{"id":29677,"date":"2025-05-22T14:22:50","date_gmt":"2025-05-22T11:22:50","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29677"},"modified":"2025-05-22T14:22:50","modified_gmt":"2025-05-22T11:22:50","slug":"az%c9%99rbaycanin-avropa-ittifaqi-il%c9%99-strateji-enerji-dialoqu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29677","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCANIN AVROPA \u0130TT\u0130FAQI \u0130L\u018f STRATEJ\u0130 ENERJ\u0130 D\u0130ALOQU"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-29678 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-1-1-292x300.jpg\" alt=\"\" width=\"151\" height=\"156\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-1-1-292x300.jpg 292w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-1-1.jpg 676w\" sizes=\"(max-width: 151px) 100vw, 151px\" \/>Az\u0259rbaycan il\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 (A\u0130) aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biri enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sinin z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131na malik olan Az\u0259rbaycan h\u0259m enerji istehsal\u00e7\u0131s\u0131, h\u0259m d\u0259 etibarl\u0131 tranzit \u00f6lk\u0259si kimi A\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi regional v\u0259 qlobal enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259ki artan rolu il\u0259 daha da \u0259h\u0259miyy\u0259tli olub. Artan \u0259h\u0259miyy\u0259tin \u0259sas s\u0259b\u0259bi Az\u0259rbaycan\u0131n enerji bazarlar\u0131na inteqrasiyas\u0131 v\u0259 A\u0130nin enerji \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 siyas\u0259tind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7ar roludur. A\u0130nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 strategiyalar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olan Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259sind\u0259ki t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycanla A\u0130 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r 1996-c\u0131 ild\u0259 imzalanan &#8220;T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Sazi\u015fi&#8221; il\u0259 h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131r. 2006-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Enerji Memorandumu&#8221;nun imzalanmas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n A\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji enerji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olaraq m\u00f6vqeyini t\u0259sdiql\u0259di.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn enerji \u0259h\u0259miyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amil onun z\u0259ngin qaz ehtiyatlar\u0131 v\u0259 Avropa il\u0259 daha dayan\u0131ql\u0131 enerji \u0259laq\u0259l\u0259ri qurma potensial\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi (CQD) Az\u0259rbaycan\u0131n Avropan\u0131n enerji bazar\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas elementi kimi \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r. CQD Avropan\u0131n enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Rusiya as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcr. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 vasit\u0259sil\u0259 Yunan\u0131stan, Albaniya v\u0259 \u0130taliyaya q\u0259d\u0259r n\u0259ql olunur. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259rind\u0259n olan \u015eah-d\u0259niz-2, Trans-Anadolu Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) v\u0259 Trans-Adriatik Boru K\u0259m\u0259ri (TAP) say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2020-ci ild\u0259 birba\u015fa Avropaya \u00e7atd\u0131r\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131 ki, bu da Az\u0259rbaycan\u0131n Avropadak\u0131 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fch\u00fcm bir add\u0131m oldu v\u0259 \u00f6lk\u0259nin enerji diplomatiyas\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyuldu.<!--more--><br \/>\nBu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n etibarl\u0131 t\u0259chizat\u00e7\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, eyni zamanda qlobal enerji ke\u00e7idin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n v\u0259 ya\u015f\u0131l enerjinin inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n m\u00fch\u00fcm strateji t\u0259r\u0259fda\u015f kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Geosiyasi v\u0259 iqtisadi ssenaril\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fdiyi, enerji bazarlar\u0131nda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 qurdu\u011fu enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z regional deyil, qlobal miqyasda da strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan, t\u0259kc\u0259 t\u0259bii qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259 kimi deyil, h\u0259m d\u0259 enerji diplomatiyas\u0131n\u0131 m\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131ran \u00e7evik v\u0259 proaktiv aktor kimi tan\u0131n\u0131r.<br \/>\nTAP layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 ilk d\u0259f\u0259 olaraq birba\u015fa Avropaya, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130taliya, Yunan\u0131stan v\u0259 Bolqar\u0131stan bazarlar\u0131na daxil oldu. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan t\u0259bii qaz\u0131 8 A\u0130 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tin\u0259 n\u0259ql olunur. Bununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan qaz\u0131na maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin say\u0131 da artmaqdad\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanla A\u0130 aras\u0131nda bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yaln\u0131z A\u0130nin enerji t\u0259minat\u0131n\u0131 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Rusiya qaz\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131r. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259m d\u0259 daha geni\u015f \u2013 strateji v\u0259 davaml\u0131 enerji ke\u00e7idi m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 xidm\u0259t edir. Avropa \u0130ttifaq\u0131 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r iq-lim neytrall\u0131\u011f\u0131na nail olmaq, karbon emissiyalar\u0131n\u0131 k\u0259skin azaltmaq v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7idi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k kimi fundamental h\u0259d\u0259fl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr ki, bu kontekstd\u0259 Az\u0259rbaycan, yaln\u0131z t\u0259bii qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 b\u0259rpa olunan enerji sah\u0259sind\u0259 potensial t\u0259r\u0259fda\u015f kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin k\u00fcl\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi resurslar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 v\u0259 Qaraba\u011f\u2013Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi zonas\u0131nda geni\u015fmiqyasl\u0131 ya\u015f\u0131l enerji layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131na imkan verir. A\u0130 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 30 faizlik b\u0259rpa olunan enerji h\u0259d\u0259fi Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201cYa\u015f\u0131l Raz\u0131la\u015fma\u201d strategiyas\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 sinxron f\u0259aliyy\u0259tin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nBununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi, r\u0259q\u0259msal enerji idar\u0259\u00e7iliyi v\u0259 infrastruktur modernl\u0259\u015fm\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 A\u0130 t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n faydalanmaqda maraql\u0131d\u0131r. Trans-Avropa Enerji \u015e\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r Avropa t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin\u0259 inteqrasiya Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sisteminin Avropa enerji bazarlar\u0131 il\u0259 daha s\u0131x v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r. Az\u0259rbaycan x\u00fcsus\u0259n d\u0259 yeni enerji texnologiyalar\u0131 v\u0259 innovativ h\u0259ll\u0259rin t\u0259tbiqi sah\u0259sind\u0259 A\u0130 il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Az\u0259rbaycan\u0131n enerji infrastrukturunun modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi h\u0259m \u00f6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf\u0131na, h\u0259m d\u0259 regional v\u0259 beyn\u0259lxalq enerji bazarlar\u0131nda m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Bu proses, h\u0259m\u00e7inin A\u0130nin r\u0259q\u0259msal v\u0259 ekoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 uy\u011funla\u015f\u0131r. A\u0130nin enerji infrastrukturuna dair t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 inves-tisiyalar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sah\u0259sind\u0259ki innovasiya potensial\u0131n\u0131 daha da art\u0131rmaqda m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n enerji diplomatiyas\u0131, h\u0259m\u00e7inin regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 beyn\u0259lxalq platformalarda m\u00fch\u00fcm t\u0259sir\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan\u0131n enerji resurslar\u0131n\u0131n Avropaya ixrac\u0131 h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259r regionunun enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. Bu bax\u0131mdan, Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa il\u0259 enerji diplomatiyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi h\u0259m d\u0259 qlobal enerji bazar\u0131nda yeni dinamikalar\u0131n formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan\u2013A\u0130 enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259kc\u0259 bug\u00fcnk\u00fc enerji ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lamaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal enerji siyas\u0259tinin g\u0259l\u0259c\u0259yini formala\u015fd\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Az\u0259rbaycan\u0131n sabit v\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi imici onun diplomatik v\u0259 iqtisadi t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, A\u0130nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 iqlim m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 do\u011fru atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlarda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015e\u0259bn\u0259m ZEYNALOVA,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/em><br \/>\n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 (A\u0130) aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biri enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sinin z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131na malik olan Az\u0259rbaycan h\u0259m enerji istehsal\u00e7\u0131s\u0131, h\u0259m d\u0259 etibarl\u0131 tranzit \u00f6lk\u0259si kimi A\u0130 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi regional v\u0259 qlobal enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259ki artan rolu il\u0259 daha da \u0259h\u0259miyy\u0259tli olub. Artan \u0259h\u0259miyy\u0259tin \u0259sas s\u0259b\u0259bi Az\u0259rbaycan\u0131n enerji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29677"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29679,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29677\/revisions\/29679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}