbaycan parlamenti 1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Parlamentin s\u0259dri g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi \u018f.Top\u00e7uba\u015fov olmu\u015fdu. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yarand\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n erm\u0259ni siyas\u0259t\u00e7il\u0259rinin \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdi. 1920-ci ilin mart\u0131nda Erm\u0259nistan AXC-ni de-virm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 gizli raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldi. Erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda qiyam t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rh\u0259d boyu b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeridirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Ordusu h\u0259r yerd\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini darma-da\u011f\u0131n etdi. Rus h\u0259rb\u00e7il\u0259ri Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etdi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti s\u00fcqut etdi. 23 ay ya\u015fayan AXC \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r-d\u00fc. Xalq\u0131m\u0131z Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 70 illik \u0259sar\u0259td\u0259 saxlan\u0131ld\u0131qdan sonra yenid\u0259n 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fdu. \u00d6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2018-ci il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259t ili \u00e9lan olunmu\u015fdur. 100 illik yubiley t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edildi. Haz\u0131rda m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti inki\u015faf edir, yeni-yeni u\u011furlara imza at\u0131r. Biz f\u0259xr edirik ki, bu c\u00fcr h\u00fcquqi v\u0259 demokratik d\u00f6vl\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Famil\u0259 ABBASOVA,<\/strong><br \/>\n<strong>Azadqaraqoyunlu k\u0259nd <\/strong><br \/>\n<strong>tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00dcST\u018fQ\u0130L D\u00d6VL\u018fT\u0130M\u0130Z YEN\u0130-YEN\u0130 U\u011eURLAR QAZANIR H\u0259r bir xalq\u0131n, mill\u0259tin sahib oldu\u011fu \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259t onun m\u00fcst\u0259qilliyidir. M\u00fcst\u0259qilliyi qazanmaq v\u0259 qoruyub saxlamaq qurban t\u0259l\u0259b edir. G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini itir\u0259n xalq\u0131m\u0131z y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131. M\u0259d\u0259niyy\u0259timiz, dilimiz, dinimiz s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Torpaqlar\u0131m\u0131z par\u00e7aland\u0131. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar t\u0259\u015fkil edildi. B\u00fct\u00fcn bu bax\u0131mlardan \u00f6lk\u0259miz\u0259 m\u00fcst\u0259qillik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9862\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}