{"id":29183,"date":"2025-03-04T09:08:43","date_gmt":"2025-03-04T06:08:43","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29183"},"modified":"2025-03-04T09:08:43","modified_gmt":"2025-03-04T06:08:43","slug":"od-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99niz-mubar%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29183","title":{"rendered":"OD \u00c7\u018fR\u015e\u018fNB\u018fN\u0130Z M\u00dcBAR\u018fK!"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>Od G\u00fcn\u0259\u015fin \u00f6z\u00fcd\u00fcr, z\u00fclm\u0259tin q\u0259nimidir<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-29184 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/images-2-9.jpg\" alt=\"\" width=\"167\" height=\"131\" \/>Od insan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f prosesinin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Od t\u0259r\u0259qqidir, inki\u015fafd\u0131r, i\u015f\u0131qd\u0131r, istilikdir, qoruyucudur. Od G\u00fcn\u0259\u015fin \u00f6z\u00fcd\u00fcr, enerji selidir, g\u00fcnd\u00fczd\u00fcr, qaranl\u0131\u011f\u0131n, z\u00fclm\u0259tin q\u0259nimidir.<\/strong><\/em><br \/>\nM\u0259hz odu \u0259ld\u0259 ed\u0259nd\u0259n sonra insanlar oturaq h\u0259yata ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ev\u0259, ail\u0259y\u0259, yurda, m\u00fcq\u0259dd\u0259s yerl\u0259r\u0259 \u201cocaq\u201d dem\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7\u00fcnki odda-ocaqda b\u0259r\u0259k\u0259t olar, mehribanl\u0131q olar, birlik, v\u0259hd\u0259t olar. D\u00fcnyada yaln\u0131z \u00e7a\u011fda\u015f Az\u0259rbaycana, \u0259ski Midiyaya \u201cOdlar Yurdu\u201d deyibl\u0259r. Q\u0259dim yunan mifologiyas\u0131nda Prometeyin od almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 v\u0259t\u0259nini axtarma\u011fa getm\u0259si, Qaf da\u011f\u0131na yeti\u015fm\u0259si kimi i\u015far\u0259tl\u0259r yaln\u0131z Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanma\u011fa \u0259sas verir. M\u0259hz bu \u0259razid\u0259 yerin alt\u0131ndan canl\u0131 alovlar p\u0259rvaz-lan\u0131b. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u018frg\u0259n\u0259konda m\u00fchasir\u0259d\u0259 qalan t\u00fcrkl\u0259r tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 od yand\u0131rmaqla m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131n\u0131n yolunu tapa bilmi\u015fdil\u0259r. T\u00fcrkl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n bu dir\u00e7\u0259li\u015f, y\u0259ni do\u011fma yurda qay\u0131d\u0131lan g\u00fcn, yaz f\u0259slinin \u0259vv\u0259lin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edirdi. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin xaqan\u0131 h\u0259r il h\u0259min tarixi g\u00fcn\u00fcn xatir\u0259sini ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir tonqal qalatd\u0131r\u0131b iri bir \u00e7\u0259kicl\u0259 at\u0259\u015f \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyulmu\u015f d\u0259mir\u0259 z\u0259rb\u0259l\u0259r endir\u0259r\u0259k, yeni ilin g\u0259li\u015fini v\u0259 bayram\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edirdi.<br \/>\nQ\u0259dim o\u011fuzlarda da tonqal h\u0259mr\u0259yliy\u0259, birliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f r\u0259mzi idi. \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201dda deyilir ki, h\u00fcnd\u00fcr yerd\u0259 bir tonqal qalananda x\u0259b\u0259rdarl\u0131q v\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rlik, ikisi &#8211; f\u0259lak\u0259t v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, \u00fc\u00e7\u00fc &#8211; z\u0259f\u0259r v\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259 dem\u0259k idi. Z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259rd\u0259 il \u0259rzind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n C\u0259ngav\u0259rl\u0259rin Odu m\u0259rasimi (31 mart) v\u0259 S\u0259ma D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc (10 sentyabr) bayram\u0131 da m\u0259hz odla \u0259laq\u0259lidir.<!--more--><br \/>\nEl\u0259 novruzqaba\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n birinin odla ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 da onun yarad\u0131l\u0131\u015f funksiyas\u0131n\u0131 b\u00fcruz\u0259 verir. \u00c7\u00fcnki z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259rd\u0259 od Tanr\u0131n\u0131n ni\u015fan\u0259si, m\u00fcq\u0259dd\u0259s yarad\u0131l\u0131\u015fd\u0131r. Od \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 tonqallar qalayar, niyy\u0259t edib h\u0259r ail\u0259 \u00fczv\u00fcn\u00fcn ad\u0131na bir \u015fam yand\u0131rar, evd\u0259 xon\u00e7alar qoyard\u0131-lar. (Siniy\u0259 \u015firniyyat v\u0259 dig\u0259r yey\u0259c\u0259kl\u0259r d\u00fczm\u0259k, xon\u00e7a d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si ilk d\u0259f\u0259 z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259rd\u0259 yaran\u0131b.)<br \/>\nDig\u0259r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq Od \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 ax\u015famdan qalanan tonqal gur yanmal\u0131 idi. Onu s\u00f6nm\u0259y\u0259 qoymur, ilk g\u00fcn \u015f\u00fcas\u0131 d\u00fc\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r oca\u011f\u0131 qoruyurdular. \u00c7\u00f6r-\u00e7\u00f6pd\u0259n qalanm\u0131\u015f ocaqlar\u0131n tez s\u00f6nm\u0259si yax\u015f\u0131 \u0259lam\u0259t hesab olunmad\u0131\u011f\u0131ndan tonqallar daha \u00e7ox nil v\u0259 d\u0259mir a\u011faclar\u0131ndan \u00e7at\u0131larm\u0131\u015f. G\u00fcn \u00e7\u0131xanda is\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fi salamlay\u0131b ev\u0259 qay\u0131dard\u0131lar.<br \/>\nBu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 ocaqlar h\u0259y\u0259tl\u0259rd\u0259 deyil, daha \u00e7ox t\u0259p\u0259l\u0259rd\u0259, da\u011f d\u00f6\u015f\u00fcnd\u0259 yand\u0131r\u0131lard\u0131. Sonra h\u0259r k\u0259s tonqaldan bir m\u0259\u015f\u0259l odlay\u0131b k\u0259nd\u0259 qay\u0131dar, h\u0259min alovla ocaq, t\u0259ndir yand\u0131rarm\u0131\u015f. Yaxud ni\u015fanl\u0131 q\u0131zlar\u0131n evin\u0259 o\u011flan evind\u0259n yanm\u0131\u015f tonqaldan bir alov g\u00f6t\u00fcr\u00fcb g\u0259tiril\u0259rmi\u015f. H\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259 s\u00fcbh\u0259 q\u0259d\u0259r kimin odu s\u00f6nm\u00fcrd\u00fcs\u0259, bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck sevincl\u0259 qar\u015f\u0131lanarm\u0131\u015f. Bel\u0259 q\u0259bul olunurdu ki, od s\u00f6nm\u00fcrs\u0259, dem\u0259li, \u018fhrim\u0259nin \u015f\u0259r ruhu q\u0131z\u0131n sevgisin\u0259 z\u0259r\u0259r yetir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. K\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259rin bar\u0131\u015fmas\u0131, borclar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 da m\u0259hz Od \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 ba\u015f tuturdu. Bundan ba\u015fqa i\u015fl\u0259k, m\u0259hsuldar heyvanlar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 atlar\u0131 yeddi d\u0259f\u0259 od \u0259traf\u0131nda f\u0131rladarm\u0131\u015flar ki, onlar il boyu azar-bezardan uzaq olsunlar. \u00dcz\u0259rlik yand\u0131rmaq da ilk d\u0259f\u0259 z\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 yaran\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131-aliml\u0259r H\u00fcseynqulu M\u0259mm\u0259dovla M\u0259mm\u0259d \u018fliyevin birg\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cZ\u0259rd\u00fc\u015ftilik m\u0259rasiml\u0259ri, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri v\u0259 q\u0259dim Olimpiya oyunlar\u0131nda onlar\u0131n s\u0259pkisi\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd olunur: \u201cZorxanada g\u00fcl\u0259\u015f vaxt\u0131 manqalda \u00fcz\u0259rlik yand\u0131rma m\u0259rasimi z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259rd\u0259n qalma ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259dir.\u201d<br \/>\nYanl\u0131\u015f olaraq b\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r qeyd edir ki, guya oda qurbanlar k\u0259silir, b\u0259z\u0259n in-san\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 qurban kimi tonqala at\u0131b yand\u0131r\u0131rlar, m\u0259rasiml\u0259rd\u0259 tonqallar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n tullan\u0131b azar-bezar\u0131 odun \u00fcst\u00fcn\u0259 t\u00f6k\u00fcrl\u0259r. Halbuki z\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 n\u0259inki insanlar\u0131n, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 hans\u0131sa canl\u0131n\u0131n qurban k\u0259silm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 yox idi. M\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131lan odun \u00fcst\u00fcnd\u0259n tullanma\u011f\u0131, \u201ca\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m oda t\u00f6k\u00fcls\u00fcn\u201d dem\u0259yi is\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etmirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki insanlar Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n \u0130lahi Nurun isbat\u0131n\u0131 soru\u015fanda, o, m\u0259hz alovu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Onun t\u0259limind\u0259 odun \u00fcst\u00fcnd\u0259n tullanmaq, odu su il\u0259 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k, h\u0259tta oca\u011f\u0131n q\u0131ra\u011f\u0131nda a\u011flamaq, s\u00f6y\u00fc\u015f s\u00f6ym\u0259k, yalan dan\u0131\u015fmaq, qeyb\u0259t etm\u0259k q\u0259ti qada\u011fan idi. Qafqaz tayfalar\u0131 v\u0259 yerl\u0259rinin t\u0259sviri \u00fc\u00e7\u00fcn 1890-c\u0131 ild\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f materiallar toplusunda Mirha\u015f\u0131m b\u0259y V\u0259zirov yaz\u0131r: &#8220;\u015eam\u0131n, lampan\u0131n v\u0259 s. bu kimi \u015feyl\u0259rin evd\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n s\u00f6nm\u0259si yax\u0131n vaxtlarda ail\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259db\u0259xtlik g\u00f6zl\u0259nildiyind\u0259n x\u0259b\u0259r verir&#8230; Odu s\u00f6ym\u0259k, yaxud oda bo\u015f yer\u0259 and i\u00e7-m\u0259k b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r. Odu su il\u0259 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k olmaz. Su da m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir &#8211; onu da s\u00f6ym\u0259k olmaz v\u0259 ona bo\u015f yer\u0259 and i\u00e7m\u0259k g\u00fcnahd\u0131r.&#8221;<br \/>\nQ\u0259diml\u0259rd\u0259 Od \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 \u00e7at\u0131lan tonqallar h\u0259m d\u0259 Yerin qoruyucu ruhunu (Sip\u0259nd Armaiti) k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq, torpa\u011f\u0131n \u0259kin-bi\u00e7in vaxt\u0131n\u0131n yeti\u015fm\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 yarad\u0131l\u0131\u015f r\u0259mzi say\u0131lan qo\u011fal da m\u0259hz Od \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259n etibar\u0259n s\u00fcfr\u0259l\u0259ri b\u0259z\u0259yirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>S\u0259buhi R\u018fH\u0130ML\u0130<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Od G\u00fcn\u0259\u015fin \u00f6z\u00fcd\u00fcr, z\u00fclm\u0259tin q\u0259nimidir Od insan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f prosesinin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Od t\u0259r\u0259qqidir, inki\u015fafd\u0131r, i\u015f\u0131qd\u0131r, istilikdir, qoruyucudur. Od G\u00fcn\u0259\u015fin \u00f6z\u00fcd\u00fcr, enerji selidir, g\u00fcnd\u00fczd\u00fcr, qaranl\u0131\u011f\u0131n, z\u00fclm\u0259tin q\u0259nimidir. M\u0259hz odu \u0259ld\u0259 ed\u0259nd\u0259n sonra insanlar oturaq h\u0259yata ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ev\u0259, ail\u0259y\u0259, yurda, m\u00fcq\u0259dd\u0259s yerl\u0259r\u0259 \u201cocaq\u201d dem\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u00c7\u00fcnki odda-ocaqda b\u0259r\u0259k\u0259t olar, mehribanl\u0131q olar, birlik, v\u0259hd\u0259t olar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29185,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29183\/revisions\/29185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}