{"id":2942,"date":"2016-02-24T12:29:05","date_gmt":"2016-02-24T09:29:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=2942"},"modified":"2016-02-24T14:14:22","modified_gmt":"2016-02-24T11:14:22","slug":"sevgili-ist%c9%99kli-dil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=2942","title":{"rendered":"\u201cSEVG\u0130L\u0130, \u0130ST\u018fKL\u0130 D\u0130L\u201d&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/307f1b6ac5163eac224467221aa08d83Ana-Dili-abide.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-2943 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/307f1b6ac5163eac224467221aa08d83Ana-Dili-abide-300x201.jpg\" alt=\"307f1b6ac5163eac224467221aa08d83Ana-Dili-abide\" width=\"153\" height=\"102\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/307f1b6ac5163eac224467221aa08d83Ana-Dili-abide-300x201.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/307f1b6ac5163eac224467221aa08d83Ana-Dili-abide.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 153px) 100vw, 153px\" \/><\/a><strong>T\u00fcrk\u00fcn dilit\u0259k sevgili, ist\u0259kli dil omaz,<\/strong><br \/>\n<strong>Ayr\u0131 dil\u0259 qatsan, bu \u0259sil dil \u0259sil olmaz.<\/strong><br \/>\n<strong> (M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar)<\/strong><br \/>\nDil! B\u0259\u015f\u0259rin sahib oldu\u011fu \u0259v\u0259zsiz nem\u0259t, Tanr\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011fa bir l\u00fctf\u00fc&#8230; B\u00fct\u00fcn sivilizasiyalar\u0131n bir-birin\u0259 \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc mirasd\u0131r dil&#8230; Canl\u0131 varl\u0131qlardan yaln\u0131z insana m\u0259xsus olan dil. H\u0259l\u0259 XVI \u0259srd\u0259 M.F\u00fczuli bunu poetik bir dill\u0259 izah edir:<br \/>\n<strong>Eyl\u0259s\u0259n tutiy\u0259 t\u0259lim \u0259dayi-k\u0259limat.<\/strong><br \/>\n<strong>Nitqi insan olur, \u0259mma \u00f6z\u00fc insan olmaz.<\/strong><br \/>\nDil d\u00f6vl\u0259tin atributudur, mill\u0259tin kimliyidir. \u201cAna s\u00fcd\u00fc insan b\u0259d\u0259ninin ma-y\u0259si oldu\u011fu kimi, ana dili d\u0259 insan ruhunun qidas\u0131d\u0131r\u201d. F.B. K\u00f6\u00e7\u0259rli<!--more--><br \/>\nRuhumun qidas\u0131 dilim! S\u00f6zl\u0259ri inci kimi bir-birin\u0259 calan\u0131b m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131d\u0131b, s\u00f6zl\u0259r alova \u00e7evrilib \u201cd\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb\u201d, m\u0259rdlik qazan\u0131b. M\u0259nim d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n dilim. N\u0259siminin, X\u0259tainin \u00fcsyankar dili&#8230; m\u0259h\u0259bb\u0259t dili&#8230;<br \/>\nM\u0259n m\u00fclki-cahan, cahan m\u0259n\u0259m, m\u0259n!<br \/>\nM\u0259n h\u0259qq\u0259 m\u0259kan, m\u0259kan m\u0259n\u0259m, m\u0259n!<br \/>\nBir mill\u0259tin m\u0259nliyi, \u015f\u0259r\u0259fi, heysiyy\u0259ti v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti dill\u0259 inti\u015far tap\u0131r&#8230; Dil mill\u0259ti tan\u0131d\u0131r, onu dirildir.<br \/>\n<strong>Sufi is\u0259n, al\u0131b-satma, halal\u0131na haram qatma, <\/strong><br \/>\n<strong>Yolun \u0259yrisin\u0259 getm\u0259, do\u011fru yola n\u0259z\u0259r eyl\u0259. <\/strong><br \/>\n<strong> (\u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai)<\/strong><br \/>\nDil xalq\u0131n do\u011fru yoludur. Bu yollarda ba\u015f\u0131 \u00e7ox b\u0259lalar \u00e7\u0259kmi\u015f dilim, t\u0259zyiq\u0259, t\u0259hdid\u0259 m\u0259ruz qalan dilim, uzun-uzun yollar\u0131n yor\u011funu dilim&#8230; \u018fsrl\u0259r boyu ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar, la\u011fa qoydular&#8230; Bir zamanlar \u0259r\u0259bl\u0259rin, bir zamanlar ruslar\u0131n \u201c\u0259sirliyind\u0259\u201d olan dilim itib-batmad\u0131&#8230;d\u00f6zd\u00fc&#8230;durdu, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cayaqda qald\u0131\u201d&#8230; Onu \u201cayaqda tutanlar\u201d, onun safl\u0131\u011f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan o\u011fullar bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131, yazma\u011f\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 ar bilm\u0259dil\u0259r, onu sevdir\u0259 bildil\u0259r, \u201cq\u0259vvas kimi\u201d \u00fcmmana ba\u015f vurdular, s\u0259d\u0259f, mirvari, inci kimi s\u00f6zl\u0259r se\u00e7dil\u0259r&#8230; ruhumuzu yaratd\u0131lar&#8230;<br \/>\n<strong>Ey do\u011fma dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 ar bil\u0259n fasonlu \u0259dabazlar,<\/strong><br \/>\n<strong>Q\u0259lbinizi ox\u015fam\u0131r qo\u015fmalar, telli sazlar?<\/strong><br \/>\n<strong>Bunlar qoy m\u0259nim olsun, <\/strong><br \/>\n<strong>Ancaq v\u0259t\u0259n \u00e7\u00f6r\u0259yi sizl\u0259r\u0259 q\u0259nim olsun! <\/strong><br \/>\n<strong> (B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259)<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycan dili t\u00fcrk dill\u0259ri ail\u0259sin\u0259 daxildir. \u018fcdad\u0131m\u0131z o\u011fuzlar\u0131n m\u0259n\u0259viyyat, m\u0259d\u0259niyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<br \/>\nHam\u0131m\u0131z bilirik ki, XVI \u0259srd\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t dili elan etmi\u015fdir v\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 t\u00fcrkc\u0259 \u201cn\u0259zmi-nazik\u201d yaz\u0131rd\u0131&#8230;<br \/>\n<strong>H\u0259r g\u00f6z\u00fcm \u0259g\u0259r olursa y\u00fcz g\u00f6z,<\/strong><br \/>\n<strong> Bir y\u00fcz\u00fcm \u0259g\u0259r olarsa y\u00fcz-y\u00fcz,<\/strong><br \/>\n<strong> S\u0259nd\u0259n k\u0259s\u0259m\u0259m o g\u00f6zl\u0259rimi,<\/strong><br \/>\n<strong> Sallam aya\u011f\u0131na y\u00fczl\u0259rimi.<\/strong><br \/>\nZaman-zaman dilimizin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdi&#8230;C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6n\u0259mind\u0259 \u201cT\u00fcrk dili\u201d adland\u0131&#8230; 30-cu ill\u0259rd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d, 1992-ci ild\u0259 t\u00fcrk dili yaz\u0131ld\u0131. 1995-ci ild\u0259 \u00dcmummilli Lider, Ulu \u00d6nd\u0259r H.\u018f. \u018fliyevin f\u0259rman\u0131 il\u0259 dilimiz yenid\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d adland\u0131r\u0131ld\u0131. 2001-ci il avqustun 9-da \u201cAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259sis edilm\u0259si haq-q\u0131nda\u201d Ulu \u00d6nd\u0259r yeni f\u0259rman imzalad\u0131 v\u0259 h\u0259r il avqustun doqquzu \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunmaqdad\u0131r.<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m m\u0259clisl\u0259rind\u0259, Beyn\u0259lxalq Birlikl\u0259rd\u0259 biz \u00f6z do\u011fma dilimizd\u0259 t\u0259msil olunuruq. Beyn\u0259lxalq yaz\u0131\u015fmalar v\u0259 apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259r m\u0259hz do\u011fma dilimizd\u0259dir. Ulu \u00d6nd\u0259rin q\u00fcrurla s\u00f6yl\u0259diyi: \u201cM\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olma\u011f\u0131mla f\u0259xr etmi\u015f\u0259m\u201d fikirl\u0259ri d\u0259 do\u011fma dil\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259 olan sevgid\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r&#8230;<br \/>\nH\u0259r il q\u0259bul imtahanlar\u0131ndan sonrak\u0131 statistik m\u0259lumatda oxuyuruq ki, \u015fagirdl\u0259r Az\u0259rbaycan dili imtahan\u0131ndan \u0259n az bal toplay\u0131blar. H\u0259l\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin diaqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 imtahan\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri daha utancvericidir&#8230; Az\u0259r-baycan dili v\u0259 riyaziyyat f\u0259nninin m\u00fc\u0259lliml\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. Bu, s\u00f6z\u00fcn bitdiyi m\u0259qamd\u0131r&#8230;<br \/>\nM\u0259rk\u0259zi m\u0259tbuatda \u201cAz\u0259rbaycan dili\u201d d\u0259rslikl\u0259ri bar\u0259d\u0259 yaz\u0131lar\u0131m d\u0259rc olunur. Burada yazmaq ist\u0259m\u0259zdim. N. N\u0259rimanovun vaxtil\u0259 oxudu\u011fum fikirl\u0259ri yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr: Bir dilin q\u0259drini mill\u0259t o zaman bil\u0259r ki, bu dild\u0259 yaz\u0131lan in\u015falar mill\u0259tin ruhuna qida ver\u0259. Bir d\u0259 dilin q\u0259dri o zaman bilin\u0259r ki, bu dili t\u0259dris ed\u0259nl\u0259rd\u0259 insaf v\u0259 vicdan ola&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>B\u0259sti \u0130smay\u0131lova, \u015f\u0259h\u0259r 2 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259b-liseyin Az\u0259rbaycan dili m\u00fc\u0259llimi<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk\u00fcn dilit\u0259k sevgili, ist\u0259kli dil omaz, Ayr\u0131 dil\u0259 qatsan, bu \u0259sil dil \u0259sil olmaz. (M\u0259h\u0259mm\u0259dh\u00fcseyn \u015e\u0259hriyar) Dil! B\u0259\u015f\u0259rin sahib oldu\u011fu \u0259v\u0259zsiz nem\u0259t, Tanr\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011fa bir l\u00fctf\u00fc&#8230; B\u00fct\u00fcn sivilizasiyalar\u0131n bir-birin\u0259 \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc mirasd\u0131r dil&#8230; Canl\u0131 varl\u0131qlardan yaln\u0131z insana m\u0259xsus olan dil. H\u0259l\u0259 XVI \u0259srd\u0259 M.F\u00fczuli bunu poetik bir dill\u0259 izah edir: Eyl\u0259s\u0259n tutiy\u0259 t\u0259lim \u0259dayi-k\u0259limat. Nitqi insan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2942"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2942"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2942\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}