{"id":28982,"date":"2025-01-31T09:28:59","date_gmt":"2025-01-31T06:28:59","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28982"},"modified":"2025-01-31T09:28:59","modified_gmt":"2025-01-31T06:28:59","slug":"k%c9%99nd-t%c9%99s%c9%99rrufatinin-siyahiyaalinmasi-az%c9%99rbaycanin-aqrar-sektoruna-statistik-baxis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28982","title":{"rendered":"K\u018fND T\u018fS\u018fRR\u00dcFATININ S\u0130YAHIYAALINMASI: AZ\u018fRBAYCANIN AQRAR SEKTORUNA STAT\u0130ST\u0130K BAXI\u015e"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u201cK\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu, sosial, iqtisadi sah\u0259dir, qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259kdir.\u201d\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u0130lham \u018fliyev, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/em><\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 &#8211; \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259, i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131nda, k\u0259nd yerl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan fundamental iqtisadi sah\u0259dir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi, \u0259halinin art\u0131m\u0131 v\u0259 \u0259rzaq bazar\u0131nda r\u0259qab\u0259tin artmas\u0131 kimi qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n d\u0259qiq, aktual v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hlilinin apar\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn t\u0259l\u0259bi kimi ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fkili \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n effektiv vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nK\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 &#8211; \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259sas aspektl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259fsilat\u0131 m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan kompleks statistik sor\u011fudur. Bu sor\u011fu torpaqdan istifad\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti, \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin strukturu, suvarma, mal-qaran\u0131n say\u0131 v\u0259 s\u00fcr\u00fc d\u00f6vriyy\u0259si, t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n istehsal g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri, \u0259m\u0259k resurslar\u0131 v\u0259 dig\u0259r imkanlar\u0131 bar\u0259d\u0259 geni\u015f m\u0259lumat almaq f\u00fcrs\u0259tini verir. Siyah\u0131yaalman\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259kc\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunun m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 onun g\u00fccl\u00fc v\u0259 z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259rini g\u00f6rm\u0259y\u0259, bu sah\u0259d\u0259ki tendensiyalar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 imkan verir. Bu m\u00fch\u00fcm informasiya m\u0259nb\u0259yi d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n fermerl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv strategiya v\u0259 proqramlar\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131nda, eyni zamanda aqrar sektora c\u0259lb edil\u0259c\u0259k investisiyalar\u0131n istiqam\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<br \/>\nD\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaalmalar\u0131 ad\u0259t\u0259n on ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 ke\u00e7irilir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, sonuncu d\u0259f\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaalmas\u0131ndan \u00f6t\u0259n on il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259, say\u0131nda, strukturunda, inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir, bu halda so-sial-iqtisadi inki\u015faf sah\u0259sind\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 \u00fcnvanlanacaq t\u0259dbirl\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsulu istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni siyah\u0131yaalman\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si z\u0259rur\u0259tini ortaya qoyur.<br \/>\nK\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaalmas\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n bu m\u00fch\u00fcm statistik t\u0259dbi-rin tarixin\u0259 q\u0131sa n\u0259z\u0259r salmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olard\u0131. Bel\u0259likl\u0259, 19-cu \u0259srd\u0259n ba\u015flayan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaalmalar\u0131 1835-ci ild\u0259 Norve\u00e7d\u0259, 1840-c\u0131 ild\u0259 AB\u015e-da, 1846-c\u0131 ild\u0259 Bel\u00e7ikada, 1852-ci ild\u0259 Uruqvayda, 1866-c\u0131 ild\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyada, 1888-ci ild\u0259 Argentinada, 1895-ci ild\u0259 Macar\u0131standa, 1896-c\u0131 ild\u0259 Kanadada, 1897-ci ild\u0259 Bolqar\u0131standa ke\u00e7irilmi\u015fdir. 1905-ci ild\u0259 Romada Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutunun (IIA) yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaalmalar\u0131n\u0131n vahid \u0259saslarla ke\u00e7irilm\u0259si bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r. Bel\u0259c\u0259 1929-1930-cu ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u00dcmumd\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 proqram\u0131 (WCA) haz\u0131rland\u0131 v\u0259 60-a yax\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259tbiq edildi. Proqram\u0131n 1940-c\u0131 il \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n tamamlana bilm\u0259di. 1945-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutunun \u0259sas\u0131nda Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 1950-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq h\u0259r on ild\u0259n bir yenil\u0259n\u0259n vahid \u00dcmumd\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 proqram\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 t\u0259min edildi. Hal-haz\u0131rda d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq olunan m\u00f6vcud \u00dcmumd\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 proqram\u0131n\u0131n 2020-ci il raundu 10-cu proqramd\u0131r v\u0259 2016-2025-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir.<!--more--><br \/>\n\u00d6lk\u0259mizd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1921-ci ild\u0259 ke\u00e7irilib. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 is\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259rin\u0259 dair sor\u011fu v\u0259 u\u00e7otlar realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. 1932-ci ild\u0259n sonra k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 kollektivl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 sovxoz quruculu\u011fu il\u0259 \u0259laq\u0259dar iri t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar meydana g\u0259ldiyind\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ehtiyac qalmay\u0131b. Kolxoz v\u0259 sovxozlar \u00fczr\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na dair m\u00fcvafiq statistik m\u0259lumatlar bu t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n t\u0259qdim etdikl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t statistika hesabatlar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda \u0259ld\u0259 edilib, \u0259halinin \u015f\u0259xsi yard\u0131m\u00e7\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u0259lumatlar is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n se\u00e7m\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 u\u00e7ot m\u0259lumatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda toplan\u0131b.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n tarixind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 ilk d\u0259f\u0259 2005-ci il iyunun 1-d\u0259n 30-d\u0259k olan d\u00f6vrd\u0259 ke\u00e7irilib. H\u0259min siyah\u0131yaalman\u0131n haz\u0131rlan\u0131b ke\u00e7irilm\u0259si i\u015fi D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si v\u0259 onun yerli orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yerin\u0259 yetirilib, n\u0259tic\u0259l\u0259r 8 cildd\u0259n ibar\u0259t olmaqla m\u0259cmu\u0259l\u0259r toplusu \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259r\u0259k m\u0259lumat istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 t\u0259qdim olunub.<br \/>\nAqrar sektorda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar v\u0259 c\u0259lb edil\u0259n investisiyalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 meydana \u00e7\u0131xan yeni iqtisadi \u015f\u0259rait k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na dair daha geni\u015f v\u0259 dol\u011fun m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sini z\u0259ruri edirdi. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 2013-c\u00fc il 28 dekabr tarixli 357 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edildi v\u0259 2015-ci il iyunun 1-d\u0259n 30-d\u0259k olan d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda ikinci d\u0259f\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 ke\u00e7irildi. Toplanm\u0131\u015f m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti h\u0259rt\u0259r\u0259fli qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n 15 cildd\u0259n ibar\u0259t m\u0259cmu\u0259l\u0259r n\u0259\u015fr edil\u0259r\u0259k istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 t\u0259qdim olundu.<br \/>\nQeyri neft-qaz sektorunun inki\u015faf\u0131, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 emal\u0131na nail olmaq istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi t\u0259dbirl\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 \u00fczr\u0259 bazar infrastrukturunun inki\u015faf etdirilm\u0259si, istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcvafiq istehsal vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259minat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si sonuncu k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaalmas\u0131ndan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 davam etdirilmi\u015f, bu sah\u0259y\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f investisiyalar\u0131n h\u0259cmi artm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nK\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 emal\u0131 sah\u0259l\u0259rin\u0259 birba\u015fa d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi olaraq subsidiyalar\u0131n v\u0259 vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin verilm\u0259si, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259yinatl\u0131 \u0259ks\u0259r ma\u015f\u0131n v\u0259 texniki vasit\u0259l\u0259rin idxal r\u00fcsumundan azad olunmas\u0131 kimi al\u0259tl\u0259rin t\u0259tbiqi bu sah\u0259d\u0259 inki\u015fafa \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verm\u0259kd\u0259dir. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi hesab\u0131na regionlarda soyuducu anbarlar\u0131n, m\u00fcasir tax\u0131l elevatorlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r logistika obyektl\u0259rinin qurulmas\u0131, habel\u0259 yol-n\u0259qliyyat infrastrukturunun inki\u015faf\u0131, meliorasiya-irriqasiya sisteminin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si hesab\u0131na suvarma suyu il\u0259 t\u0259min olunan torpaqlar\u0131n \u0259hat\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si, g\u00fcbr\u0259, pestisid il\u0259 t\u0259minat\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 fermerl\u0259rin bazarlardak\u0131 m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir. Aqrar b\u00f6lm\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n informasiya t\u0259minat\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdiril-m\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r haqq\u0131nda aktual m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda da bu m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 z\u0259rur\u0259t var idi.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 2018-ci il 14 fevral tarixli, 3672 n\u00f6mr\u0259li S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f \u201c2018-2025-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda r\u0259smi statistikan\u0131n inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n 5.1.2.9-cu b\u0259ndind\u0259 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbir \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r.<br \/>\nBu S\u0259r\u0259ncam\u0131n icras\u0131 olaraq \u201c2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131na haz\u0131rl\u0131q v\u0259 onun ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 2023-c\u00fc il 4 oktyabr tarixli, 357 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcs-t\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan bu t\u0259dbirin 2025-ci ilin 15 iyul &#8211; 15 avqust ta-rixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. T\u0259dbirin m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin s\u00f6z\u00fcged\u0259n q\u0259rar\u0131 il\u0259 T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015f, m\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131na, dig\u0259r aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlara m\u00fcvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar verilmi\u015f v\u0259 \u0130stiqam\u0259tl\u0259ndirici Komit\u0259 yarad\u0131laraq t\u0259rkibi t\u0259sdiq edilmi\u015fdir.<br \/>\nSiyah\u0131yaalma k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n siyah\u0131yaalma v\u0259r\u0259q\u0259l\u0259rinin D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin elektron informasiya sistemind\u0259 real vaxt rejimind\u0259 doldurulmas\u0131 yolu il\u0259, f\u0259rdi sahibkarlar, ail\u0259 k\u0259ndli v\u0259 ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 \u00fczr\u0259 is\u0259 siyah\u0131yaalmaya c\u0259lb edil\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259r (say\u0131c\u0131lar) t\u0259r\u0259find\u0259n plan\u015fet tipli komp\u00fcterl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunmaqla sor\u011fu yolu il\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<br \/>\nBMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259ni, siyah\u0131yaalman\u0131n plan\u015fet tipli komp\u00fcterl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sinin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini (yekun m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na 7-8 ay az vaxt t\u0259l\u0259b olunur, 340-dan art\u0131q komp\u00fcter operatorunun 6 ay m\u00fcdd\u0259tin\u0259, 73 n\u0259f\u0259r siyah\u0131yaalma qrupu r\u0259hb\u0259rinin \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin 9 ay m\u00fcdd\u0259tin\u0259 i\u015f\u0259 q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259, 1,2 milyon siyah\u0131yaalma v\u0259r\u0259q\u0259sinin \u00e7ap olunmas\u0131na ehtiyac qalm\u0131r, siyah\u0131yaalma m\u0259lumatlar\u0131 birba\u015fa elektron da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara daxil edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn operatorlar\u0131n s\u0259hv etm\u0259 ehtimal\u0131 aradan qalx\u0131r, yekun m\u0259lumatlar\u0131n keyfiyy\u0259ti art\u0131r v\u0259 s.), habel\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0130KT-nin t\u0259tbiqinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259ruriliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq 2025-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 olaraq plan\u015fet tipli komp\u00fcterl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 sor\u011fu yolu il\u0259 (CAPI \u00fcsulu: Computer Assisted Personal Interviewing \u2013 komp\u00fcter vasit\u0259sil\u0259 \u015f\u0259xsi m\u00fcsahib\u0259) ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<br \/>\n\u0130lkin hesablamalara g\u00f6r\u0259 1,2 milyondan \u00e7ox ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaalma il\u0259 \u0259hat\u0259 olunaca\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015f normativl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r 120 t\u0259s\u0259rr\u00fcfata bir n\u0259f\u0259r say\u0131c\u0131 olmaqla 10 mind\u0259n \u00e7ox say\u0131c\u0131 v\u0259 h\u0259r 10 say\u0131c\u0131ya 1 n\u0259f\u0259r olmaqla mind\u0259n \u00e7ox t\u0259limat\u00e7\u0131-n\u0259zar\u0259t\u00e7inin i\u015f\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu zaman h\u0259m say\u0131c\u0131, h\u0259m d\u0259 t\u0259limat\u00e7\u0131-n\u0259zar\u0259t\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 40 t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<br \/>\nSiyah\u0131yaalma \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin u\u011furla t\u0259\u015fkil edilm\u0259si v\u0259 onun h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsulu istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda k\u00fctl\u0259vi maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rinin vaxt\u0131nda v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil olunmas\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lki siyah\u0131yaalmalar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r d\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bu m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 irih\u0259cmli i\u015fin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n siyah\u0131yaalman\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri, onun z\u0259ruriliyi, \u00f6lk\u0259 v\u0259 \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259ti, bu prosesd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsulu istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 vaxt\u0131nda m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan, siyah\u0131yaalmaya c\u0259lb edil\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259rin pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131ndan, habel\u0259 siyah\u0131yaalma v\u0259r\u0259q\u0259sind\u0259ki suallara al\u0131nan cavablar\u0131n keyfiyy\u0259tind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\n2025-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131na haz\u0131rl\u0131q v\u0259ziyy\u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 2024-c\u00fc il iyulun 15-d\u0259n avqustun 15-d\u0259k A\u011fsu rayonunda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n s\u0131naq siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 ke\u00e7iril-mi\u015fdir. T\u0259dbir rayonun \u00fc\u00e7 inzibati \u0259razi dair\u0259si \u00fczr\u0259 s\u0259kkiz ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 1942 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir.<br \/>\nS\u0131naq siyah\u0131yaalma zaman\u0131 BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u201c2020-ci il \u00dcmumd\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri, \u0259vv\u0259lki siyah\u0131yaalmalar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n yerli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, beyn\u0259lxalq ekspertin r\u0259y v\u0259 t\u0259klifl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla haz\u0131rlanm\u0131\u015f siyah\u0131yaalma v\u0259r\u0259q\u0259si v\u0259 onun doldurulmas\u0131 qaydalar\u0131, CAPI (Computer Assisted Personal Interviewing \u2013 k\u043emp\u00fcter vasit\u0259sil\u0259 \u015f\u0259xsi m\u00fcsahib\u0259) \u00fcsulu il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259c\u0259k m\u0259lumatlar\u0131n elektron formada daxil edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn metodoloji \u0259saslar\u0131 v\u0259 praktiki aspektl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n x\u00fcsusi proqram t\u0259minatlar\u0131 t\u0259cr\u00fcbi olaraq plan\u015fet tipli komp\u00fcterl\u0259rd\u0259 u\u011furla s\u0131naqdan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri davam etdirilir.<br \/>\n\u00dcmumilikd\u0259, 2025-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n istehsal f\u0259aliyy\u0259ti, o c\u00fcml\u0259d\u0259n torpaqlardan istifad\u0259 v\u0259 onlar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti, is-tifad\u0259 edil\u0259n toxumlar\u0131n m\u0259nb\u0259yi, g\u00fcbr\u0259 v\u0259 pestisidl\u0259rd\u0259n istifad\u0259, cins heyvan v\u0259 qu\u015flar\u0131n say\u0131, istifad\u0259 olunan yemin n\u00f6vl\u0259ri, akvakultura, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259yinatl\u0131 tikilil\u0259r, i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si v\u0259 s. bar\u0259d\u0259 aktual m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 imkan yaranacaqd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar m\u00fcvafiq q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm informasiya m\u0259nb\u0259yi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259, bu sah\u0259d\u0259 statistik m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n, elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131nda baza rolunu oynayacaq, eyni zamanda m\u00fcvafiq statistik m\u0259lumatlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcqayis\u0259liliyi t\u0259min edil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin <\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259rt\u0259r Rayon Statistika \u0130dar\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cK\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu, sosial, iqtisadi sah\u0259dir, qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259kdir.\u201d\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[25],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28982"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28982"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28983,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28982\/revisions\/28983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}