{"id":28883,"date":"2025-01-10T12:51:11","date_gmt":"2025-01-10T09:51:11","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28883"},"modified":"2025-01-10T12:51:36","modified_gmt":"2025-01-10T09:51:36","slug":"uzun-ill%c9%99r-aparilan-islahatlarin-n%c9%99tic%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28883","title":{"rendered":"Uzun ill\u0259r apar\u0131lan islahatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-28884 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/473099076_458429140654885_5812140220710709142_n-300x152.jpg\" alt=\"\" width=\"363\" height=\"184\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/473099076_458429140654885_5812140220710709142_n-300x152.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/473099076_458429140654885_5812140220710709142_n-1024x519.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/473099076_458429140654885_5812140220710709142_n-768x389.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/473099076_458429140654885_5812140220710709142_n.jpg 1065w\" sizes=\"(max-width: 363px) 100vw, 363px\" \/>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 7 yanvar 2025-ci ild\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259 verib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, ke\u00e7\u0259n il Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130nki\u015faf templ\u0259ri, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, m\u00fcsb\u0259t say\u0131la bil\u0259r. Y\u0259ni, \u00fcmumi daxili m\u0259hsul 4 faizd\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyri-neft sektoru 6 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131b.<\/p>\n<p>Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, ke\u00e7\u0259n ilin m\u0259hsulu deyil. Uzun ill\u0259r apar\u0131lan iqtisadi islahatlar, \u015f\u0259ffafl\u0131q, inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si, investisiya iqliminin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz beyn\u0259lxalq apar\u0131c\u0131 reytinq agentlikl\u0259rinin Az\u0259rbaycana olan m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklik g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, biz iqtisadi sah\u0259d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015fafa nail ola bilmi\u015fik v\u0259 \u0259min\u0259m ki, bu il v\u0259 g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 bu dinamika saxlan\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Ke\u00e7\u0259n il maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259timizi b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra, \u00f6z rezervl\u0259rimizi art\u0131ra bilmi\u015fik.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun xarici borca olan nisb\u0259tind\u0259 d\u0259 biz burada d\u00fcnyada liderl\u0259r s\u0131ras\u0131nday\u0131q. \u00c7\u00fcnki bizim xarici borcumuz \u00fcmumi daxili m\u0259hsulumuzun c\u0259mi 7.2 faizini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcumuzu 14 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, bu ilin b\u00fcdc\u0259si rekord s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. B\u00fcdc\u0259 x\u0259rcl\u0259ri 41 milyard manatdan \u00e7oxdur. \u0130cmal b\u00fcdc\u0259 is\u0259 48 milyard manat\u0131 \u00f6t\u00fcb. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck b\u00fcdc\u0259 olmay\u0131b.<\/p>\n<p>Bu il yanvar\u0131n birind\u0259n minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 55 manat art\u0131b v\u0259 400 manata \u00e7at\u0131b. Minimum pensiya 40 manat art\u0131b v\u0259 320 manata \u00e7at\u0131b. Orta hesabla art\u0131m 14-15 faizdir. Bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoyan v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131 kimi qar\u015f\u0131m\u0131zda bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck problemi olan \u00f6lk\u0259d\u0259 bu sah\u0259y\u0259 d\u0259 bu diqq\u0259ti yetirm\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim siyas\u0259timizin, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, mahiyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir.<!--more--><\/p>\n<p>Prezident deyib ki, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn COP29 b\u00f6y\u00fck bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck imkan idi. Bizim v\u0259zif\u0259miz bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 u\u011fura \u00e7evirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Yekun n\u0259tic\u0259 bunun u\u011fur hekay\u0259si oldu\u011funu s\u00fcbut etdi.<\/p>\n<p>Boykot u\u011fursuz oldu.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, COP-un \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biri maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si idi. 1 trilyon dollar civar\u0131nda g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r var idi, ancaq bu, tamamil\u0259 qeyri-real r\u0259q\u0259m idi. Nailiyy\u0259t is\u0259 ondan ibar\u0259t oldu ki, biz qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u0259bl\u0259\u011fi 3 d\u0259f\u0259 art\u0131ra bildik. \u00c7\u00fcnki COP29-dan \u0259vv\u0259l raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f r\u0259q\u0259m 100 milyard dollar idi.<\/p>\n<p>Burada &#8211; Bak\u0131da biz onu 300 milyard dollara \u00e7atd\u0131rd\u0131q. Y\u0259ni, kims\u0259 iddia edirs\u0259 ki, bu, u\u011fursuzluq idi, bu, \u0259dal\u0259tsizlikdir. Bu, nailiyy\u0259t idi v\u0259 bu, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir miras oldu.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, Az\u0259rbaycan\u0131n D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131na q\u0259bul edilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunu bir daha g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259\u015fkilat 30 il\u0259 yax\u0131n bundan \u0259vv\u0259l yaranm\u0131\u015fd\u0131, T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 v\u0259 s\u0259kkiz \u00f6lk\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259lav\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdi. Birinci geni\u015fl\u0259nm\u0259 q\u0259rar\u0131ndan sonra q\u0259bul edil\u0259n \u00fczv Az\u0259rbaycan oldu. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunu, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 rolumuzu g\u00f6st\u0259rir. D-8 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bir milyarddan \u00e7ox \u0259halisi olan v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 60 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n bir t\u0259\u015fkilatd\u0131r.<\/p>\n<p>Namiz\u0259dliyimizi ilk g\u00fcnd\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcs\u0259lman al\u0259minin d\u0259y\u0259rli \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin a\u00e7\u0131qlamalar\u0131na diqq\u0259t yetirs\u0259niz g\u00f6r\u0259rsiniz ki, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bu t\u0259\u015fkilat, &#8211; hans\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirir, &#8211; Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t fikird\u0259 olub. Bizim \u0130slam h\u0259mr\u0259yliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 add\u0131mlar\u0131m\u0131z, Az\u0259rbaycanda \u0130slam dinin\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t, dinl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin x\u0259tti il\u0259 bir \u00e7ox t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n IV \u0130slam H\u0259mr\u0259yliyi Oyunlar\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si. Biz b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n BMT-d\u0259 daim m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirik.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin maraqlar\u0131n\u0131 biz \u00f6z maraqlar\u0131m\u0131z kimi q\u0259bul edirik, b\u0259lk\u0259 d\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n buna g\u00f6r\u0259 D-8-in geni\u015fl\u0259nm\u0259si siyas\u0259tind\u0259n sonra birinci se\u00e7im Az\u0259rbaycan olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, indi he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, yeni d\u00fcnya nizam\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Biz bu prosesin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nday\u0131q, bir \u00e7ox bo\u015fluqlar yaranmaqdad\u0131r v\u0259 yaranacaq.<\/p>\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f sistem art\u0131q \u00f6z potensial\u0131n\u0131 itirib. Bunu bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 sair hadis\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda, apar\u0131c\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hran da g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda ciddi g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki burada geni\u015f co\u011frafiya, insan resurslar\u0131, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r, n\u0259qliyyat-kommunikasiya x\u0259tl\u0259ri v\u0259 birlik vard\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, D-8 d\u0259 bu bo\u015flu\u011fu doldura bil\u0259r v\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, 1 milyarddan \u00e7ox, b\u0259lk\u0259 d\u0259 1 milyard 300 milyon insan ya\u015fay\u0131r. M\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 60 faizi D-8-d\u0259dir, \u0259halinin 60 faizi yen\u0259 d\u0259 D-8 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 bu, bir f\u00fcrs\u0259tdir. Bu f\u00fcrs\u0259ti qa\u00e7\u0131rmaq olmaz, vaxt itirm\u0259k olmaz v\u0259 biz bu g\u00fcnd\u0259likl\u0259 bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv oluruq. Hesab edir\u0259m ki, bizim fikirl\u0259rimiz v\u0259 t\u0259klifl\u0259rimiz diqq\u0259tl\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Qazax rayonunun d\u00f6rd k\u0259ndinin erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259sini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Prezident bildirib ki, Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259ti h\u0259r hans\u0131 dialoqu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmurdu, onlar dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131ndan i\u015f\u011fal\u0131 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn p\u0259rd\u0259 kimi istifad\u0259 edirdil\u0259r. Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin bir santimetrini bel\u0259 azad etm\u0259k ist\u0259mirdi.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rinin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 Qazax rayonunun i\u015f\u011fal olunmu\u015f k\u0259ndl\u0259ri m\u00f6vzusu da bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Erm\u0259nistan\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259, bel\u0259 des\u0259k, k\u00f6n\u00fcll\u00fc-m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 bu k\u0259ndl\u0259ri qaytarma\u011fa vadar ed\u0259n bir ne\u00e7\u0259 amil var. Birincisi, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259ridir. \u0130kincisi, antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131. Z\u0259nnimc\u0259, o, erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyinin onlarla birlikd\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 duraca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn ill\u00fcziyalar\u0131 art\u0131q yox etm\u0259li idi. M\u0259nim Qazax\u0131n d\u00f6rd k\u0259ndi il\u0259 ba\u011fl\u0131 son t\u0259l\u0259bim Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri qar\u015f\u0131s\u0131nda t\u0259xmin\u0259n bir il \u0259vv\u0259l qoyulmu\u015fdu, \u00f6t\u0259n ilin fevral\u0131nda. Bu m\u00f6vzu \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131ndan sonra daim g\u00fcnd\u0259likd\u0259 olub. Buna q\u0259d\u0259r onun he\u00e7 bir m\u0259nas\u0131 yox idi. Bel\u0259 ki, i\u015f\u011falla ba\u011fl\u0131 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunmam\u0131\u015f qal\u0131rd\u0131. Amma \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat imzaland\u0131qdan d\u0259rhal sonra, h\u0259tta onun imzalanmas\u0131na q\u0259d\u0259r bu m\u00f6vzu h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 durub v\u0259 h\u0259tta dey\u0259rdim ki, \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rinin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 Qazax rayonunun i\u015f\u011fal olunmu\u015f k\u0259ndl\u0259ri m\u00f6vzusu da bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Amma h\u0259min vaxt m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n bunu etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131, lakin bilirdik ki, b\u00fct\u00fcn hallarda biz ona nail olaca\u011f\u0131q. B\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 tam n\u0259zar\u0259ti qaytaraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildiyimiz kimi. Bel\u0259likl\u0259, bunu, h\u0259m\u00e7inin t\u0259kc\u0259 delimitasiya \u00fczr\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 s\u0259rh\u0259din demarkasiyas\u0131 i\u015find\u0259 yax\u015f\u0131 ilk add\u0131m hesab edir\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, bu, el\u0259 bir nadir hadis\u0259dir ki, delimitasiya v\u0259 demarkasiya dem\u0259k olar ki, eyni vaxtda h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 nail olduq, \u0259razil\u0259rimizi b\u0259rpa etdik.<\/p>\n<p>\u0130ndi m\u0259nim t\u0259r\u0259fimd\u0259n art\u0131q h\u0259min k\u0259ndl\u0259r\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qrup ezam olunub. Orada erm\u0259ni ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131nl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259si v\u0259 eskalasiya olaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hdidl\u0259r var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131q verdim ki, bu k\u0259ndl\u0259rin sakinl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nzil fondunun tikintisi m\u0259qs\u0259dil\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcdafi\u0259 olunan yer se\u00e7ilsin, onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edilsin.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib:<\/p>\n<p>Erm\u0259nistanda ged\u0259n silahlanma prosesi \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, C\u0259nubi Qafqaz \u00fc\u00e7\u00fcn yeni t\u0259hdid amilidir. M\u0259n art\u0131q bunu demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi buna bax\u0131b he\u00e7 n\u0259 etm\u0259y\u0259 bilm\u0259rik. M\u0259n bunu, eyni zamanda, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fdim ki, bu, yeni t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r. Eyni zamanda, bu g\u00fcn sanki Erm\u0259nistan\u0131n arxas\u0131nda duran kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n v\u0259 onlar\u0131 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 yeni provokasiyalara, t\u0259xribatlara t\u0259hrik ed\u0259nl\u0259r, \u00e7ox g\u00fcman ki, ax\u0131ra q\u0259d\u0259r onlar\u0131n arxas\u0131nda durmayacaqlar. Nec\u0259 ki, 2020-ci ild\u0259 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 dura bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 yox ki, durmaq ist\u0259mirl\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, Az\u0259rbaycan bu imkanlar\u0131 verm\u0259y\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 x\u0259rcl\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Biz Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131na 4 milyard, h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn 8,4 milyard manat v\u0259sait x\u0259rcl\u0259yirik.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, Erm\u0259nistan\u0131n silahlanmas\u0131 yeni g\u0259rginliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq.<\/p>\n<p>Biz bunu ist\u0259mirik. Biz s\u00fclh ist\u0259yirik. Biz ist\u0259yirik ki, art\u0131q m\u00fcharib\u0259 s\u0259hif\u0259si ba\u011flans\u0131n. Ancaq g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259m \u00f6z\u00fc, h\u0259m onun yeni havadarlar\u0131 bunu ist\u0259mirl\u0259r. Onlar revan\u015fist fikirl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131rlar v\u0259 Erm\u0259nistan faktiki olaraq b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u0259hdid m\u0259nb\u0259yidir. M\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti, \u0259slind\u0259, fa\u015fist d\u00f6vl\u0259tdir. Bel\u0259 bir fa\u015fist d\u00f6vl\u0259tl\u0259 biz qon\u015fuyuq v\u0259 fa\u015fizm t\u0259hl\u00fck\u0259si sovu\u015fmur. Ona g\u00f6r\u0259 fa\u015fizm m\u0259hv edilm\u0259lidir. Bunu ya Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi m\u0259hv ed\u0259c\u0259k, ya da biz m\u0259hv ed\u0259c\u0259yik. Bizim ba\u015fqa \u00e7ar\u0259miz yoxdur.<\/p>\n<p>Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i kimi buna tama\u015fa ed\u0259si deyilik. Erm\u0259nistan silahlanman\u0131 d\u0259rhal dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r. Ona silah ver\u0259n Fransa v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r o kontraktlara xitam verm\u0259lidir, l\u0259\u011fv etm\u0259lidir. Art\u0131q Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f silahlar geri qay\u0131tmal\u0131d\u0131r. Bu, bizim \u015f\u0259rtimizdir. \u0130ndi kim bunu nec\u0259 ist\u0259yir el\u0259 d\u0259 q\u0259bul etsin. M\u0259n s\u00f6z\u00fcm\u00fc deyir\u0259m, onlar da bilirl\u0259r, onlar\u0131n arxas\u0131nda duranlar da bilirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r biz n\u0259yis\u0259 deyiriks\u0259, dem\u0259li, art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox ciddi yana\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Bir daha vur\u011fulan\u0131b ki, Minsk qrupunun l\u0259\u011fv edilm\u0259si, konstitusiyan\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si \u2013 bunlars\u0131z s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 a\u00e7\u0131lacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Sad\u0259c\u0259 olaraq, onlar 10 noyabr B\u0259yanat\u0131n\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidirl\u0259r. Orada h\u0259r \u015fey a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilib. Biz d\u00f6rd ild\u0259n \u00e7oxdur ki, s\u0259bir g\u00f6st\u0259ririk. D\u00f6rd ild\u0259n \u00e7oxdur ist\u0259yirik ki, bu, dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 h\u0259ll olunsun.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, Erm\u0259nistan\u0131n silahlanmas\u0131 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f v\u0259 b\u0259rpa-quruculuq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 mane olur. \u00c7\u00fcnki b\u00f6y\u00fck v\u0259sait h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, biz Qaraba\u011f\u0131 c\u0259nn\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, onsuz da bura \u00f6z t\u0259bii qurulu\u015funa, g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259nn\u0259tdir. Amma m\u00fcasir infrastruktur, ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, i\u015f yerl\u0259ri, rahatl\u0131q &#8211; bura do\u011frudan da d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l yerl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Bura \u00e7ox b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyad\u0131r. H\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 eyni zamanda, ona o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 iqtisadi, sosial, ya\u015f\u0131l enerji v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n vahid bir b\u00f6y\u00fck m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259lidir, halbuki bu, bizim b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 regiondur. Amma, eyni zamanda, bir-birin\u0259 tarix\u0259n ba\u011fl\u0131 olan bu b\u00f6lg\u0259l\u0259r haz\u0131rda vahid konsepsiya \u0259sas\u0131nda inki\u015faf edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz bu il Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Ordubad \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na da ba\u015flay\u0131r\u0131q. Ondan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin Ba\u015f planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131q. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 b\u00fct\u00fcn ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri vahid Ba\u015f plan \u0259sas\u0131nda qurulur.<\/p>\n<p>Jurnalistl\u0259rin suallar\u0131na cavab ver\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev G\u00fcrc\u00fcstanda sabitliyin pozulmamas\u0131 c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 Az\u0259rbaycan-\u0130ran m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 haz\u0131rda \u00f6z daxili qaz istehlak\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 il\u0259 t\u0259min edir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 qaz ixrac\u0131m\u0131z\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verib.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259nin yan\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin mara\u011f\u0131nda n\u0259dirs\u0259, bizim d\u0259 mara\u011f\u0131m\u0131zda odur.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz d\u0259 birdir, maraqlar\u0131m\u0131z da birdir, g\u0259l\u0259c\u0259yimiz d\u0259 birdir v\u0259 h\u0259m Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, h\u0259m d\u0259 eyni zamanda, Avropada, &#8211; bir q\u0259d\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 biz toxunduq, &#8211; tamamil\u0259 yeni v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131r v\u0259 burada g\u00fccl\u00fc T\u00fcrkiy\u0259 amili \u0259sas rol oynayacaq. Biz d\u0259 onun yan\u0131nday\u0131q. Y\u0259ni ki, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz daha da artacaq. B\u00f6y\u00fck co\u011frafiya &#8211; Avropan\u0131, Asiyan\u0131, C\u0259nubi Qafqaz\u0131, X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n b\u00f6y\u00fck co\u011frafiya art\u0131q \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir ciddi geosiyasi amildir. H\u0259rbi g\u00fcc, siyasi g\u00fcc, iqtisadi potensial, birlik v\u0259 bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259 bu q\u0259d\u0259r bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259ri g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil, nec\u0259 ki, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan. Ona g\u00f6r\u0259 biz \u00e7ox \u00fcmidliyik v\u0259 Suriyadak\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bizi h\u0259ddind\u0259n \u00e7ox sevindirir. Birinci T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, ikinci \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u0259. \u00c7\u00fcnki 12 il \u0259rzind\u0259 bizim Suriya il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259miz olmay\u0131b. Bizim s\u0259firliyimiz oradan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 \u018fs\u0259d d\u00f6n\u0259mind\u0259 Suriya h\u0259r zaman Erm\u0259nistan\u0131n yan\u0131nda idi. Biz\u0259 qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistanla faktiki olaraq birl\u0259\u015fmi\u015fdi, sad\u0259c\u0259 olaraq, Pa\u015finyan\u0131n \u018fs\u0259d\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktublara, g\u00f6nd\u0259rdiyi r\u0259smi hey\u0259tl\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir &#8211; xarici i\u015fl\u0259r naziri, parlament spikeri v\u0259 m\u00fcavini. Onlar Suriyan\u0131 yax\u0131n m\u00fctt\u0259fiq say\u0131rd\u0131lar v\u0259 art\u0131q buna da son qoyuldu.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, \u0130srail-F\u0259l\u0259stin m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6vqeyimiz d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>Biz iki d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n, y\u0259ni m\u00f6vcudlu\u011funun h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fdar\u0131 olmu\u015fuq. M\u00fcst\u0259qil F\u0259l\u0259stin d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 son qoyacaq. Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015fa \u00e7atsa, Q\u0259zzada at\u0259\u015fk\u0259s elan edils\u0259, o q\u0259d\u0259r d\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>Media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin suallar\u0131na cavab ver\u0259n Prezident h\u0259m\u00e7inin yeni idar\u0259etm\u0259 modeli yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 bunun m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131.<\/p>\n<p>Qeyd etdi ki, son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni idar\u0259etm\u0259 modeli t\u0259tbiq olunma\u011fa ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130dar\u0259 hey\u0259tl\u0259ri yarad\u0131ld\u0131, idar\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259zif\u0259sin\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131 t\u0259yin edildi v\u0259 bel\u0259likl\u0259, d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259ki probleml\u0259r tam a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, yeni 10 metro stansiyas\u0131 in\u015fa edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Biz son vaxtlar bir ne\u00e7\u0259 metro stansiyas\u0131n\u0131 istifad\u0259y\u0259 verdik. Amma bu, kifay\u0259t deyil v\u0259 m\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fiml\u0259 yeni 10 metro stansiyas\u0131 in\u015fa edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Biz yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ni prosesinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Biz, sad\u0259c\u0259 olaraq, burada yeni nizam\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259m\u0259liyik. Biz \u00f6z i\u015fimizi g\u00f6rm\u0259liyik v\u0259 g\u00fcnd\u0259liyimizi bundan sonra da t\u0259tbiq etm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki C\u0259nubi Qafqaz bizim regionumuzdur v\u0259 Az\u0259rbaycan bu b\u00f6lg\u0259nin apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259si kimi, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259suliyy\u0259t n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n d\u0259 x\u00fcsusi \u00e7\u0259kiy\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 yeni nizam\u0131 biz \u0259dal\u0259tli nizam kimi g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u018fg\u0259r bunu bir s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, bu, \u0259dal\u0259tli olmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259slind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n uzun ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259t\u0259 d\u0259 uy\u011fundur. Biz indi bel\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, y\u0259ni suverenlik, m\u00fcst\u0259qillik, bir-birinin i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq, m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili v\u0259ziyy\u0259tini g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259m\u0259k. B\u00fct\u00fcn bunlar bizim, \u0259slind\u0259, xarici siyas\u0259t x\u0259ttimizdir. Az\u0259rbaycan uzun ill\u0259r bu siyas\u0259ti apar\u0131r. Biz he\u00e7 kimin i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131r\u0131q, \u00f6z i\u015fimizl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuluq.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik kimi iyr\u0259nc praktikaya son qoyulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Vur\u011fulan\u0131b ki, c\u0259nab Tramp tamamil\u0259 yeni g\u00fcnd\u0259likl\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lir v\u0259 onun birinci d\u00f6n\u0259mind\u0259 Amerika-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir problem ya\u015fanmad\u0131.<\/p>\n<p>\u018fksin\u0259, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t idi v\u0259 bir \u00e7ox istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 biz ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail ola bilmi\u015fdik. Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 \u0259sas s\u0259hvi ondan ibar\u0259t idi ki, o, Amerika-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini Amerika-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurban\u0131na \u00e7evirdi. Y\u0259ni, Az\u0259rbaycana Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, ya da ki, Amerika-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131rd\u0131 v\u0259 o vaxta q\u0259d\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015f yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r k\u00f6lg\u0259d\u0259 qald\u0131, bu birincisi. \u0130kincisi, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsiz m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259mi\u015fdir, x\u00fcsusil\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259 bu, h\u0259m \u0259dal\u0259tsiz, h\u0259m d\u0259 ki, ikili standartlara \u0259saslanan m\u00f6vqe idi. \u00c7\u00fcnki m\u0259n Amerika n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 deyirdim v\u0259 a\u00e7\u0131q da deyirdim, m\u0259tbuatda da, siz Ukraynan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc iki\u0259lli d\u0259st\u0259kl\u0259yirsiniz, silahlar verirsiniz, milyardlarla pul verirsiniz. Biz \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etmi\u015fik, niy\u0259 siz bizi c\u0259zaland\u0131rmaq ist\u0259yirsiniz? Buna cavab verin. Cavab da yox idi. Cavab da b\u0259llidir ki, bu, ikili standartlard\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, hesab edir\u0259m, Bayden administrasiyas\u0131n\u0131n s\u0259hvl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 o idi ki, Amerikaya olan inam\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sars\u0131td\u0131, \u00f6z\u00fc \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259.<\/p>\n<p>Biz Amerika il\u0259 \u0259sas ciddi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131 Klinton v\u0259 Corc Bu\u015f d\u00f6n\u0259mind\u0259 yaratd\u0131q v\u0259 Tramp d\u00f6n\u0259mind\u0259 bu davam etdi.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 \u00fcmidl\u0259r var. M\u0259n hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r h\u0259r iki t\u0259r\u0259f maraql\u0131 olsa, biz Amerika-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rini strateji s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131ra bil\u0259rik;<\/p>\n<p>Avropa Komissiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin nec\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tindir. Amma dem\u0259liy\u0259m ki, \u00f6t\u0259n il m\u0259yusluqla dolu bir il oldu. Bel\u0259 ki, m\u0259hz ke\u00e7\u0259n il Avropa \u0130ttifaq\u0131 normalla\u015fma prosesind\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r normal, konstruktiv olacaqsa, z\u0259nnimc\u0259, biz s\u0259m\u0259r\u0259li m\u0259craya qay\u0131da bil\u0259rik.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r onlar, \u00f6zl\u0259ri dedikl\u0259ri kimi, guya insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131rlarsa, bunu 20 il \u0259rzind\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n<p>Niy\u0259 etm\u0259dil\u0259r? Dem\u0259k, bu, s\u0259b\u0259bdir. M\u0259n bir d\u0259f\u0259 demi\u015fdim ki, biz yet\u0259rinc\u0259 b\u00f6y\u00fck sal da\u015f\u0131 t\u0259rp\u0259tmi\u015fik, h\u0259tta biz\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259c\u0259yind\u0259n d\u0259 daha \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli olan\u0131n\u0131. \u0130ndiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bu, bir \u00e7ox avropal\u0131n\u0131n, &#8211; h\u0259m d\u0259 t\u0259kc\u0259 onlar\u0131n deyil, &#8211; irad\u0259sin\u0259 zidd h\u0259ll olunan s\u0131rf lokal m\u00fcnaqi\u015f\u0259 deyil. Onlar bizi as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlamaq, buraya g\u0259lm\u0259k, biz\u0259 m\u00fchazir\u0259 oxumaq, prosesd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k, gedib-g\u0259lm\u0259k, monitorinq aparmaq ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa yax\u015f\u0131l\u0131qla, pisliy\u0259 is\u0259 adekvat cavab veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Suala cavab ver\u0259n Prezident deyib:<\/p>\n<p>Qalib \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi, x\u00fcsusil\u0259 r\u0259hb\u0259ri kimi ya\u015famaq, i\u015fl\u0259m\u0259k, beyn\u0259lxalq t\u0259maslarda olmaq tamamil\u0259 f\u0259rqli hissdir.<\/p>\n<p>M\u0259n azad edilmi\u015f torpaqlarda b\u0259lk\u0259 d\u0259 100 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox olmu\u015fam v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 ged\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcm\u0259 eyni s\u00f6zl\u0259ri deyir\u0259m, eyni sevinci b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m. Sanki birinci d\u0259f\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m oraya. Y\u0259ni, siz nec\u0259, m\u0259n d\u0259 el\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 q\u00fcrur hissi. Biz el\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q ki, do\u011frudan da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259, xalq\u0131m\u0131zla f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti art\u0131q \u00f6z m\u00f6vqeyini ortaya qoyub v\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259nir, b\u00f6y\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r qloballa\u015fma haqq\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox e\u015fitmirik. Ola bil\u0259r ki, bu, 10, yaxud 15 il \u0259vv\u0259l bir tendensiya olub, lakin o, al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, t\u0259bii ki, Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 biz Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 f\u0259al m\u0259\u015f\u011ful ola bilm\u0259zdik. Halbuki h\u0259l\u0259 10 il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n bu m\u00f6vzunu art\u0131q siyasi g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259tirmi\u015f oldum v\u0259 m\u0259nim t\u00f6vsiy\u0259ml\u0259 o vaxt Az\u0259rbaycan aliml\u0259ri elmi \u0259s\u0259rl\u0259r yaratma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015flar. \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck elmi \u0259s\u0259r yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki ya\u015fay\u0131\u015f\u0131, orada m\u0259skunla\u015fmas\u0131, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259rin \u00e7ap etdirilm\u0259si. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz o vaxt da el\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck, \u00e7\u00fcnki bu, bizim haql\u0131 ist\u0259yimiz idi. Amma yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, h\u0259r \u015feyin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 var v\u0259 s\u0131ra art\u0131q g\u0259lib \u00e7at\u0131b ki, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha ciddi m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir ne\u00e7\u0259 ictimai qurum vahid bir t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 birl\u0259\u015fdi.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131, onun f\u0259aliyy\u0259ti daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq f\u0259aliyy\u0259ti, bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla t\u0259maslar yaratd\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 art\u0131q beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259liy\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, vacibdir. H\u0259m beyn\u0259lxalq leksikona, h\u0259m beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259liy\u0259 art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan sonra \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim h\u0259m qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti ondan ibar\u0259t olacaq ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na, orada ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r\u0259, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 qay\u0131da bilsinl\u0259r v\u0259 orada ya\u015fas\u0131nlar. Bu, b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq norma v\u0259 prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun olan bir t\u0259l\u0259bdir.<\/p>\n<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisi, dem\u0259k olar ki, vaxtil\u0259 onun m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n hiss\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 tarixi torpaqlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn biz deyirik ki, 300 min Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131 o b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131tmal\u0131d\u0131r. Amma b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 o b\u00f6lg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n n\u0259v\u0259l\u0259rinin, n\u0259tic\u0259l\u0259rinin say\u0131 300 mind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. H\u0259l\u0259 XIX \u0259sr rus imperiyas\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rin\u0259 bax\u0131n. Orada b\u00fct\u00fcn toponiml\u0259rin Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir, ya da rus imperiyas\u0131n\u0131n XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u0259rtib edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259ri. Orada da b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir. Orada siz \u201cSevan g\u00f6l\u00fc\u201d adl\u0131 bir g\u00f6l g\u00f6rm\u0259zsiniz. Orada G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc yaz\u0131l\u0131b. Biz dey\u0259nd\u0259 ki, bu, bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, biz h\u0259qiq\u0259ti deyirik.<\/p>\n<p>Bunu h\u0259tta bu yax\u0131nlarda m\u0259tbuata \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Erm\u0259nistan\u0131n birinci fa\u015fist prezidentinin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda da \u00f6z\u00fc deyir ki, \u00fc\u00e7 rayonda az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. Z\u0259ng\u0259zurda az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>B\u0259li. \u018fks\u0259riyy\u0259t yox, tam az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olan k\u0259ndl\u0259r idi. Biz XX \u0259srd\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 deportasiyaya m\u0259ruz qald\u0131q v\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 bu deportasiya b\u00f6y\u00fck f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ld\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirildi. Ondan iki il \u0259vv\u0259l, \u0259fsuslar olsun ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rini Erm\u0259nistana ba\u011f\u0131\u015flad\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kib. Ona g\u00f6r\u0259 vaxt g\u0259lib ki, Erm\u0259nistan \u015f\u0259rait yarats\u0131n, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131na qay\u0131da bilsinl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n \u00e7ox d\u0259qiq v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa uy\u011fun m\u00f6vqe g\u00f6zl\u0259yirik. Onlar h\u0259l\u0259 ki, susma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Halbuki biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dil\u0259 g\u0259tirmi\u015fik v\u0259 onlardan konkret cavab g\u00f6zl\u0259yirik. N\u0259 vaxt, hans\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar o b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131da bil\u0259rl\u0259r? X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti indi tamamil\u0259 bo\u015f qal\u0131b, orada he\u00e7 kim ya\u015fam\u0131r, ora qay\u0131tmaq o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck problem olmaz, y\u0259ni ki, kimis\u0259 oradan k\u00f6\u00e7\u00fcrtm\u0259k laz\u0131m olmayacaq. Sad\u0259c\u0259 olaraq, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik z\u0259man\u0259ti verilm\u0259lidir. Onlar\u0131n orada ya\u015fama h\u00fcququ tan\u0131nmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, bizim t\u0259l\u0259bimiz bundan ibar\u0259tdir v\u0259 m\u0259n \u00fcmid edir\u0259m, g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini q\u0259bul etsin.<\/p>\n<p>Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar \u0130r\u0259vana da getm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131rlar. Q\u0259bul etsin, onlar\u0131n dilind\u0259n onlar\u0131n probleml\u0259rini e\u015fitsin, dinl\u0259sin onlar\u0131. Y\u0259ni, onlar oradan \u0259sass\u0131z qovulmu\u015flar. Onlar\u0131n tam h\u00fcququ var ki, oraya qay\u0131ts\u0131nlar. \u018fg\u0259r bunu etm\u0259s\u0259, onda hans\u0131 Avropa demokratiyas\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t gedir? Ax\u0131, Erm\u0259nistan \u00f6z\u00fcn\u00fc bu g\u00fcn Avropa demokratiyas\u0131 yolu il\u0259 ged\u0259n \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim edir. Qoy, onu \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rsin. Eyni zamanda, hesab edir\u0259m ki, AT\u018fT d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z m\u00f6vqeyini bildirm\u0259lidir. Biz Avropa Komissiyas\u0131ndan da m\u00f6vqe g\u00f6zl\u0259yirik. Y\u0259ni, sad\u0259c\u0259 olaraq, bunu g\u00f6rm\u0259zliy\u0259 vurmaq d\u00fczg\u00fcn add\u0131m deyil.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, Az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015f\u0259raitind\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zura yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, ciddi problemdir. Bu, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, insan h\u00fcquqlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, \u0259dal\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Bu, eyni zamanda, g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k ki, indiki Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi fa\u015fist deyil. \u00c7\u00fcnki \u00fc\u00e7 prezident fa\u015fist idi. Y\u0259ni, onlar\u0131n a\u00e7\u0131qlamalar\u0131, \u0259m\u0259ll\u0259ri, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn d\u0259 i\u015ftirak\u0131 v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r s\u00fcbutlar var. \u018fg\u0259r indiki ba\u015f nazir demokratd\u0131rsa, \u00f6z\u00fc d\u0259 Avropa demokratiyas\u0131n\u0131n, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u201cbanisi olan\u201d Fransa Prezidenti Makronun dostudursa, qoy, onu g\u00f6st\u0259rsin, qoy, icaz\u0259 versin. Y\u0259ni, bizim ist\u0259yimiz bundan ibar\u0259tdir v\u0259 bunu t\u0259l\u0259b etm\u0259k h\u0259r hans\u0131 bir \u0259razi iddias\u0131nda olmaq dem\u0259k deyil. Sad\u0259c\u0259 olaraq, buna insan h\u00fcquqlar\u0131 n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xartmayaca\u011f\u0131q. Halbuki biz\u0259 bel\u0259 t\u0259klifl\u0259r var. Amma bunu ham\u0131 bilsin, h\u0259m Erm\u0259nistan, h\u0259m onun arxas\u0131nda duranlar ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xmayacaq, o vaxta q\u0259d\u0259r ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015f\u0259raitind\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zura yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 7 yanvar 2025-ci ild\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259 verib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, ke\u00e7\u0259n il Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf etmi\u015fdir. \u0130nki\u015faf templ\u0259ri, bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, m\u00fcsb\u0259t say\u0131la bil\u0259r. Y\u0259ni, \u00fcmumi daxili m\u0259hsul 4 faizd\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyri-neft sektoru 6 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131b. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, ke\u00e7\u0259n ilin m\u0259hsulu deyil. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28883"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28886,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28883\/revisions\/28886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}