{"id":935,"date":"2015-07-15T13:49:25","date_gmt":"2015-07-15T10:49:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=935"},"modified":"2015-11-26T14:30:04","modified_gmt":"2015-11-26T11:30:04","slug":"nar-%c9%99kinl%c9%99rinin-movcud-v%c9%99ziyy%c9%99ti-v%c9%99-bu-bitkinin-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=935","title":{"rendered":"Nar \u0259kinl\u0259rinin m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 bu bitkinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti."},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/goycayda-hektarlarla-nar-bagi.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-936 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/goycayda-hektarlarla-nar-bagi-300x225.jpg\" alt=\"goycayda hektarlarla nar bagi\" width=\"162\" height=\"122\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/goycayda-hektarlarla-nar-bagi-300x225.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/goycayda-hektarlarla-nar-bagi.jpg 340w\" sizes=\"(max-width: 162px) 100vw, 162px\" \/><\/a>Nar\u0131n elmi ad\u0131 \u201cpunika qranatumdur\u201d. \u201cPunika\u201d-t\u00fcnd q\u0131rm\u0131z\u0131, \u201cqranatus\u201d is\u0259 d\u0259n\u0259 dem\u0259kdir. Nar bitkisi subtropik bitki olmaqla, 20 d\u0259r\u0259c\u0259 \u015faxtaya tab g\u0259tir\u0259 bilir. Quraql\u0131\u011fa davaml\u0131 bitkidir, lakin yax\u015f\u0131 boy v\u0259 m\u0259hsul verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn nar r\u00fctub\u0259t\u0259 t\u0259l\u0259b g\u00f6st\u0259rir. Torpa\u011fa az t\u0259l\u0259bkar olmaqla m\u00fcxt\u0259lif mexaniki t\u0259rkib\u0259 malik torpaqlarda bec\u0259ril\u0259 bil\u0259r. Y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar v\u0259 g\u0259lirli bitkidir.<!--more-->\u018fd\u0259biyyatlardan m\u0259lum oldu\u011fu kimi nar \u00e7ox q\u0259dimd\u0259n bec\u0259ril\u0259n v\u0259 istifad\u0259 olunan bitkidir. Onun \u0259n qiym\u0259tli v\u0259 q\u0259dim sortu eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l q\u0259dim Yunan\u0131stan\u0131n Karfagen vilay\u0259tind\u0259 bec\u0259rilmi\u015fdir. Nar bitkisi respublikam\u0131zda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n rayonumuzda da sevilir v\u0259 uzun ill\u0259rdir bec\u0259rilir. Az\u0259rbaycan nar\u0131na n\u0259inki daxili bazarda, \u00f6lk\u0259 h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda, x\u00fcsusil\u0259 qon\u015fu Rusiya bazarlar\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259bat var. Lakin son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 rayonumuzda nar sah\u0259l\u0259rinin k\u0259skin sur\u0259td\u0259 azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u0259zi t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sahib-l\u0259rinin bu sah\u0259y\u0259 olan bigan\u0259liyi t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furur. Bel\u0259 ki, 1995-ci il\u0259d\u0259k T\u0259rt\u0259r rayonunda f\u0259rdi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar da daxil olmaqla kolxoz v\u0259 sovxozlarda olan nar ba\u011f-lar\u0131n\u0131n \u00fcmumi sah\u0259si 1500 hektardan \u00e7ox oldu\u011fu halda, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 118 hektar t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\nNar\u0131n 500-d\u0259n art\u0131q sortu m\u0259lumdur ki, bunlar da h\u0259m morfoloji-bioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259, meyv\u0259l\u0259rin keyfiyy\u0259tin\u0259, h\u0259m d\u0259 yeti\u015fm\u0259 vaxtlar\u0131na g\u00f6r\u0259 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259nir. Rayonumuzda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u0259h\u0259miyy\u0259ti k\u0259sb ed\u0259n \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan g\u00fcley\u015f\u0259si, \u00c7\u0259hray\u0131 g\u00fcley\u015f\u0259, \u015eah nar, Q\u0131rm\u0131z\u0131qab\u0131q, V\u0259l\u0259s, Nazikqab\u0131q sortlar\u0131 \u0259kilib bec\u0259rilir. Bu sortlar\u0131n h\u0259r hektardan m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 bec\u0259rilm\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq 15-20 ton v\u0259 daha \u00e7ox olur.<br \/>\nNar bitkisinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 sad\u0259dir v\u0259 bir qayda olaraq odunla\u015fm\u0131\u015f \u00e7ilikl\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, \u00e7ilikl\u0259r uzunlu\u011fu 20-25 sm olmaqla \u0259sas\u0259n pay\u0131zdan t\u0259dar\u00fck olunur. Bu zaman cavan hiss\u0259l\u0259rin q\u0131\u015f \u015faxtalar\u0131ndan z\u0259d\u0259 almas\u0131 qorxusu aradan qalx\u0131r. Q\u0259bul olunmu\u015f aqroqaydalara uy\u011fun olaraq \u00e7iliyin diametri 10-15 mm olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, bu \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rd\u0259 olan \u00e7ilikl\u0259rd\u0259n standart ting \u00e7\u0131x\u0131m\u0131 95 faiz olur. Bundan nazik v\u0259 ya yo\u011fun \u00e7ilikl\u0259rd\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nNar \u00e7ilikl\u0259ri \u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n c\u0259rg\u0259vi \u00fcsuldan istifad\u0259 edilir. Bu zaman c\u0259rg\u0259aras\u0131 60-80 sm, bit-kiaras\u0131 25 sm olmaqla hektara 50-66 min bitki yerl\u0259\u015fdirilir. Bitkil\u0259r \u0259kildikd\u0259n sonra m\u00fctl\u0259q suvar\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259r suvar\u0131lmadan sonra torpaq yum\u015fald\u0131l\u0131r v\u0259 alaqlarla mexaniki m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131l\u0131r.<br \/>\nNar b\u00f6y\u00fck xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 malik bitkidir. Nar\u0131n meyv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259z\u0259 halda yeyilm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa onlardan m\u00fcxt\u0259lif m\u0259mulatlar haz\u0131rlan\u0131r. Nar g\u0259lirli sah\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 B, A, C v\u0259 E kimi vitaminl\u0259r sink, selen, fosfor v\u0259 dig\u0259r minerallar insan\u0131n daha g\u0259nc v\u0259 t\u0259rav\u0259tli qalma\u011f\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Odur ki, h\u0259r bir insan bacard\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r bu minerallarla z\u0259ngin olan t\u0259bii meyv\u0259 \u015fir\u0259l\u0259ri i\u00e7m\u0259li, bunlardan \u0259n m\u0259sl\u0259h\u0259tlisi is\u0259 nar suyudur.<br \/>\nH\u0259yat ver\u0259n sular aras\u0131nda birinci pill\u0259d\u0259 dayanan nar suyu kalsium, maqnezium, d\u0259mir, natrium kimi \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli minerallarla z\u0259ngindir. Nar suyunun davaml\u0131 istifad\u0259si insan\u0131n cavan, g\u0259nc qalma\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. G\u00f6st\u0259ril\u0259n minerallarla yana\u015f\u0131 nar \u015fir\u0259sind\u0259 8-20 faiz invert \u015f\u0259k\u0259r, 14 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r C vitamini, 2-9 faiz tur\u015fular, 4 faiz ql\u00fckoza, 1,5 faiz protein, 3 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u011flar vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Natiq Musayev,<\/strong><br \/>\n<strong>T\u0259rt\u0259r R\u0130HB Aparat\u0131nda Ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nar\u0131n elmi ad\u0131 \u201cpunika qranatumdur\u201d. \u201cPunika\u201d-t\u00fcnd q\u0131rm\u0131z\u0131, \u201cqranatus\u201d is\u0259 d\u0259n\u0259 dem\u0259kdir. Nar bitkisi subtropik bitki olmaqla, 20 d\u0259r\u0259c\u0259 \u015faxtaya tab g\u0259tir\u0259 bilir. Quraql\u0131\u011fa davaml\u0131 bitkidir, lakin yax\u015f\u0131 boy v\u0259 m\u0259hsul verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn nar r\u00fctub\u0259t\u0259 t\u0259l\u0259b g\u00f6st\u0259rir. Torpa\u011fa az t\u0259l\u0259bkar olmaqla m\u00fcxt\u0259lif mexaniki t\u0259rkib\u0259 malik torpaqlarda bec\u0259ril\u0259 bil\u0259r. Y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar v\u0259 g\u0259lirli bitkidir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/935\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}