{"id":7963,"date":"2017-11-20T10:30:10","date_gmt":"2017-11-20T07:30:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=7963"},"modified":"2017-11-20T10:30:10","modified_gmt":"2017-11-20T07:30:10","slug":"narkoman-c%c9%99miyy%c9%99tin-cixdas-m%c9%99hsuludur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=7963","title":{"rendered":"NARKOMAN C\u018fM\u0130YY\u018fT\u0130N \u00c7IXDA\u015e M\u018fHSULUDUR"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-7964 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/images-1-2.jpg\" alt=\"images (1)\" width=\"141\" height=\"94\" \/>Lakin bu \u201c\u00e7\u0131xda\u015f m\u0259hsul\u201d yenid\u0259n yararl\u0131 ola bil\u0259r v\u0259 normal h\u0259yata qay\u0131da bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ona \u0259sl ki\u015fi irad\u0259si laz\u0131md\u0131r! Bu irad\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259 tapa bilm\u0259y\u0259nl\u0259r ciddi m\u00fcalic\u0259 yolu il\u0259 yenid\u0259n insana d\u00f6nm\u0259k xo\u015fb\u0259xtliyini ya\u015faya bil\u0259rl\u0259r. Narkomanl\u0131qdan insanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u0259n adamlar az deyil.<br \/>\n\u015e\u00fcbh\u0259siz, ham\u0131 bilir ki, narkomaniya n\u0259dir v\u0259 onun faci\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259ri n\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fn \u00e7ox g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda yay\u0131lan bu b\u0259la bir mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k b\u0259db\u0259xtliyin\u0259 z\u0259min yaratm\u0131\u015f olur. N\u0259hay\u0259td\u0259, b\u0259\u015f\u0259rin b\u0259las\u0131 kimi b\u00fct\u00f6v insanl\u0131\u011f\u0131 m\u0259hv ed\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d\u0259 qar\u015f\u0131 \u201c\u00fcsyan\u201d qald\u0131r\u0131blar.<br \/>\nB\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00e7ox ciddi m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lsa da, narkomaniya cavanla\u015faraq h\u0259tta 13-14 ya\u015fa ke\u00e7ib, lakin 20-25 ya\u015f aras\u0131nda yay\u0131lma daha \u00e7oxdur. Narkomanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fm\u0259sinin bir s\u0259b\u0259bi qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259m narkotik madd\u0259l\u0259rin ticar\u0259tind\u0259n \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin \u201cyuyulmas\u0131\u201d, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqa maliyy\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Dig\u0259r s\u0259b\u0259b d\u0259 h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 narkotik madd\u0259l\u0259rin istehsal\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131d\u0131r.<!--more--> B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u018ffqan\u0131stan r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 bildirir ki, \u0259sas g\u0259liri narkotikd\u0259ndir. H\u0259min \u00f6lk\u0259d\u0259 heroinin 1 kiloqram\u0131 500 dollara sat\u0131l\u0131r. Pakistana 2000 dollara ke\u00e7ir, avropaya is\u0259 80-100 min dollara gedib \u00e7\u0131x\u0131r.<br \/>\nNarkotikl\u0259r insanlarda ilk d\u0259f\u0259 maraq oyad\u0131r, istifad\u0259 edir, sonra is\u0259 x\u0259st\u0259lik hal\u0131na ke\u00e7ir. Heroind\u0259n bir-iki d\u0259f\u0259 istifad\u0259 etdikd\u0259n sonra x\u0259st\u0259lik formala\u015f\u0131r v\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi bu, \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<br \/>\nNarkomanlar haz\u0131rda, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, heroin, h\u0259\u015fi\u015f, ana\u015fa, marixuana v\u0259 s. istifad\u0259 edirl\u0259r. Bunlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259ll\u0259r a\u011fr\u0131k\u0259sici kimi istifad\u0259 olunan morfin, promidol y\u00fcng\u00fcl qrupa aiddirl\u0259r. Birinci qrupa aid olanlar is\u0259 q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 g\u00fccl\u00fc as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r.<br \/>\nH\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t narkotika il\u0259 f\u0259rqli m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t narkotik madd\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131n\u0131 tutur. Amma bu siyah\u0131lar da f\u0259rqlidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, AB\u015e-da narkotik siyah\u0131da kokain yoxdur. Ancaq o, \u0259n a\u011f\u0131r narkotikdir.<br \/>\nPsixiatr-narkoloq F\u0259zail Sad\u0131qovun fikrinc\u0259 art\u0131q kokain c\u0259miyy\u0259t\u0259 nec\u0259 hopubsa, onunla m\u00fcbariz\u0259 aparmaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olub. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, t\u0259bab\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259r d\u0259 narkotik say\u0131l\u0131r. Lakin bu g\u00fcn h\u0259r yerd\u0259 sat\u0131l\u0131r. H\u0259min as\u0131l\u0131l\u0131q alkoqolizmd\u0259 d\u0259 formala\u015f\u0131r, sosial n\u0259tic\u0259l\u0259ri is\u0259 a\u011f\u0131r olur.<br \/>\nPsixiatr-narkoloq narkotik madd\u0259l\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 f\u0259sadlardan dan\u0131\u015fark\u0259n, onlar\u0131 tibbi v\u0259 sosial z\u0259r\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcr: \u201cSosial bax\u0131mdan, d\u00f6vl\u0259t narkomaniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 ona g\u00f6r\u0259 narahat olur ki, narkomanlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 balans\u0131 v\u0259 sabitliyi pozur. Bu g\u00fcn SP\u0130D-\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya narahatd\u0131r. Lakin avtomobil q\u0259zas\u0131ndan h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rin say\u0131 s\u00f6z\u00fcged\u0259n x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131ndan qat-qat art\u0131qd\u0131r. Amma he\u00e7 kim demir ki, avtomobill\u0259rin istehsal\u0131n\u0131 saxlayaq. SPID ona g\u00f6r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, onun yay\u0131lma mas\u015ftab\u0131 geni\u015fdir. Narkomaniya da bel\u0259 bir \u015feydir. Narkoman ba\u015fqa anlay\u0131\u015fd\u0131r, narkotik madd\u0259d\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k ba\u015fqa. Madd\u0259d\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n h\u0259r bir \u015f\u0259xs narkoman olmur. Onlar\u0131n klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri olur. Birinci \u0259lam\u0259t ondan ibar\u0259tdir ki, bu, psixi v\u0259 fiziki as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa \u00e7evrilir. Dig\u0259r \u0259lam\u0259t d\u0259yi\u015filmi\u015f registativ sindromdur. Bu n\u0259 dem\u0259kdir? \u0130nsan narkotik q\u0259bul ed\u0259nd\u0259, ilkin olaraq, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7ox pis hiss edir, \u00fcr\u0259k bulanma, qusma ba\u015flay\u0131r. \u00c7\u00fcnki birinci d\u0259f\u0259, normal insan oldu\u011fundan, orqanizmin toksid madd\u0259y\u0259 reaksiyas\u0131 olur. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259d\u0259n sonra art\u0131q v\u0259rdi\u015f edir v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr. Narkomanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti sonda cinay\u0259tkara \u00e7evrilir. \u0130nsan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na tibbi bax\u0131mdan vurdu\u011fu z\u0259r\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, F\u0259zail Sad\u0131qov bunlar\u0131 qeyd edir: \u201cNarkotik toksik madd\u0259 oldu\u011fundan, \u015f\u0259xsin b\u00fct\u00fcn daxili orqanlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir edir. \u00dcr\u0259k-damar sistemind\u0259n tutmu\u015f, nevroloji sferaya q\u0259d\u0259r t\u0259sir ed\u0259r\u0259k, xarakterini d\u0259yi\u015fir. Onlar h\u0259min madd\u0259ni q\u0259bul ed\u0259nd\u0259 normal adam olur, lakin vaxt\u0131 qurtaran kimi onun \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 ana, n\u0259 ata, n\u0259 ail\u0259 olur. X\u0259st\u0259 narkotik q\u0259bul ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 ed\u0259 bilmir. Bu zaman ona n\u0259 des\u0259n raz\u0131 ola bil\u0259r, t\u0259ki ist\u0259diyil\u0259 t\u0259min olunsun. H\u0259tta m\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam ki, vaxt\u0131 \u00e7atanda, anas\u0131n\u0131n barma\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sib, \u00fcz\u00fcy\u00fc \u00e7\u0131xar\u0131b, narkotik\u0259 d\u0259yi\u015fib. \u0130st\u0259diyini \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr cinay\u0259t\u0259 getm\u0259y\u0259 raz\u0131 olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti sonda cinay\u0259tkara \u00e7evrilir\u201d.<br \/>\nNarkomanlar 35-40 ild\u0259n art\u0131q ya\u015faya bilmir \u201cSpirtli i\u00e7ki, siqaret, narkotik madd\u0259 \u00f6mr\u00fc q\u0131sald\u0131r. Onlar\u0131n aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox t\u0259sir narkotikd\u0259dir. Erk\u0259n ya\u015f\u0131ndan narkotik q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flayan insan\u0131n orta \u00f6mr\u00fc 35-40 il olur. \u00c7\u00fcnki q\u0259bul etdikc\u0259, t\u0259siri hiss etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259r\u0259c\u0259ni art\u0131rmal\u0131d\u0131r. Son olaraq, el\u0259 bir h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131r ki, 20 normal adam\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bil\u0259c\u0259k bir d\u0259r\u0259c\u0259ni bird\u0259f\u0259y\u0259 q\u0259bul edir. Bu, bir m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259 bil\u0259r. Lakin sonda bir anda toksik madd\u0259 beyind\u0259n t\u0259n\u0259ff\u00fcs m\u0259rk\u0259zin\u0259 gedir v\u0259 n\u0259f\u0259s yerind\u0259c\u0259 k\u0259silir. Dig\u0259r faktor odur ki, cinay\u0259tkara \u00e7evrilmi\u015f narkoman kriminal qrupla\u015fmalarda h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir.<br \/>\nAil\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, bo\u015fanmalar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 narkomaniyad\u0131r. O, \u0259vv\u0259l \u0259traf\u0131nda olan insanlar\u0131, sonra \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 m\u0259hv edir. H\u0259kim deyir ki, narkoman adam\u0131n ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faq da narkoman olur. Toksik madd\u0259 ana b\u0259tnind\u0259 d\u00f6l\u0259 t\u0259sir edir. Bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n k\u00f6rp\u0259 a\u011fla\u011fan olur, narkotik vurduqdan sonra sakitl\u0259\u015fir.<br \/>\nB\u0259s n\u0259 etm\u0259li?<br \/>\nBirincisi, h\u0259r bir pis v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259ni ail\u0259d\u0259n ba\u015flamal\u0131y\u0131q. Ail\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r saf olsa v\u0259 halal ya\u015fasa pis v\u0259rdi\u015fl\u0259r ona siray\u0259t ed\u0259 bilm\u0259z.<br \/>\n\u0130kincisi, t\u0259rbiy\u0259 oca\u011f\u0131 olan m\u0259kt\u0259bdir. M\u00fc\u0259llim a\u011fz\u0131nda siqaret t\u00fcst\u00fcl\u0259d\u0259-t\u00fcst\u00fcl\u0259d\u0259 \u015fagird\u0259 onun z\u0259r\u0259rind\u0259n moiz\u0259 edirs\u0259, bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, t\u0259sirsiz qalacaq v\u0259 tragikomik bir s\u0259hn\u0259 yaradacaq. V\u0259 yaxud, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259ri z\u0259if qurulubsa, orada h\u0259r c\u00fcr m\u0259nfi hal t\u0259zah\u00fcr ed\u0259 bil\u0259r. (Bunlar ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131na da aiddir).<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcnd\u0259 ciddi qaydalar olmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, bunlar qanunlarla t\u0259nzim edilm\u0259lidir. Y\u0259ni \u0259traf m\u00fchit n\u0259 c\u00fcrd\u00fcrs\u0259, insan\u0131n \u015f\u00fcuru da o m\u00fchit\u0259 uy\u011fun formala\u015f\u0131r. \u018fg\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 narkomanl\u0131q v\u0259 cinay\u0259tkarl\u0131q get-ged\u0259 \u00e7oxal\u0131rsa, s\u0259b\u0259bini bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fchitd\u0259 axtarmal\u0131y\u0131q. Bu m\u00fchiti is\u0259 bizim ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259rzimiz v\u0259 \u0259xlaqi keyfiyy\u0259tl\u0259rimiz \u015f\u0259rtl\u0259ndirir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Tofiq YUS\u0130F<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lakin bu \u201c\u00e7\u0131xda\u015f m\u0259hsul\u201d yenid\u0259n yararl\u0131 ola bil\u0259r v\u0259 normal h\u0259yata qay\u0131da bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ona \u0259sl ki\u015fi irad\u0259si laz\u0131md\u0131r! Bu irad\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259 tapa bilm\u0259y\u0259nl\u0259r ciddi m\u00fcalic\u0259 yolu il\u0259 yenid\u0259n insana d\u00f6nm\u0259k xo\u015fb\u0259xtliyini ya\u015faya bil\u0259rl\u0259r. Narkomanl\u0131qdan insanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u0259n adamlar az deyil. \u015e\u00fcbh\u0259siz, ham\u0131 bilir ki, narkomaniya n\u0259dir v\u0259 onun faci\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259ri n\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7963\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}