{"id":7763,"date":"2017-10-20T13:18:00","date_gmt":"2017-10-20T10:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=7763"},"modified":"2017-10-20T13:18:00","modified_gmt":"2017-10-20T10:18:00","slug":"az%c9%99rbaycan-eld%c9%99nizl%c9%99r-dovl%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=7763","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN ELD\u018fN\u0130ZL\u018fR D\u00d6VL\u018fT\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-7765 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11cdwrs-300x269.jpg\" alt=\"11cdwrs\" width=\"151\" height=\"136\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11cdwrs-300x269.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11cdwrs-768x687.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11cdwrs.jpg 782w\" sizes=\"(max-width: 151px) 100vw, 151px\" \/>S\u0259lcuq imperatorlu\u011funun t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011framas\u0131ndan sonra S\u0259lcuqlar \u0130ran v\u0259 \u0130raq S\u0259lcuq sultanl\u0131qlar\u0131na parcalan\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 vilay\u0259t hakiml\u0259ri m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 tabe olmaqdan boyun qa\u00e7\u0131r\u0131r, \u00f6z \u0259razil\u0259rini m\u00fcst\u0259qil idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Feodal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u00fccl\u0259nir. Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan Eld\u0259nizl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 prosesi ba\u015f verir (1136-1225).<br \/>\nR\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 bir tacir t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda i\u015fl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Da\u011f\u0131stan\u0131n qul bazar\u0131ndan 40 n\u00f6k\u0259r al\u0131r. Qaydaya g\u00f6r\u0259, 39-nun pulunu \u00f6d\u0259yir, biri is\u0259 pay verilir. Bu balaca, c\u0131l\u0131z, \u00e7\u0259limsiz, \u00e7irkin u\u015faq Eld\u0259niz olur. D\u0259rb\u0259ndd\u0259n \u0130raqa apar\u0131lark\u0259n yuxulu Eld\u0259niz arabadan iki d\u0259f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Ikinci d\u0259f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 araba karvan\u0131 gedir v\u0259 s\u0259h\u0259r ay\u0131lan bu \u00e7\u0259limsiz u\u015faq araban\u0131n izil\u0259 g\u00fcnbatana yax\u0131n karvana \u00e7at\u0131r. Karvan sahibi balaca Eld\u0259nizin bu f\u0259ras\u0259tind\u0259n heyr\u0259tl\u0259nir.<br \/>\nSarayda b\u00fct\u00fcn n\u00f6k\u0259rl\u0259ri S\u0259lcuq sultan\u0131n\u0131n v\u0259ziri Sureyh\u0259m\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irmi\u015f. Balaca Eld\u0259nizd\u0259n imtina edir. Eld\u0259nizin a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n v\u0259zir r\u0259hm\u0259 g\u0259lib, onu da al\u0131r. G\u00f6z\u00fca\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 a\u011fas\u0131n\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb ed\u0259n balaca Eld\u0259niz tezlikl\u0259 \u00f6z bacar\u0131\u011f\u0131, qorxmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 igidliyi il\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131r.<!--more--><br \/>\nSultan II To\u011frul (1132-1134) ona \u0259mir titulu verir. \u00d6z o\u011flu Arslan \u015fah\u0131n atab\u0259yi t\u0259yin edir. Sultan II To\u011frulun \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Eld\u0259niz onun dul arvad\u0131 M\u00f6m\u00fcn\u0259xatunla ev-l\u0259nir. Bundan sonra sarayda onun h\u00f6kmdar olmaq \u015fans\u0131 art\u0131r. 1136-c\u0131 ild\u0259 \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz Aran hakimi kimi B\u0259rd\u0259y\u0259 g\u0259lir. Bununla m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Eld\u0259nizl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z\u00fcl\u00fc qoyulur.<br \/>\nO, 1160-c\u0131 ild\u0259 b\u00f6y\u00fck Atab\u0259y titulu qazan\u0131r. O\u011fullu\u011fu Arslan \u015fah\u0131n (1161-1176) sultan elan edilm\u0259sin\u0259 nail olur. B\u00f6y\u00fck o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van sultan\u0131n hacibi olur.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlardan sonra \u0130raq S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131 Eld\u0259nizl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu s\u00fclal\u0259nin idar\u0259 etdiyi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131, y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n sah\u0259si D\u0259rb\u0259ndd\u0259n \u0130ran k\u00f6rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r olur. Eld\u0259nizin o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van (1175-1186) paytaxt\u0131 Nax\u00e7\u0131vandan H\u0259m\u0259dana k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc.<br \/>\nM\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259vandan sonra ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131 Q\u0131z\u0131l Arslan (1186-1191) hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi.<br \/>\nAtab\u0259y \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259nizin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 quruculuq v\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131ld\u0131. D\u00f6vr\u00fcn m\u0259\u015fhur memar\u0131 \u018fc\u0259mi Nax\u00e7\u0131vani t\u0259r\u0259find\u0259n Dar\u00fcl M\u00fclk, C\u00fcm\u0259 m\u0259scidl\u0259ri, M\u00f6m\u00fcn\u0259 Xatun t\u00fcrb\u0259si v\u0259 s. kimi tarixi abid\u0259l\u0259rimiz in\u015fa olundu.<br \/>\nAtab\u0259yl\u0259rin hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 G\u0259nc\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259si ba\u015f verir, \u015f\u0259h\u0259r yerin t\u0259kin\u0259 \u00e7\u00f6k\u00fcr (1141). G\u00f6yg\u00f6l d\u0259 onda yaran\u0131r. 1141-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dahi Nizamisi d\u00fcnyaya g\u0259lir.<br \/>\n\u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259nizin \u00f6vladlar\u0131 &#8211; M\u0259h\u0259mm\u0259d Cahan P\u0259hl\u0259van, Q\u0131z\u0131l Arslan, \u018fbu-B\u0259kr v\u0259 \u00d6zb\u0259k m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259tin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etm\u0259kl\u0259 s\u00fclal\u0259nin hakimiyy\u0259tini davam etdirmi\u015fl\u0259r. 1225-ci ild\u0259 Xar\u0259zm\u015fah h\u00f6kmdar\u0131 C\u0259lal\u0259ddinin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 Eld\u0259nizl\u0259r d\u00f6vl\u0259ti s\u00fcquta u\u011fram\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nUnudulmaz, \u00f6lm\u0259z tarixi romanlar m\u00fc\u0259llifi M\u0259mm\u0259d S\u0259id Ordubad\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cQ\u0131l\u0131nc v\u0259 q\u0259l\u0259m\u201d tarixi roman\u0131nda o d\u00f6vr\u00fc g\u00f6z\u0259l b\u0259diil\u0259\u015fdirs\u0259 d\u0259, tarixin X-XIII \u0259srini el\u0259 tarix kimi q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259 XII\u2013XIII \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259razisinin ya\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n qorunmas\u0131nda \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz v\u0259 onun o\u011flanlar\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zsiz rolu dan\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>N\u00fcbar M\u018fD\u018fTL\u0130,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>1 yanvar\u201312 sentyabr <\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>2017-ci il<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259lcuq imperatorlu\u011funun t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011framas\u0131ndan sonra S\u0259lcuqlar \u0130ran v\u0259 \u0130raq S\u0259lcuq sultanl\u0131qlar\u0131na parcalan\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 vilay\u0259t hakiml\u0259ri m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 tabe olmaqdan boyun qa\u00e7\u0131r\u0131r, \u00f6z \u0259razil\u0259rini m\u00fcst\u0259qil idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Feodal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u00fccl\u0259nir. Bel\u0259 bir vaxtda Az\u0259rbaycan Eld\u0259nizl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 prosesi ba\u015f verir (1136-1225). R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 bir tacir t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda i\u015fl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Da\u011f\u0131stan\u0131n qul bazar\u0131ndan 40 n\u00f6k\u0259r al\u0131r. Qaydaya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7763"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}