{"id":7114,"date":"2017-08-10T10:35:21","date_gmt":"2017-08-10T07:35:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=7114"},"modified":"2017-08-10T10:35:21","modified_gmt":"2017-08-10T07:35:21","slug":"1-avqust-az%c9%99rbaycan-%c9%99lifbasi-v%c9%99-az%c9%99rbaycan-dili-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=7114","title":{"rendered":"1 AVQUST AZ\u018fRBAYCAN \u018fL\u0130FBASI V\u018f AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130 G\u00dcN\u00dcD\u00dcR"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u0130L XALQIN ADIDIR, XALQIN \u00d6Z\u00dcD\u00dcR<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-7115 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1368357933_ana_dilim.jpg\" alt=\"1368357933_ana_dilim\" width=\"119\" height=\"124\" \/>Dil h\u0259r bir mill\u0259tin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsini qoruyan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc vasit\u0259dir. Ana dili! N\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcq\u0259dd\u0259s, \u0259z\u0259m\u0259tli bir q\u00fcvv\u0259!<br \/>\nAna dili! Bir dil ki, mehriban bir v\u00fccud \u00f6z \u015f\u0259fq\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini o dild\u0259 b\u0259yan edir.<br \/>\n<strong><em>F\u00fczuli zirv\u0259li, Vaqif v\u00fcqarl\u0131, <\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>M\u0259nim Qorqud dilim, \u018fl\u0259sg\u0259r dilim.<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>\u00d6mr\u00fcm\u00fcn nax\u0131\u015f\u0131, b\u0259xtimin xal\u0131,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Dadda, \u015firinlikd\u0259 bal, \u015f\u0259k\u0259r dilim!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu dild\u0259 \u015feir d\u0259, mahn\u0131 da g\u00f6z\u0259ldir. Bu dil z\u0259rifdir, inc\u0259dir, ecazkard\u0131r. N\u0259simi d\u00f6z\u00fcml\u00fc, F\u00fczuli k\u0259d\u0259rli, S\u0259m\u0259d \u015f\u00f6hr\u0259tli, B\u0259xtiyar \u00fcnvanl\u0131 ecazkar dilim.<!--more--><br \/>\nM\u0259nim dilim \u0259srl\u0259r boyu inki\u015faf ed\u0259r\u0259k, zamanlardan s\u00fcz\u00fcl\u0259-s\u00fcz\u00fcl\u0259 g\u0259lmi\u015f, kamil bir dil\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu inc\u0259 v\u0259 l\u0259taf\u0259tli dil b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyi v\u0259 \u015firinliyi il\u0259 d\u00fcnya dill\u0259rin\u0259 meydan oxumu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dilinin formala\u015fma tarixi VII-IX \u0259srl\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259l\u0259 q\u0259dimd\u0259n, orta \u0259srl\u0259rd\u0259n insanlar \u201cDo\u011fma v\u0259t\u0259nd\u0259n g\u00f6z\u0259l, do\u011fma dild\u0259n \u015firin d\u00fcnyada he\u00e7 n\u0259 yoxdur\u201d amal\u0131 il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 qalxm\u0131\u015flar.<br \/>\nXVIII \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan dili z\u0259nginl\u0259\u015fdi, inki\u015faf etdi v\u0259 ya\u015fad\u0131.<br \/>\nDilimiz zaman-zaman qol-qanad a\u00e7d\u0131, elm dili, s\u0259n\u0259t dili kimi daha da inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldi. S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131 \u015fah \u0130smay\u0131l X\u0259tai Az\u0259rbaycan t\u00fcrk dilinin d\u00f6vl\u0259t dili s\u0259viyy\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sini ilk d\u0259f\u0259 olaraq h\u0259yata ke\u00e7irdi.<br \/>\n<strong>X\u0259tai taxt\u0131nda s\u0259n f\u0259rman oldun,<\/strong><br \/>\n<strong>Dill\u0259r\u0259 h\u00f6km ed\u0259n q\u0259hr\u0259man oldun.<\/strong><\/p>\n<p>Ana dili xalq\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Dil yoxdursa, xalq yoxdur, xalq yoxdursa, dil yoxdur. Dil insan \u00fcr\u0259yinin g\u00fczg\u00fcs\u00fc, kamilliyinin a\u00e7ar\u0131d\u0131r. Dili ya\u015fadan, inki\u015faf etdir\u0259n onun m\u0259nsub oldu\u011fu xalqd\u0131r.<br \/>\nBu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 1 avqust \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n \u0259ziz g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biri kimi qeyd olunur.<br \/>\nDil, mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri, onun s\u0259rv\u0259tidir. Mill\u0259tin dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si is\u0259 tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259sidir. Bu, mill\u0259tin mill\u0259t olaraq t\u0259sdiqidir. \u00c7\u00fcnki dilin d\u00f6vl\u0259t statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin, eyni zamanda dilinin z\u0259nginliyinin s\u00fcbutudur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 ana dili- mizin g\u00f6z\u0259l bilicisi, mahir natiq Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevn dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir.<br \/>\nUlu \u00d6nd\u0259rimiz ikinci d\u0259f\u0259\u2013 1993-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan dili yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. 1995-ci ilin 12 noyabr\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin ilk Konstitusiyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan dili Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olundu. Bu, Ulu \u00d6nd\u0259rimizin Ana dilimiz\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z m\u00f6vqeyinin daha bir parlaq n\u00fcmun\u0259sidir.<br \/>\n<strong>Dil xalq\u0131n ad\u0131d\u0131r, xalq\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/strong><br \/>\n<strong>Dilin ixtiyar\u0131 xalqdad\u0131r ancaq!<\/strong><\/p>\n<p>Milli lider Ana dili haqq\u0131nda deyirdi: \u201cH\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z ana dilini, Az\u0259rbaycan di-lini, d\u00f6vl\u0259t dilini m\u00fck\u0259mm\u0259l bilm\u0259lidir\u201d.<br \/>\n\u201cD\u00f6vl\u0259t dili i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 18 iyun 2001-ci il tarixli f\u0259rman yeni \u0259lifbaya ke\u00e7idin, 2001-ci ilin avqustuna kimi \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 t\u0259min edilm\u0259si Ulu \u00d6nd\u0259rin \u00f6z do\u011fma dilin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut etdi.<br \/>\n2001-ci ilin 9 avqustda imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d f\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il 1 avqust Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<br \/>\n2002-ci il 30 sentyabr tarixind\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu\u201dnun q\u0259bul edilm\u0259si Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259si, onun t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdiril-m\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daha bir add\u0131md\u0131r.<br \/>\nUlu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259tini u\u011furla davam etdir\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev dilimiz\u0259 v\u0259 dil\u00e7iliyimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nG\u0259lin dilimizi qoruyaq, ona h\u00f6rm\u0259t ed\u0259k, onu yabanc\u0131 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 korlamayaq. Ana dilimiz\u0259 \u00f6vlad sevgisi il\u0259 yana\u015faq. \u00c7\u00fcnki<br \/>\n<strong>Dilimiz varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/strong><br \/>\n<strong>Dilimiz b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u00fcr.<\/strong><br \/>\n<strong>Dilimiz birliyimizdir.<\/strong><br \/>\n<strong>Dilimiz d\u00fcn\u0259nimiz, sabah\u0131m\u0131z, bug\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fcr.<\/strong><br \/>\nAna dilimiz \u00e7ox qiym\u0259tli \u0259man\u0259tdir. \u018fman\u0259t\u0259 s\u0259daq\u0259t is\u0259 h\u0259r birimizin borcudur.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Zoya Quliyeva, <\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Umudlu k\u0259nd tam orta<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>m\u0259kt\u0259binin dil-\u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/em> <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0130L XALQIN ADIDIR, XALQIN \u00d6Z\u00dcD\u00dcR Dil h\u0259r bir mill\u0259tin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsini qoruyan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n \u0259n g\u00fccl\u00fc vasit\u0259dir. Ana dili! N\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcq\u0259dd\u0259s, \u0259z\u0259m\u0259tli bir q\u00fcvv\u0259! Ana dili! Bir dil ki, mehriban bir v\u00fccud \u00f6z \u015f\u0259fq\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini o dild\u0259 b\u0259yan edir. F\u00fczuli zirv\u0259li, Vaqif v\u00fcqarl\u0131, M\u0259nim Qorqud dilim, \u018fl\u0259sg\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7114"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7114\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}