{"id":8621,"date":"2018-01-31T14:13:31","date_gmt":"2018-01-31T11:13:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=8621"},"modified":"2018-01-31T14:13:31","modified_gmt":"2018-01-31T11:13:31","slug":"2018-ci-il-az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-ilidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=8621","title":{"rendered":"2018-C\u0130 \u0130L \u201cAZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 \u0130L\u0130\u201dD\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00dcS\u018fLMAN \u015e\u018fRQ\u0130ND\u018f \u0130LK DEMOKRAT\u0130K RESPUBL\u0130KA<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-8622 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/405370089-300x162.jpg\" alt=\"405370089\" width=\"181\" height=\"98\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/405370089-300x162.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/405370089-768x415.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/405370089.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 181px) 100vw, 181px\" \/>Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan tarixinin \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259t s\u0259hif\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki bu tarix Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin elan olundu\u011fu tarixdir, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z \u0259razisin\u0259 sahib \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131na qo\u015fuldu\u011fu bir g\u00fcnd\u00fcr. Y\u0259ni bu, adi tarixl\u0259rd\u0259n deyil.<br \/>\nH\u0259min d\u00f6vrd\u0259 zaman m\u0259s\u0259l\u0259ni k\u0259skin qoymu\u015fdu. M\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259t idi ki, Rusiya imperiyas\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, onun t\u0259rkibind\u0259 olan xalqlar\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015fd\u0131. Reall\u0131q bel\u0259 idi. Xalq\u0131m\u0131z ya aya\u011fa qalx\u0131b \u00f6z d\u00f6vl\u0259tini qurmal\u0131 idi, ya da torpa\u011f\u0131m\u0131z par\u00e7alan\u0131b b\u00f6l\u00fcnm\u0259li idi.<br \/>\nM\u0259hz o d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi taleyini h\u0259ll etm\u0259k iqtidar\u0131nda olan ziyal\u0131lar, ictimai-siyasi xadiml\u0259rimiz bu reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259rk ed\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyimizin elan olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fccadil\u0259 etdil\u0259r. Onlar\u0131n bir qrupu Avropada t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131lar, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 y\u00fcks\u0259k demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 sahib idil\u0259r. H\u0259min insanlar Az\u0259rbaycan\u0131n tarix qar\u015f\u0131s\u0131nda bu \u00e7\u0259tin m\u0259suliyy\u0259tini kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u0259rk edib aya\u011fa qalxaraq istiqlaliyy\u0259timizi elan etdil\u0259r. 1918-ci il may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Tiflisd\u0259 alt\u0131 madd\u0259lik \u201c\u0130stiqlaliyy\u0259t B\u0259yannam\u0259si\u201d elan edildi. <!--more-->Bununla da M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik Respublika quruldu. \u201c\u0130stiqlaliyy\u0259t B\u0259yannam\u0259si\u201dnin birinci madd\u0259sind\u0259 deyilir: \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n idar\u0259etm\u0259 formas\u0131 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tidir\u201d.<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u0259ndind\u0259 is\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z daxilind\u0259 ya\u015fayan azsayl\u0131 xalqlar\u0131n dini, milli, etnik m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaqd\u0131r\u201d dey\u0259 qeyd olunurdu.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti c\u0259mi 23 ay ya\u015fasa da, tariximizd\u0259 \u015fanl\u0131 v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yer tutur. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti h\u0259min tarixl\u0259 q\u00fcrur duyur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev indiki m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011funu b\u0259yan edib.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti q\u0131sa f\u0259aliyy\u0259ti \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu v\u0259 siyasi idar\u0259etm\u0259 sistemini t\u0259tbiq etmi\u015fl\u0259r. AXC-nin qurucular\u0131 xalq hakimiyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259nb\u0259yi kimi xalq idar\u0259etm\u0259sinin &#8211; Parlamentinin qurulmas\u0131n\u0131 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259 hesab edirdil\u0259r. 1918-ci il dekabr\u0131n 7-i H.Z.Ta\u011f\u0131yevin ke\u00e7mi\u015f q\u0131z m\u0259kt\u0259binin binas\u0131nda m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentin birinci iclas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olur. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Parlamentin s\u0259dri, H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev is\u0259 s\u0259drin birinci m\u00fcavini se\u00e7ilirl\u0259r. Parlamentin 3 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t katibliyi d\u0259 se\u00e7ilir, Mehdi b\u0259y Hac\u0131nski ba\u015f katib se\u00e7ilir.<br \/>\n1918-ci ilin dekabr ay\u0131nda AXC n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yola d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Apar\u0131lan siyasi dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olaraq 1920-ci il 11 yanvar tarixind\u0259 AXC-nin m\u00fcst\u0259qilliyi d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131n\u0131r. 1920-ci ilin mart ay\u0131nda Bak\u0131da 17 d\u00f6vl\u0259tin s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131mayan Sovet Rusiyas\u0131 is\u0259 h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259hdidl\u0259r ed\u0259r\u0259k t\u0259xribata s\u00f6vq edirdi. N\u0259hay\u0259t, 1920-ci ilin aprelin 27-d\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya daxil oldu. Bir g\u00fcn sonra AXC h\u00f6kum\u0259ti bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259slim edildi.<br \/>\nBu g\u00fcn Az\u0259rbaycan g\u00fccl\u00fc, d\u00fcnyada s\u00f6z sahibi olan d\u00f6vl\u0259tdir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz el\u0259 qlobal layih\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6n\u0259mini etiraf etm\u0259y\u0259 m\u0259cburdur. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si is\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qurulub. Prezident \u0130lham \u018fliyevin bu q\u0259rar\u0131 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 v\u0259 onun qurucular\u0131na veril\u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rdir. C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurucular\u0131 olan insanlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti v\u0259t\u0259n, mill\u0259t yolunda \u015f\u0259hid oldular. Bu q\u0259rar h\u0259m c\u00fcmhuriyy\u0259t u\u011frunda \u015f\u0259hid olanlar\u0131n, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda canlar\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhuna b\u00f6y\u00fck ehtiramd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>R\u0259\u015fad QARAYEV, <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Qaraa\u011fac\u0131 k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259binin m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00dcS\u018fLMAN \u015e\u018fRQ\u0130ND\u018f \u0130LK DEMOKRAT\u0130K RESPUBL\u0130KA Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan tarixinin \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259t s\u0259hif\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki bu tarix Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin elan olundu\u011fu tarixdir, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z \u0259razisin\u0259 sahib \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131na qo\u015fuldu\u011fu bir g\u00fcnd\u00fcr. Y\u0259ni bu, adi tarixl\u0259rd\u0259n deyil. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 zaman m\u0259s\u0259l\u0259ni k\u0259skin qoymu\u015fdu. M\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259t idi ki, Rusiya imperiyas\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8621"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8621\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}