{"id":29227,"date":"2025-03-04T10:42:19","date_gmt":"2025-03-04T07:42:19","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29227"},"modified":"2025-03-04T10:45:02","modified_gmt":"2025-03-04T07:45:02","slug":"t%c9%99rt%c9%99r-m%c9%99grurlugun-tarixd%c9%99ki-izl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29227","title":{"rendered":"T\u0259rt\u0259r: M\u0259\u011frurlu\u011fun tarixd\u0259ki izl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-29228 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1591203816589969453_1200x630-300x227.jpg\" alt=\"\" width=\"346\" height=\"262\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1591203816589969453_1200x630-300x227.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1591203816589969453_1200x630-768x582.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1591203816589969453_1200x630.jpg 832w\" sizes=\"(max-width: 346px) 100vw, 346px\" \/>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131 tarixl\u0259 yo\u011frulub, h\u0259r da\u015f\u0131nda, h\u0259r \u00e7\u0131nq\u0131l\u0131nda bir ke\u00e7mi\u015fin izi var. Amma el\u0259 torpaqlar var ki, onlar\u0131n ad\u0131 sad\u0259c\u0259 co\u011frafi m\u0259kan kimi yox, q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 kimi tarixd\u0259 \u0259b\u0259di h\u0259kk olunub. Bu torpaqlarda h\u0259r s\u0259s \u2013 k\u00fcl\u0259yin u\u011fultusu, \u00e7ay\u0131n ax\u0131\u015f\u0131, qu\u015flar\u0131n n\u0259\u011fm\u0259si \u2013 bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131s\u0131na, bir \u015f\u0259hidin xatir\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. M\u0259hz bel\u0259 rayonlardan biri d\u0259 T\u0259rt\u0259rdir \u2013 q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 d\u00f6z\u00fcm simvolu, bir mill\u0259tin m\u0259\u011frur dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n canl\u0131 s\u00fcbutu. Bu yaz\u0131n\u0131 bir t\u0259rt\u0259rli olaraq q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131ram. \u00c7\u00fcnki bu torpaq t\u0259kc\u0259 bir m\u0259kan deyil, ruhumuzun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Burada do\u011fulub b\u00f6y\u00fcy\u0259n h\u0259r k\u0259s bilir ki, T\u0259rt\u0259r bir m\u00fcbariz\u0259 m\u0259kt\u0259bidir. Onun h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259, da\u011f\u0131nda, \u00e7ay\u0131nda q\u0259hr\u0259manl\u0131q n\u0259\u011fm\u0259si var.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r \u015f\u0259hidl\u0259rinin h\u0259r biri bir dastand\u0131r \u2013 onlar\u0131n qan\u0131 il\u0259 sulanan bu torpaq indi azad n\u0259f\u0259s al\u0131r. H\u0259r biri \u00f6l\u00fcm\u0259 meydan oxuyaraq, V\u0259t\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda can verdi v\u0259 indi azad s\u0259man\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn bir nur, bir q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrildi.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin amans\u0131z h\u00fccumlar\u0131na sin\u0259 g\u0259r\u0259n, lakin i\u015f\u011fal olunmayan rayonlardan biridir. Burada h\u0259r da\u015f, h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259, h\u0259r ev ill\u0259r boyu ya\u015fanan m\u00fcharib\u0259nin izl\u0259rini da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 is\u0259 T\u0259rt\u0259r \u0259n \u00e7ox da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qalan rayonlardan biri oldu \u2013raketl\u0259r, m\u0259rmil\u0259r s\u0259ssiz k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri sars\u0131td\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, evl\u0259ri, m\u0259scidl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 ald\u0131. Lakin bu rayonun insanlar\u0131 n\u0259 geriy\u0259 \u00e7\u0259kildi, n\u0259 qorxdu, n\u0259 d\u0259 ruhdan d\u00fc\u015fd\u00fc. \u018fksin\u0259, onlar daha da g\u00fccl\u0259ndi, daha da q\u00fcrurland\u0131, daha da bir oldu.<br \/>\n1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 Qaraba\u011fda amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r davam etdikc\u0259, T\u0259rt\u0259r \u0259n \u00e7\u0259tin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7di. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Murovda\u011fdan, Suqovu\u015fan istiqam\u0259tind\u0259n g\u0259l\u0259n h\u00fccumlara baxmayaraq, rayon q\u0259hr\u0259mancas\u0131na m\u00fcdafi\u0259 olundu. M\u0259hz T\u0259rt\u0259rin m\u0259\u011frur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin say\u0259sind\u0259 bu torpaqlar erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalmad\u0131. Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 baxmayaraq, rayon \u0259halisi \u0259razini t\u0259rk etm\u0259di, torpaqlar\u0131n\u0131 qoruma\u011fa davam etdi. Bu m\u00fcqavim\u0259t Az\u0259rbaycan Ordusunun sonrak\u0131 u\u011furlu \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir istinad n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi.<!--more--><br \/>\n2020-ci ilin sentyabr\u0131nda ba\u015flayan \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 T\u0259rt\u0259r rayonu yenid\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli s\u0131naqlarla \u00fczl\u0259\u015fdi. H\u0259rbi bax\u0131mdan \u00e7ox vacib m\u00f6vqey\u0259 malik olan rayon, Erm\u0259nistan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin artilleriya v\u0259 raket at\u0259\u015fin\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. H\u0259r g\u00fcn rayonun m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rin\u0259 onlarla raket v\u0259 top m\u0259rmisi d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. M\u0259scidl\u0259r, m\u0259kt\u0259bl\u0259r, evl\u0259r da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qal\u0131rd\u0131.<br \/>\nB\u0259zi k\u0259ndl\u0259r tamamil\u0259 yerl\u0259 yeksan edildi, ancaq t\u0259rt\u0259rlil\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131q ruhu itm\u0259di. Dinc sakinl\u0259r evl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259r\u0259k, m\u0259\u011frur dayand\u0131lar. D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin \u0259n q\u0131z\u011f\u0131n vaxtlar\u0131nda bel\u0259, insanlar \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259di. Az\u0259rbaycan Ordusunun q\u0259l\u0259b\u0259 yolunda T\u0259rt\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131 kimi strateji \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Suqovu\u015fan v\u0259 Tal\u0131\u015f istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar m\u0259hz T\u0259rt\u0259rd\u0259n ba\u015fland\u0131. Bu, Az\u0259rbaycan Ordusunun strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u0259l\u0259 almas\u0131na v\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 aparan yolun a\u00e7\u0131lmas\u0131na imkan yaratd\u0131.<br \/>\n\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra T\u0259rt\u0259r \u00f6z tarixind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. M\u00fcharib\u0259nin a\u011f\u0131r izl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u2013 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f evl\u0259r, infrastruktur v\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar. Lakin b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, T\u0259rt\u0259r yeni h\u0259yat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bu q\u0259hr\u0259man torpa\u011f\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131raraq, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 b\u0259rpa i\u015fl\u0259rini s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva m\u00fct\u0259madi olaraq T\u0259rt\u0259r rayonuna s\u0259f\u0259rl\u0259r ed\u0259r\u0259k, b\u00f6lg\u0259nin inki\u015faf\u0131 v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na n\u0259zar\u0259t edirl\u0259r. Bu s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015f, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 sosial sah\u0259l\u0259rd\u0259 yenilikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. 2022-2026-c\u0131 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 T\u0259rt\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, F\u00fczuli, A\u011fdam v\u0259 Xocav\u0259nd rayonlar\u0131nda \u00fcmumilikd\u0259 15,999 evin tikintisi planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yeni ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259rinin in\u015fas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur ki, bu da m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259kdir.<br \/>\nRayonun iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r icra olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. Suqovu\u015fan\u0131n azad olunmas\u0131 il\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 edildi. Bu, t\u0259kc\u0259 T\u0259rt\u0259rin deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir hadis\u0259 oldu. Haz\u0131rda Suqovu\u015fan su anbar\u0131 v\u0259 dig\u0259r su m\u0259nb\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin suva-r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<br \/>\nEyni zamanda, T\u0259rt\u0259rd\u0259 yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r, tibb m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, yollar v\u0259 dig\u0259r infrastruktur obyektl\u0259ri in\u015fa olunur. M\u00fcharib\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f evl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u0259 prioritetl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 v\u0259 rahat ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin T\u0259rt\u0259r rayonuna s\u0259f\u0259rl\u0259ri v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r b\u00f6lg\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na, infrastrukturun yenid\u0259n qurulmas\u0131na v\u0259 \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kd\u0259dir.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn v\u0259 irad\u0259sinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Onun h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131 igidlik, f\u0259dakarl\u0131q v\u0259 m\u0259\u011frurluq hekay\u0259l\u0259ri il\u0259 doludur. Burada ya\u015fayan insanlar tarix boyunca torpaqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131blar v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min ruhla g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131rlar. T\u0259rt\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131q tarixi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda daim ya\u015fayacaq. Onun sars\u0131lmaz irad\u0259si v\u0259 m\u0259rdliyi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00f6rn\u0259k olacaq. Bu torpa\u011f\u0131n h\u0259r da\u015f\u0131, h\u0259r a\u011fac\u0131, h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259si bir q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259si kimi qalacaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 T\u0259rt\u0259rin d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n, m\u0259\u011frur ruhunu anlatma\u011fa davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015e\u0259bn\u0259m ZEYNALOVA,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Siyasi Elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131 tarixl\u0259 yo\u011frulub, h\u0259r da\u015f\u0131nda, h\u0259r \u00e7\u0131nq\u0131l\u0131nda bir ke\u00e7mi\u015fin izi var. Amma el\u0259 torpaqlar var ki, onlar\u0131n ad\u0131 sad\u0259c\u0259 co\u011frafi m\u0259kan kimi yox, q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 kimi tarixd\u0259 \u0259b\u0259di h\u0259kk olunub. Bu torpaqlarda h\u0259r s\u0259s \u2013 k\u00fcl\u0259yin u\u011fultusu, \u00e7ay\u0131n ax\u0131\u015f\u0131, qu\u015flar\u0131n n\u0259\u011fm\u0259si \u2013 bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcn\u00fcn p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131s\u0131na, bir \u015f\u0259hidin xatir\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. M\u0259hz bel\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29227"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29231,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29227\/revisions\/29231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}