{"id":404,"date":"2015-04-11T09:02:11","date_gmt":"2015-04-11T06:02:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=404"},"modified":"2015-11-26T17:44:01","modified_gmt":"2015-11-26T14:44:01","slug":"canaqqala-savasinin-100-illiyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=404","title":{"rendered":"\u00c7anaqqala sava\u015f\u0131n\u0131n 100 illiyi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/teleqraf.com1426666512258295.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"  wp-image-405 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/teleqraf.com1426666512258295-300x128.jpg\" alt=\"teleqraf.com1426666512258295\" width=\"173\" height=\"74\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/teleqraf.com1426666512258295-300x128.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/teleqraf.com1426666512258295.jpg 610w\" sizes=\"(max-width: 173px) 100vw, 173px\" \/><\/a>El\u0259 m\u00f6vzular var ki, onu yazma\u011fa uzun zaman \u00fcr\u0259k ed\u0259 bilmirs\u0259n. Qorxursan ki, bu m\u00f6vzular\u0131 layiq oldu\u011fu kimi yaza bilm\u0259zs\u0259n. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00c7anaqqala, Qaraba\u011f, G\u00fc-ney Az\u0259rbaycan v\u0259 s. Bunlar\u0131n i\u00e7in-d\u0259 \u00c7anaqqala x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nib. Ona g\u00f6r\u0259 ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015f\u0259hid vers\u0259 d\u0259, t\u00fcrk o\u011flu son g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdi. Dedi ki, t\u00fcrk o\u011f-lu son \u00f6vlad\u0131na q\u0259d\u0259r \u00f6l\u0259r, ac-susuz qalar, amma torpa\u011f\u0131n\u0131 yadelliy\u0259 verm\u0259z. 13 ya\u015f\u0131nda getdil\u0259r c\u0259bh\u0259y\u0259, \u0259ll\u0259ri silah tuta bilmirdi. B\u00fct\u00fcn \u0259rzaq bitmi\u015fdi. Analar k\u00f6rp\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n adyal\u0131 \u00e7\u0259kib top m\u0259rmisini b\u00fcr\u00fcy\u00fcrd\u00fc. Bu g\u00fcn v\u0259-t\u0259nin xilas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn top m\u0259rmisi daha vacib idi, h\u0259tta u\u015faqdan da&#8230; V\u0259t\u0259n <!--more-->ya\u015famal\u0131yd\u0131&#8230;\u00f6vlad da v\u0259t\u0259n\u0259 qurban getm\u0259li idi. Birinci d\u00fcnya m\u00fc-harib\u0259si gedi\u015find\u0259, 1914-c\u00fc ilin 3 noyabr\u0131nda m\u00fctt\u0259fiq q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0130ngilt\u0259r\u0259nin, Fransan\u0131n h\u0259rbi d\u0259niz g\u0259mil\u0259ri Bozca adas\u0131ndan \u00c7a-naqqala bo\u011faz\u0131na daxil olaraq, Osmanl\u0131 ordusuna h\u00fccum etdil\u0259r. 1915-ci ilin 17 mart\u0131nda admiral Robek son h\u00fccum \u0259m\u0259liyyat\u0131na ba\u015flay\u0131r. D\u00fc\u015fm\u0259nin 250 m\u00fcasir topu, sahilboyu 10 m\u00fcdafi\u0259 istehkam\u0131 qurulur. T\u00fcrkl\u0259rin is\u0259 c\u0259mi 170 topu var idi. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259niz sava\u015f\u0131 ba\u015flan\u0131r.<br \/>\nMart\u0131n 18-d\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f gedir. Ax\u015fam t\u00fcrk c\u0259bh\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t a\u011f\u0131r idi, minl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259hid olan var idi. B\u00fct\u00fcn top\u00e7ular \u015f\u0259hid olmu\u015fdur, meydanda t\u0259k Seyid \u00c7avu\u015f qalm\u0131\u015fd\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n g\u0259misi bo\u011faza yax\u0131nla\u015f\u0131r. T\u0259k birc\u0259 \u0259d\u0259d 275 kq a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda top m\u0259rmisi qalm\u0131\u015fd\u0131. Onu yerd\u0259n qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc laz\u0131m idi. Bu vaxt Seyid \u00c7avu\u015f, \u201dYa Allah\u201c dey\u0259 ba\u011f\u0131raraq a\u011f\u0131r m\u0259rmini var g\u00fcc\u00fc il\u0259 yerd\u0259n qald\u0131r\u0131b topun l\u00fcl\u0259sin\u0259 qoyur v\u0259 bo\u011faza yax\u0131nla\u015fan d\u00fc\u015f-m\u0259n g\u0259misin\u0259 at\u0131r. G\u0259minin g\u00f6v-d\u0259si da\u011f\u0131l\u0131r v\u0259 suyun dibin\u0259 enm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131nda at\u0131-lan son m\u0259rmi, qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259nin taleyini h\u0259ll edir. Qoca Osmanl\u0131 250 min \u015f\u0259hidi (3 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131) il\u0259 birlikd\u0259 bu tarixi q\u0259l\u0259b\u0259ni sevincl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r. Mart\u0131n 25-d\u0259n-aprelin 25-\u0259 q\u0259d\u0259r quruda sava\u015f oldu. Ist\u0259diyin\u0259 nail ola bilm\u0259y\u0259n \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa 1915-ci ilin dekabr\u0131n 19-20-d\u0259 geri \u00e7\u0259- kildi. Quru d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 pol-kovnik Mustafa Kamal (1881-1938) zorun, silah\u0131n g\u00fcc\u00fc il\u0259 deyil, a\u011fl\u0131n, z\u0259kan\u0131n, v\u0259t\u0259n sevgisinin g\u00fc-c\u00fc il\u0259 sava\u015f\u0131rd\u0131. \u00c7anaqqalaya ge-d\u0259nl\u0259r g\u0259lm\u0259di. \u00c7anaqqala torpa\u011f\u0131 uddu cavanlar\u0131&#8230; \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc-\u015f\u00fcnd\u0259 M.Kamal\u0131n bir mehmeti (\u0259sg\u0259ri) 20 d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259sg\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr&#8230; \u201dM\u0259n siz\u0259 h\u00fccuma \u0259mrini yox, \u00f6l\u00fcm\u0259 \u0259mrini verir\u0259m.\u201c \u018fn ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259hid 24 ya\u015f\u0131nda. Mustafa Kamal Pa\u015fan\u0131n 275 kq top m\u0259rmisini qald\u0131ran Seyid \u00c7avu\u015f il\u0259 s\u00f6hb\u0259ti d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra olub.<br \/>\nPa\u015fa Seyidd\u0259n soru\u015fur:- M\u0259ni qald\u0131ra bil\u0259rs\u0259n?<br \/>\nSeyid deyir:\u2013Xeyr, pa\u015fam, qald\u0131ramam.<br \/>\nPa\u015fa:\u2013Niy\u0259, m\u0259n m\u0259rmid\u0259n a\u011f\u0131-ram?!<br \/>\nSeyid:\u2013Pa\u015fam, m\u0259rminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fqa, s\u0259nin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fqa. Si-zi m\u0259n deyil, d\u00fcnya bel\u0259 qald\u0131ra bilm\u0259z.<br \/>\nYaz\u0131b-oxumaq bilm\u0259y\u0259n bir \u0259sg\u0259rin b\u00f6y\u00fck f\u0259ls\u0259fi m\u0259ntiqi d\u00fc\u015f\u00fcn-c\u0259sin\u0259 bax\u0131n. Do\u011frudan da, Mus- tafa Kamal Pa\u015fa \u00c7anaqqalada s\u00fcbut etdi ki, onu d\u00fcnya qald\u0131ra bilm\u0259z.<br \/>\nBu g\u00fcn h\u0259r k\u0259s bu sava\u015f\u0131n z\u0259-f\u0259rinin s\u0259b\u0259bini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6y\u00fck \u00d6nd\u0259r Qazi M.K.Atat\u00fcrk\u00fcn dediyi bu s\u00f6zl\u0259r o m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259 b\u00f6-y\u00fck z\u0259f\u0259rin s\u0259b\u0259bini a\u00e7\u0131qlaya bilir: \u201d\u00dcmidd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259yimiz yox idi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259n \u00fcmid h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6n\u0259mlidir. Silah yox, maddi v\u0259sait yox, d\u00fc\u015fm\u0259n g\u00fccl\u00fc v\u0259 \u00e7ox, \u0259sg\u0259r az, silahs\u0131z v\u0259 ac&#8230; Olan is\u0259 sad\u0259c\u0259 \u00fcmid&#8230;Q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259, z\u0259f\u0259r\u0259 olan \u00fcmid&#8230;V\u0259 sonsuz v\u0259t\u0259n sevgisi&#8230;\u0130nsan\u0131n aya\u011f\u0131 \u00f6z torpa\u011f\u0131ndad\u0131r&#8230;Bu torpaq sahibin\u0259 g\u00fcc verir v\u0259 bu g\u00fcc onu z\u0259f\u0259r\u0259 apar\u0131r, silahs\u0131z, ac-susuz olsa bel\u0259&#8230;\u201d<br \/>\nBu g\u00fcn qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u00c7a-naqqala il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox sayda kitablar n\u0259\u015fr edilir. 12 mart 1921-ci ild\u0259 M\u0259hm\u0259t Akif \u018frsoyun \u201d\u0130stiqlal mar\u015f\u0131\u201d il\u0259 ba\u015flayan kitab\u0131nda \u201d\u00c7a-naqqala \u015f\u0259hidl\u0259ri\u201d \u015feirind\u0259 bel\u0259 bir fikir var: Yeni d\u00fcnya, K\u00f6hn\u0259 d\u00fcnya, Avstraliya, Kanada\u2013h\u0259r yerd\u0259n \u00c7a-naqqalaya g\u0259lmi\u015fl\u0259r. \u00c7\u00f6hr\u0259l\u0259r ba\u015f-qa, dill\u0259r ba\u015fqa, d\u0259ril\u0259r r\u0259ng-r\u0259ng, amma bir hadis\u0259 var orada\u2013v\u0259h\u015filik. B\u0259li, d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259ni b\u00f6lm\u0259y\u0259, t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131 \u0259sir etm\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. Amma bils\u0259ydil\u0259r ki, t\u00fcrk \u00f6l\u0259r, ancaq n\u0259 torpa\u011f\u0131n\u0131 ver\u0259r, n\u0259 \u0259sir olar\u2013onda g\u0259lm\u0259zdil\u0259r.<br \/>\nBirinci Pyotrun v\u0259siyy\u0259tl\u0259rin-d\u0259n:\u201dRusiya d\u00f6vl\u0259tini o zaman d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259ti adland\u0131rmaq olar ki, onun paytaxt\u0131 Asiya v\u0259 Avropa x\u0259zin\u0259l\u0259rinin a\u00e7ar\u0131 olan \u0130stanbul ol-sun\u201d. Napoleon Bonapart\u0131n da fikri \u0130stanbul idi:\u201dD\u00fcnya t\u0259k bir d\u00f6vl\u0259t olsayd\u0131, paytaxt\u0131 \u0130stanbul olard\u0131\u201d. \u018fslind\u0259 b\u00f6y\u00fck sual yerind\u0259 durmaqdad\u0131r: Kim \u0130stanbulu \u0259lind\u0259 tutacaq? T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259\u015fhur v\u0259 q\u0259hr\u0259man \u015fairi Fazil H\u00fcsn\u00fc Da\u011f-larca \u201d\u00c7anaqqala\u201d dastan\u0131 \u015feirind\u0259 yaz\u0131r: \u201d\u00c7anaqqala Yeni T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr\u201d. \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131n\u0131n 100 illiyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xalq \u015fairi Z\u0259limxan Yaqub \u201d\u00c7a-naqqala dastan\u0131\u201d poemas\u0131n\u0131 yaz\u0131b. \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rimizi geni\u015f m\u0259na-da, y\u0259ni tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n n\u0259zm\u0259 \u00e7\u0259k\u0259n, zahiri v\u0259 batini t\u0259r\u0259f-l\u0259ri il\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u015fairin bu \u0259s\u0259-rinin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti is\u0259 h\u0259r- d\u0259n m\u00fcrg\u00fcy\u0259 dalan yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 oyada bilm\u0259sind\u0259, ruhumuza n\u00fcfuz etm\u0259sind\u0259, b\u00f6y\u00fck birliy\u0259 s\u0259sl\u0259-m\u0259sind\u0259dir.<br \/>\nAprelin 24-d\u0259 t\u00fcrk xalq\u0131 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00c7anaqqala sava\u015f\u0131n\u0131n z\u0259f\u0259rinin 100 illiyini b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 bayram ed\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 olacaq. Ulu Tan-r\u0131 bu birliyi biz\u0259 \u00e7ox g\u00f6rm\u0259sin v\u0259 bu birlik do\u011f-ma Qaraba\u011f\u0131n azad olmas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rsin.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/DSC_1120.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-418 alignnone\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/DSC_1120-217x300.jpg\" alt=\"DSC_1120\" width=\"106\" height=\"147\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/DSC_1120-217x300.jpg 217w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/DSC_1120-740x1024.jpg 740w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/DSC_1120.jpg 1209w\" sizes=\"(max-width: 106px) 100vw, 106px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Elxan \u018fl\u0259kb\u0259rov,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>S.Pa\u015fayev ad\u0131na Umudlu k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259binin tarix m\u00fc\u0259llim<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El\u0259 m\u00f6vzular var ki, onu yazma\u011fa uzun zaman \u00fcr\u0259k ed\u0259 bilmirs\u0259n. Qorxursan ki, bu m\u00f6vzular\u0131 layiq oldu\u011fu kimi yaza bilm\u0259zs\u0259n. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00c7anaqqala, Qaraba\u011f, G\u00fc-ney Az\u0259rbaycan v\u0259 s. Bunlar\u0131n i\u00e7in-d\u0259 \u00c7anaqqala x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nib. Ona g\u00f6r\u0259 ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015f\u0259hid vers\u0259 d\u0259, t\u00fcrk o\u011flu son g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdi. Dedi ki, t\u00fcrk o\u011f-lu son \u00f6vlad\u0131na q\u0259d\u0259r \u00f6l\u0259r, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=404"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/404\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}