{"id":29132,"date":"2025-02-25T10:21:22","date_gmt":"2025-02-25T07:21:22","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29132"},"modified":"2025-02-25T11:04:26","modified_gmt":"2025-02-25T08:04:26","slug":"novruzun-g%c9%99lisinin-ilk-mujd%c9%99cisi-su-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=29132","title":{"rendered":"Novruzun g\u0259li\u015finin ilk m\u00fcjd\u0259\u00e7isi\u2013 Su \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-29133 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-2-6.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"112\" \/>Su dirilikdir, ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r, ilk m\u00f6vcudiyy\u0259tdir, h\u0259yat\u0131n, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ya\u015fama\u011f\u0131n \u0259sas m\u0259nb\u0259yidir, mifik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, ger\u00e7\u0259klikd\u0259 d\u0259 t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259n ba\u015fl\u0131ca q\u00fcvv\u0259dir.<br \/>\nH\u0259r \u015fey sudan g\u0259lir, b\u0259d\u0259nimizin d\u0259 yar\u0131dan \u00e7oxu sudan ibar\u0259tdir \u2013 beynimiz, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz, onur\u011fam\u0131z, qan\u0131m\u0131z sudur. Su Yerin m\u00f6vcudlu\u011funa s\u0259b\u0259bdir, yerm\u0259n\u015f\u0259li b\u00fct\u00fcn varl\u0131qlar\u0131n yaranmas\u0131 ondand\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259yat\u0131n davam\u0131 susuz m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fg\u0259r Avestada Yaradan\u0131n suya toxunmaqla onu m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259\u015fdirdiyi vur\u011fulan\u0131rsa, &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;da su ayd\u0131nl\u0131q say\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki o, \u201cTanr\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcb\u201d.<br \/>\nZ\u0259rd\u00fc\u015ftilikd\u0259 d\u0259 ilk yaran\u0131\u015f kimi suya b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verilir. H\u0259r il iyunun 19-da M\u00fcq\u0259dd\u0259s Su v\u0259 Sa\u011flaml\u0131q bayram\u0131, iyulun 12-d\u0259 Suya Ehtiram bayram\u0131, noyabr\u0131n 5-d\u0259 is\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Su bayram\u0131 ke\u00e7irilm\u0259si bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Avestada g\u00f6st\u0259ril\u0259n 7 q\u0259h\u0259mb\u0259rd\u0259n (xilaskar ruhdan &#8211; Ame\u015fa Sip\u0259ndd\u0259n) biri m\u0259hz su il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, ilk ger\u00e7\u0259k \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 d\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 h\u0259sr olunur.<br \/>\nKi\u00e7ik \u00e7ill\u0259d\u0259n sonra Novruzun g\u0259li\u015finin ilk m\u00fcjd\u0259\u00e7isi olan Su \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si xalq aras\u0131nda &#8220;\u018fz\u0259l \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;G\u00f6z\u0259l \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221;, &#8220;Sular novruzu&#8221;, &#8220;G\u00fcl \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259&#8221; kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131r. Q\u0259dim z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259r bu g\u00fcn\u00fc suya ehtiram g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edir, s\u00fcbh tezd\u0259n axar su \u00fcst\u00fcn\u0259 gedir, t\u0259z\u0259 suda \u0259l-\u00fcz\u00fcn\u00fc yuyur, bir-birinin \u00fcz\u0259rin\u0259 su \u00e7il\u0259yir, su \u00fcst\u00fcnd\u0259n atlan\u0131r, yaral\u0131lar\u0131n yaras\u0131na su s\u0259pirdil\u0259r. Subay q\u0131zlar bulaqlardan s\u0259rin, \u015firin su g\u0259tir\u0259r, evin \u0259traf\u0131na \u00e7il\u0259y\u0259r, \u00fczl\u0259rini yuyard\u0131lar.<!--more--><br \/>\nG\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ks\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, Nax\u00e7\u0131van, Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mahallar\u0131nda Su \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si g\u00fcn\u00fc q\u0131zlar s\u00fcbh tezd\u0259n gedib axar sudan &#8220;lal su&#8221; g\u0259tirir, lakin su ev\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmay\u0131nca bir k\u0259s\u0259 demirdil\u0259r. Sonra onu bir ne\u00e7\u0259 piyal\u0259y\u0259 t\u00f6k\u00fcb saxlayard\u0131lar. El\u0259 ki ax\u015fam d\u00fc\u015fd\u00fc, y\u0131\u011f\u0131\u015far, h\u0259r\u0259 \u00f6z b\u0259xtin\u0259 \u00fcz\u00fcy\u00fcn\u00fc sa\u00e7\u0131na s\u00fcrt\u00fcb suya atar, \u00fcz\u00fck ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 cingild\u0259s\u0259, bel\u0259 yozurdular ki, h\u0259min q\u0131z s\u0259sin say\u0131 q\u0259d\u0259r ild\u0259n sonra g\u0259lin k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259k. Novruzun \u0259n g\u00f6z\u0259l r\u0259mzl\u0259rind\u0259n olan s\u0259m\u0259ni d\u0259 Su \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 qoyulma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131r. S\u0259m\u0259ni yaz\u0131n g\u0259lm\u0259sinin, t\u0259bi\u0259tin canlanmas\u0131n\u0131n, \u0259kin\u00e7iliyin r\u0259mzidir. Z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259r onu g\u00f6y\u0259rtm\u0259kl\u0259 n\u00f6vb\u0259ti t\u0259s\u0259rr\u00fcfat ilin\u0259 b\u0259r\u0259k\u0259t, bolluq arzulam\u0131\u015flar.<br \/>\n\u018fz\u0259l \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc s\u00fcbh tezd\u0259n k\u00f6p\u00fckl\u0259n\u0259n a\u011f su yax\u015f\u0131 \u0259lam\u0259t, d\u0259rdl\u0259rin d\u0259rman\u0131 say\u0131lard\u0131. H\u0259min g\u00fcn sututarlar t\u0259mizl\u0259n\u0259r, arxlar qaydaya sal\u0131nar, su il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259r ke\u00e7iril\u0259rdi. \u018fski inama g\u00f6r\u0259, Su \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fin \u015f\u0259f\u0259qd\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc an ilk \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc su diri v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab edilirdi. H\u0259min suda yuyunan \u00fcr\u0259yind\u0259 tutdu\u011fu arzuya \u00e7at\u0131rm\u0131\u015f.<br \/>\nSuya ehtiram folklorumuzda da ya\u015famaqdad\u0131r: \u201cSu q\u0259d\u0259r \u00f6mr\u00fcn olsun\u201d, \u201cSu ayd\u0131nl\u0131qd\u0131r\u201d, \u201cSu i\u00e7\u0259n adama ilan da toxunmaz\u201d, \u201cYol b\u00f6y\u00fcy\u00fcn olsa da, su ki\u00e7iyindir\u201d, \u201cSu ehsand\u0131r\u201d, \u201cSu olan yerd\u0259 dirilik olar\u201d v\u0259 s. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, X\u0131z\u0131r Pey\u011f\u0259mb\u0259rin dirilik \u00e7e\u015fm\u0259sind\u0259n su i\u00e7diyi g\u00fcn d\u0259, Koro\u011flunun &#8220;Qo\u015fa bula\u011f\u0131&#8221; tapd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn d\u0259 el\u0259 \u018fz\u0259l \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 olub.<br \/>\nAvesta m\u0259tnl\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, 21 ya\u015fl\u0131 Z\u0259rd\u00fc\u015ft\u0259 m\u0259hz suda &#8211; D\u0259rca (Daitiya) \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259rk\u0259n ilk v\u0259hy verilib. H\u00f6rm\u00fcz\u0259 \u0259n yax\u0131n m\u0259l\u0259k olan v\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi kimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm edil\u0259n B\u0259hm\u0259n (Vohu Man) suda peyda olub g\u0259ncin g\u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Sonra da onu Tanr\u0131n\u0131n d\u0259rgah\u0131na qald\u0131r\u0131r.<br \/>\nBu m\u0259rasimd\u0259 dan yeri s\u00f6k\u00fcl\u0259nd\u0259n \u015f\u0259r qar\u0131\u015fana q\u0259d\u0259r canl\u0131 su (\u00e7ay, arx, bulaq v\u0259 s.) yan\u0131nda suya m\u00fcraci\u0259tl\u0259 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r dey\u0259r, Avestadan dualar oxuyar, tonqal \u00e7atard\u0131lar. H\u0259r k\u0259s \u0259ll\u0259rini m\u00fcbar\u0259k suya sal\u0131b isladar, alova yax\u0131nla\u015f\u0131b dua oxuyar, quruyana q\u0259d\u0259r tutarm\u0131\u015f. Bu da o dem\u0259k imi\u015f ki, \u0259l\u0259 hopmu\u015f suyun buxar\u0131 dualarla birlikd\u0259 S\u0259maya qalx\u0131r v\u0259 m\u0259l\u0259kl\u0259r d\u0259 onu Ahura M\u0259zdaya \u00e7atd\u0131r\u0131r&#8230;<br \/>\nBahar m\u00fcjd\u0259\u00e7isi ilk \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259niz m\u00fcbar\u0259k olsun, d\u0259y\u0259rli h\u0259myerlil\u0259rim!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>S\u0259buhi R\u018fH\u0130ML\u0130,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>avesta\u015f\u00fcnas, astroloq<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Su dirilikdir, ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r, ilk m\u00f6vcudiyy\u0259tdir, h\u0259yat\u0131n, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ya\u015fama\u011f\u0131n \u0259sas m\u0259nb\u0259yidir, mifik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, ger\u00e7\u0259klikd\u0259 d\u0259 t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259n ba\u015fl\u0131ca q\u00fcvv\u0259dir. H\u0259r \u015fey sudan g\u0259lir, b\u0259d\u0259nimizin d\u0259 yar\u0131dan \u00e7oxu sudan ibar\u0259tdir \u2013 beynimiz, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz, onur\u011fam\u0131z, qan\u0131m\u0131z sudur. Su Yerin m\u00f6vcudlu\u011funa s\u0259b\u0259bdir, yerm\u0259n\u015f\u0259li b\u00fct\u00fcn varl\u0131qlar\u0131n yaranmas\u0131 ondand\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259yat\u0131n davam\u0131 susuz m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fg\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29132"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29147,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29132\/revisions\/29147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}