{"id":29459,"date":"2025-04-22T10:51:27","date_gmt":"2025-04-22T07:51:27","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29459"},"modified":"2025-04-22T10:51:46","modified_gmt":"2025-04-22T07:51:46","slug":"konstitusiya-v%c9%99-suverenlik-ili-2025-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29459","title":{"rendered":"Konstitusiya v\u0259 Suverenlik ili \u2013 2025"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi irsin\u0259 v\u0259 geosiyasi m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 yeni bax\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-29461 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2-224x300.jpg\" alt=\"\" width=\"110\" height=\"147\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2-224x300.jpg 224w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2-765x1024.jpg 765w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2-768x1027.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2-1148x1536.jpg 1148w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/0a59b60b-bbba-4dee-8ddf-9a977ec78bf2-2.jpg 1196w\" sizes=\"(max-width: 110px) 100vw, 110px\" \/>2025-ci ilin \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d elan edilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si, suverenliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin yeni bir s\u0259viyy\u0259y\u0259 ke\u00e7idi il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir siyasi tarixind\u0259 2025-ci ilin x\u00fcsusi yer tutmas\u0131n\u0131n iki \u0259sas s\u0259b\u0259bi var: birincisi, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin 30 illiyidir; ikincisi is\u0259 \u2013 Er-m\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259 qazan\u0131lan h\u0259rbi-siyasi Q\u0259l\u0259b\u0259nin be\u015finci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bu iki hadis\u0259 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u00fcquqi suverenliyin r\u0259mzi olan konstitusiyan\u0131n, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 faktiki v\u0259 \u0259razi suverenliyinin t\u0259nt\u0259n\u0259sini ifa-d\u0259 edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n ilk m\u00fcst\u0259qil Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanaraq referendum yolu il\u0259 q\u0259bul olundu. Bu s\u0259n\u0259d h\u0259m h\u00fcquqi normalar\u0131n m\u0259cmusu, h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n irad\u0259sini v\u0259 milli kimliyini ifad\u0259 ed\u0259n siyasi m\u00fcqavil\u0259dir. 5 b\u00f6lm\u0259, 12 f\u0259sil v\u0259 158 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t bu Konstitusiya d\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011fun olaraq sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 u\u011frayaraq dinamik, \u00e7evik v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015f\u0259n bir s\u0259n\u0259d\u0259 \u00e7evrildi.<br \/>\nKonstitusiya h\u00fcquqi sistemin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 suveren aktor kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sinin d\u0259 t\u0259m\u0259lini qoydu. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n bu s\u0259n\u0259d vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq h\u00fcququn prinsipl\u0259rini daxili h\u00fcquqla uy\u011funla\u015fd\u0131raraq m\u00fcst\u0259qil v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t modelini d\u00fcnyaya t\u0259qdim etdi.<!--more--><br \/>\n2020-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Qaraba\u011fda qazan\u0131lan Q\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi-siyasi z\u0259f\u0259r deyildi \u2013 bu, Konstitusiya il\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn faktiki b\u0259rpas\u0131 idi. Bel\u0259likl\u0259, Konstitusiyada ifad\u0259 olunan suverenlik prinsipl\u0259ri real geosiyasi reall\u0131qla \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Bu da h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin \u00f6z \u0259razi v\u0259 siyasi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259sinin \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricisidir. Suverenliyin bu c\u00fcr b\u0259rpas\u0131 h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirdi v\u0259 onu regionda apar\u0131c\u0131 aktor statusuna y\u00fcks\u0259ltdi.<br \/>\n\u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d c\u0259miyy\u0259tl\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda h\u00fcquqi v\u0259 ideoloji ba\u011flar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 d\u0259 xidm\u0259t edir. G\u0259nc n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi \u015f\u00fcurun formala\u015fmas\u0131, konstitusiya anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 normativ akt deyil, eyni za-manda milli kimliyin ifad\u0259si oldu\u011funu d\u0259rk etm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan bu il unikal imkanlar yarad\u0131r. H\u00fcquqi maarifl\u0259ndirm\u0259 is\u0259 yaln\u0131z h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslara deyil, b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flara aiddir \u2013 \u00e7\u00fcnki Konstitusiya h\u0259r bir f\u0259rdin azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin qarant\u0131d\u0131r.<br \/>\nBug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyada h\u00fcquq v\u0259 suverenlik anlay\u0131\u015flar\u0131 getdikc\u0259 daha \u00e7ox geosiyasi kontekstd\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. \u0130lham \u018fliyevin beyn\u0259lxalq platformalarda s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n Avropa \u015euras\u0131nda t\u0259msil olunmamas\u0131 he\u00e7 n\u0259yi d\u0259yi\u015fmir\u201d b\u0259yanat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n suveren h\u00fcququna h\u0259r hans\u0131 m\u00fcdaxil\u0259ni q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd etdiyini g\u00f6st\u0259rir. \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan v\u0259 eyni zamanda \u00f6z milli maraqlar\u0131n\u0131 prioritet sayan diplomatik kursunun h\u00fcquqi ifad\u0259sidir.<br \/>\n\u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u2013 m\u00fcst\u0259qilliyinin h\u00fcquqi v\u0259 siyasi \u0259saslar\u0131n\u0131 yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu il \u0259rzind\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r, s\u0259rgil\u0259r, elmi-praktik konfranslar, maarifl\u0259ndirici layih\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, milli ideologiyan\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daha g\u00fccl\u00fc h\u00fcquqi-siyasi m\u00f6vqe tutmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k.<br \/>\nAz\u0259rbaycan h\u00fcquqi v\u0259 ideoloji suverenliyini d\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259n d\u00f6vl\u0259tdir. Bu is\u0259 h\u00fcququn aliliyin\u0259 \u0259saslanan, m\u00fcasir v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun a\u00e7ar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015e\u0259bn\u0259m ZEYNALOVA,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi irsin\u0259 v\u0259 geosiyasi m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 yeni bax\u0131\u015f 2025-ci ilin \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d elan edilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si, suverenliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin yeni bir s\u0259viyy\u0259y\u0259 ke\u00e7idi il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir siyasi tarixind\u0259 2025-ci ilin x\u00fcsusi yer tutmas\u0131n\u0131n iki \u0259sas s\u0259b\u0259bi var: birincisi, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29459"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29459"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29463,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29459\/revisions\/29463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}