{"id":31530,"date":"2026-08-03T08:46:44","date_gmt":"2026-08-03T05:46:44","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=31530"},"modified":"2026-08-03T08:46:44","modified_gmt":"2026-08-03T05:46:44","slug":"ana-dilimizi-qorumaq-ucun-boyuk-addimlar-atan-umummilli-liderin-siyasi-x%c9%99tti-prezident-ilham-%c9%99liyev-t%c9%99r%c9%99find%c9%99n-inamla-davam-etdirilir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=31530","title":{"rendered":"Ana dilimizi qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck add\u0131mlar atan \u00dcmummilli Liderin siyasi x\u0259tti Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n inamla davam etdirilir"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-31531 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/760353353_122138336181144567_3359714789277920433_n-300x182.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"182\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/760353353_122138336181144567_3359714789277920433_n-300x182.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/760353353_122138336181144567_3359714789277920433_n-768x465.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/760353353_122138336181144567_3359714789277920433_n.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Ana dili h\u0259r bir xalq\u0131n milli kimliyini, m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fadan, onu m\u00fcst\u0259qil mill\u0259t kimi formala\u015fd\u0131ran \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u00fctundur. Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131, z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 layiqli m\u00f6vqe tutmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7diyi \u00e7\u0259tin, lakin \u015f\u0259r\u0259fli tarixi m\u00fcbariz\u0259 yolunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sidir. H\u0259r il avqust ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyd edil\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s irs\u0259 cavabdehlik v\u0259 milli q\u00fcrur hissinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, Sovet imperiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 rus dilinin hakim m\u00f6vqey\u0259 g\u0259tirilm\u0259si siyas\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li \u015f\u0259raitd\u0259 ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259k b\u00f6y\u00fck siyasi c\u0259sar\u0259t v\u0259 q\u0259tiyy\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi. B\u00fct\u00fcn s\u00fcni m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259zyiql\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259l\u0259 1970-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi ya\u015famaq h\u00fcququ u\u011frunda ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f, ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259 xalq\u0131 bu ideya \u0259traf\u0131nda s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fdir. Bu m\u00fcbariz\u0259nin tarixi n\u0259tic\u0259si kimi 1978-ci il aprelin 2-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 t\u0259klifi il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131na &#8220;Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir&#8221; madd\u0259si daxil edildi. Bu, h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn misilsiz bir tarixi q\u0259l\u0259b\u0259 idi.<!--more--><\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r d\u00f6vl\u0259t dili siyas\u0259tini prioritet sah\u0259 kimi diqq\u0259td\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131r. 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusu h\u00fcquqi olaraq m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Daha sonra, 2001-ci il iyunun 18-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman v\u0259 h\u0259min il avqustun 9-da t\u0259sis edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sbit edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman \u00f6lk\u0259d\u0259 dil siyas\u0259tinin z\u0259f\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259si oldu. 2002-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda&#8221; Qanun is\u0259 dilimizin t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m qanunvericilik bazas\u0131 yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259mi\u015f\u0259 vur\u011fulay\u0131rd\u0131 ki, &#8220;M\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan insanlar Az\u0259rbaycan dilini sad\u0259c\u0259 e\u015fid\u0259r\u0259k onun n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015feir\u0259 b\u0259nz\u0259diyini, xo\u015f ah\u0259ngli oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edibl\u0259r. Biz dilimizl\u0259 f\u0259xr etm\u0259liyik. Dil h\u0259r bir mill\u0259tin milliliyinin \u0259sas\u0131d\u0131r. Xalq\u0131 xalq ed\u0259n, mill\u0259ti mill\u0259t ed\u0259n onun ana dilidir.&#8221; Ulu \u00d6nd\u0259rin fikrinc\u0259, \u00f6z dilini bilm\u0259y\u0259n v\u0259 sevm\u0259y\u0259n insan \u00f6z tarixini d\u0259 yax\u015f\u0131 bil\u0259 bilm\u0259z, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259r bir g\u0259nc ana dilini \u0259n inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 ondan q\u00fcrurla istifad\u0259 etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiq sah\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00dcmummilli Liderin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu bu strategiya haz\u0131rda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda&#8221; v\u0259 &#8220;D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri haqq\u0131nda&#8221; s\u0259r\u0259ncamlar ana dilimizin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 onun h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259kan vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Qloballa\u015fma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyevin x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirdiyi strateji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&#8221;n\u0131, h\u0259m\u00e7inin elektron m\u0259kanda dilin istifad\u0259si v\u0259 safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rmanlar bu sah\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yubiley t\u0259dbirind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259nin vacibliyini bel\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fdir: &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259t, aliml\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar, jurnalistl\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t verm\u0259lidirl\u0259r. Biz xalq kimi, mill\u0259t kimi \u00f6z dilimizi qorumasaq, onda yava\u015f-yava\u015f bizim milli kimliyimiz d\u0259 sars\u0131la bil\u0259r. Az\u0259rbaycan dili o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, he\u00e7 bir xarici k\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur.&#8221;<\/p>\n<p>Apar\u0131lan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t, q\u0259bul edil\u0259n normativ-h\u00fcquqi aktlar v\u0259 orfoqrafiya normalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili bu g\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 d\u0259rin fikir \u00e7alarlar\u0131n\u0131 ayd\u0131n ifad\u0259 etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malik, d\u00fcnya dill\u0259ri aras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri olan kamil bir dildir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda bel\u0259 bizi bir xalq kimi qoruyub safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlayan ana dilimizi g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumaq, onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 t\u0259miz v\u0259 z\u0259ngin \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana dili h\u0259r bir xalq\u0131n milli kimliyini, m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fadan, onu m\u00fcst\u0259qil mill\u0259t kimi formala\u015fd\u0131ran \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u00fctundur. Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131, z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 layiqli m\u00f6vqe tutmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ke\u00e7diyi \u00e7\u0259tin, lakin \u015f\u0259r\u0259fli tarixi m\u00fcbariz\u0259 yolunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sidir. H\u0259r il avqust ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyd edil\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31530"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31532,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31530\/revisions\/31532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}