{"id":5447,"date":"2017-01-09T12:45:27","date_gmt":"2017-01-09T09:45:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=5447"},"modified":"2017-01-09T12:45:27","modified_gmt":"2017-01-09T09:45:27","slug":"zeytun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=5447","title":{"rendered":"ZEYTUN"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-5448 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/zeytun-300x225.jpg\" alt=\"zeytun\" width=\"219\" height=\"164\" \/>Zeytun bitkisini meyv\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bec\u0259rirl\u0259r. Zeytun meyv\u0259l\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Meyv\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 30-35% ya\u011f vard\u0131r.<br \/>\nD\u00fcnya miqyas\u0131nda geni\u015f s\u00fcr\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n v\u0259 bir \u00e7ox xalqlar\u0131n yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259tdiyi m\u0259hsullar aras\u0131nda \u0259sas yer tutan provan ya\u011f\u0131 zeytunun meyv\u0259l\u0259rind\u0259n al\u0131n\u0131r.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bitki ya\u011flar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 zeytun ya\u011f\u0131 \u00f6z keyfiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 dad\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci yer tutur. Ya\u011f \u00e7\u0131xarmaqdan \u0259lav\u0259 zeytun meyv\u0259l\u0259rind\u0259n y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli v\u0259 dadl\u0131 \u015foraba haz\u0131rlan\u0131r ki, bu da \u00e7ox geni\u015f sur\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunur.<br \/>\nH\u0259mi\u015f\u0259ya\u015f\u0131l, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc yarpa\u011f\u0131 v\u0259 h\u00fcnd\u00fcr boyu olan zeytun a\u011faclar\u0131ndan b\u0259z\u0259k ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, park v\u0259 me\u015f\u0259 zolaqlar\u0131 sal\u0131nmas\u0131nda istifad\u0259 olunur. Zeytun bitkisinin b\u00fct\u00fcn bu m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi bu bitkinin geni\u015f sur\u0259td\u0259 bec\u0259rilm\u0259si haqq\u0131nda x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar vermi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda zeytun bitkisi \u00e7ox q\u0259dim zamanlardan bec\u0259rilir. Q\u0259dim yunan alimi Strabon h\u0259l\u0259 bizim eradan \u0259vv\u0259l yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycandan dan\u0131\u015fark\u0259n burada zeytun a\u011fac\u0131n\u0131n bec\u0259rildiyini qeyd etmi\u015fdir. VII \u0259sr tarix\u00e7il\u0259rind\u0259n Moisey Kaqan Katvatsi g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr v\u0259 Araz \u00e7aylar\u0131 \u0259traf\u0131 rayonlar\u0131nda k\u00fclli miqdarda zeytun a\u011fac\u0131 bec\u0259rilirmi\u015f.<!--more--><br \/>\nB\u0259rd\u0259 v\u0259 T\u0259rt\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini t\u0259svir ed\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 s\u0259yyahlar burada VIII-X \u0259srl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Lakin bu zeytun ba\u011flar\u0131 V\u0259t\u0259nimiz\u0259 tez-tez h\u00fccum ed\u0259n yadelli i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, a\u011faclar is\u0259 q\u0131r\u0131l\u0131b yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda zeytun bitkisinin normal inki\u015faf etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 rayonlar \u00e7oxdur. Bunlardan \u0259sas\u0131 Qaraba\u011f d\u00fcz\u0259nlik rayonlar\u0131d\u0131r. T\u0259rt\u0259r, A\u011fdam, B\u0259rd\u0259 v\u0259 bunlarla qon\u015fu olan dig\u0259r rayonlarda zeytun a\u011fac\u0131n\u0131n normal inki\u015faf etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rait vard\u0131r. Apar\u0131lan aqroekoloji t\u0259dqiqat zeytun bitkisi \u00fc\u00e7\u00fcn burada iqlim v\u0259 torpaq \u015f\u0259raitinin \u0259lveri\u015fli oldu\u011funu t\u0259sdiq edir. Zeytun tingl\u0259rinin \u0259kinin\u0259 yazda\u2013aprelin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n may\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259, pay\u0131zda is\u0259 sentyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n oktyabr\u0131n ax\u0131rlar\u0131na q\u0259d\u0259r ba\u015flamaq olar. Bu g\u00f6st\u0259rdiyimiz vaxtlar zeytun bitkisinin yax\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fcm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bitkil\u0259r \u0259kilib qurtaran kimi m\u00fctl\u0259q suvar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u011f salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 inki\u015faf etmi\u015f ikiillik tingl\u0259r \u0259kilm\u0259lidir.<br \/>\nZeytun ba\u011flar\u0131 sal\u0131nd\u0131qdan sonra onlara laz\u0131m\u0131nca qulluq edilm\u0259zs\u0259, a\u011faclardan ist\u0259nil\u0259n m\u0259hsulu almaq m\u00fcmk\u00fcn olmaz. T\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, zeytun a\u011faclar\u0131na pis bax\u0131ld\u0131qda onlar\u0131n meyv\u0259l\u0259ri c\u0131rla\u015f\u0131r, ya\u011f faizi azal\u0131r v\u0259 bunlardan haz\u0131rlanan m\u0259hsullar keyfiyy\u0259tsiz olur. Odur ki, zeytun a\u011faclar\u0131na diqq\u0259tl\u0259 qulluq edilm\u0259lidir.<br \/>\nQaraba\u011f zonas\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 zeytun sortlar\u0131n\u0131n bec\u0259rilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: Az\u0259rbaycan zeytunu, \u015eirin zeytun, Buzovna zeytunu, Aqostina, Santa-Katerina, Della Madonna v\u0259 Tbilisi sortlar\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015eirinov,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>AMEA-n\u0131n Genetik Ehtiyyat- lar \u0130nstitutunun T\u0259dqiqat Ba-zas\u0131n\u0131n elmi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zeytun bitkisini meyv\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bec\u0259rirl\u0259r. Zeytun meyv\u0259l\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Meyv\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 30-35% ya\u011f vard\u0131r. D\u00fcnya miqyas\u0131nda geni\u015f s\u00fcr\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259dil\u0259n v\u0259 bir \u00e7ox xalqlar\u0131n yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259tdiyi m\u0259hsullar aras\u0131nda \u0259sas yer tutan provan ya\u011f\u0131 zeytunun meyv\u0259l\u0259rind\u0259n al\u0131n\u0131r. B\u00fct\u00fcn bitki ya\u011flar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 zeytun ya\u011f\u0131 \u00f6z keyfiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 dad\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci yer tutur. Ya\u011f \u00e7\u0131xarmaqdan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5447"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5447"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5447\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}