{"id":5450,"date":"2017-01-09T12:50:16","date_gmt":"2017-01-09T09:50:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=5450"},"modified":"2017-01-09T12:50:16","modified_gmt":"2017-01-09T09:50:16","slug":"insanin-saglamligi-onun-xosb%c9%99xtliyidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=5450","title":{"rendered":"\u0130nsan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 onun xo\u015fb\u0259xtliyidir"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00dcMUMD\u00dcNYA Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00dcBAR\u0130Z\u018f G\u00dcN\u00dc<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-5451 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/44-300x225.jpg\" alt=\"44\" width=\"191\" height=\"143\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/44-300x225.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/44.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 191px) 100vw, 191px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-5452 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/001-1-300x200.jpg\" alt=\"001\" width=\"210\" height=\"141\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/001-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/001-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/001-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/001-1.jpg 1417w\" sizes=\"(max-width: 210px) 100vw, 210px\" \/>XX \u0259srd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biri Q\u0130\u00c7S\u2013Qazan\u0131l- m\u0131\u015f \u0130mmun \u00c7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 Sindromudur. Ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Q\u0130\u00c7S in-sanla do\u011fulan, insana xas x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n deyil. O, insan\u0131n sonrak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u201cqazand\u0131\u011f\u0131\u201d, \u0259ld\u0259 etdiyi, bil\u0259r\u0259kd\u0259n v\u0259 ya bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n tutuldu\u011fu bir b\u0259lad\u0131r. Narkomaniya, qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi, antisanitariya, nat\u0259mizlik\u2013b\u00fct\u00fcn bunlar Q\u0130\u00c7S-in yaranmas\u0131nda v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nBir s\u0131ra Avropa \u00f6lk\u0259sind\u0259 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 m\u00fcbt\u0259la olanlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, c\u0259miyy\u0259tin onlara m\u00fcnasib\u0259tini d\u0259yi\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir, h\u0259min m\u0259r\u0259z\u0259 tutulanlara tibbi, maddi v\u0259 dig\u0259r yard\u0131mlar g\u00f6st\u0259rilir. Ancaq bu xeyirxah s\u0259yl\u0259r b\u0259z\u0259n laz\u0131mi effekti vermir. Bel\u0259 ki, c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00fcxt\u0259lif paradokslar da ba\u015f verir. Bu yax\u0131nlarda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar maraql\u0131 bir fakt\u0131 ortaya \u00e7\u0131xard\u0131: bir \u00e7ox Q\u0130\u00c7S da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc bil\u0259r\u0259kd\u0259n bel\u0259 bir m\u0259r\u0259z\u0259 yoluxdurur ki, maddi v\u0259ziyy\u0259tini \u201cd\u00fcz\u0259ld\u0259\u201d bilsin. \u00d6z\u00fc d\u0259 bel\u0259 \u201cx\u0259st\u0259l\u0259r\u201din say\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 az deyil. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, c\u0259miyy\u0259tin atd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcsb\u0259t add\u0131mlar b\u0259z\u0259n n\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bilir&#8230;<br \/>\nSon m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 40 milyona yax\u0131n insan bu virusun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada mentalitetd\u0259n v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n gizl\u0259dil\u0259n bel\u0259 faktlar\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r oldu\u011funu da n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, b\u00fct\u00fcn bu m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259qiq\u0259ti h\u0259l\u0259 tam \u0259ks etdirm\u0259diyi ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Qloballa\u015fan d\u00fcnyada getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n miqrasiya prosesl\u0259ri d\u0259 epidemiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmas\u0131na r\u0259vac verir.<!--more--><br \/>\nAz\u0259rbaycanda bu x\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 tempi onun yay\u0131lmas\u0131na uy\u011fun bir s\u00fcr\u0259tl\u0259 getm\u0259kd\u0259dir. 1987-ci ild\u0259 respublikam\u0131zda bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulmu\u015f iki n\u0259f\u0259r vard\u0131sa, indi onlar\u0131n say\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259dir. Do\u011frudur, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu, el\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259m say\u0131lmaya bil\u0259r. Amma \u201ch\u0259r \u015feyi ba\u015flamaq asand\u0131r, bitirm\u0259ks\u0259 \u00e7\u0259tindir\u201d prinsipini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k indid\u0259n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nBu m\u0259nada Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin, h\u00f6kum\u0259tinin atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar, q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar v\u0259 qanunlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vacib olmaqla yana\u015f\u0131, g\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259, reall\u0131qlar\u0131na cavab verm\u0259kd\u0259dir. H\u0259l\u0259 1996-c\u0131 ild\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 \u201c\u0130nsan immun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 virusunun t\u00f6r\u0259tdiyi x\u0259st\u0259liyin (Q\u0130\u00c7S) yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d qanun q\u0259bul edilib. Lakin sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131 get-ged\u0259 artd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min qanuna yenid\u0259n n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131b, Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. \u0130ndi bu sindromu bil\u0259r\u0259kd\u0259n yayanlar\u0131 3 ild\u0259n 7 il\u0259d\u0259k h\u0259bs c\u0259zas\u0131 g\u00f6zl\u0259yir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcMUMD\u00dcNYA Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00dcBAR\u0130Z\u018f G\u00dcN\u00dc XX \u0259srd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biri Q\u0130\u00c7S\u2013Qazan\u0131l- m\u0131\u015f \u0130mmun \u00c7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 Sindromudur. Ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Q\u0130\u00c7S in-sanla do\u011fulan, insana xas x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n deyil. O, insan\u0131n sonrak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u201cqazand\u0131\u011f\u0131\u201d, \u0259ld\u0259 etdiyi, bil\u0259r\u0259kd\u0259n v\u0259 ya bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n tutuldu\u011fu bir b\u0259lad\u0131r. Narkomaniya, qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi, antisanitariya, nat\u0259mizlik\u2013b\u00fct\u00fcn bunlar Q\u0130\u00c7S-in yaranmas\u0131nda v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[16],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5450"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5450"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5450\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}