{"id":28766,"date":"2024-12-20T15:38:08","date_gmt":"2024-12-20T12:38:08","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28766"},"modified":"2024-12-20T15:38:57","modified_gmt":"2024-12-20T12:38:57","slug":"rusiya-il%c9%99-az%c9%99rbaycan-iki-etibarli-t%c9%99r%c9%99fdasdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=28766","title":{"rendered":"Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan iki etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-28767 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470795248_444107748753691_4930446571035364661_n-300x223.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"149\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470795248_444107748753691_4930446571035364661_n-300x223.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470795248_444107748753691_4930446571035364661_n.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-28768 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470799783_444107778753688_5165282464985196424_n-300x152.jpg\" alt=\"\" width=\"296\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470799783_444107778753688_5165282464985196424_n-300x152.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/470799783_444107778753688_5165282464985196424_n.jpg 584w\" sizes=\"(max-width: 296px) 100vw, 296px\" \/>Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cRossiya Seqodnya&#8221; Beyn\u0259lxalq \u0130nformasiya Agentliyin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, m\u00fctt\u0259fiqlik Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 F\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 fakt\u0131 h\u0259m Rusiya, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi add\u0131md\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bel\u0259 bir B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 bizim 30 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 birlikd\u0259 ke\u00e7diyimiz, f\u0259al i\u015fl\u0259diyimiz, h\u0259m iqtisadi-ticari, h\u0259m d\u0259 siyasi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q potensial\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 bir-birimizi s\u0131nad\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0259min b\u00f6y\u00fck yolun n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, bu g\u00fcn Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan iki etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131ndan \u00f6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Rusiya Prezidentinin Az\u0259rbaycana \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar, h\u0259m d\u0259 tarixi s\u0259f\u0259ri ba\u015f tutdu. O, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bizim \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lib, amma bu s\u0259f\u0259r x\u00fcsusi idi. Bu, d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 bu ilin yay\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilib. H\u0259min s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 biz n\u0259inki m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin m\u00fctt\u0259fiqlik xarakterini t\u0259sdiql\u0259dik, h\u0259m d\u0259 ikit\u0259r\u0259fli qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin inki\u015faf yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdik. Bu g\u00fcn Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan iki etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, buna n\u0259 Az\u0259rbaycanda, n\u0259 d\u0259 Rusiyada he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, biz m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin inki\u015faf\u0131ndan m\u0259mnunuq, onlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiririk v\u0259 \u0259min\u0259m ki, bu m\u00fcsb\u0259t dinamika qorunub saxlan\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Yen\u0259 d\u0259 \u00fcmidvar oldu\u011fumu bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, i\u015fl\u0259r NATO il\u0259 Rusiya aras\u0131nda bel\u0259 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar qar\u015f\u0131durmaya g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmayacaq.<!--more--><\/p>\n<p>Birincisi, ona g\u00f6r\u0259 ki, ham\u0131 bunun b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, regionla h\u0259ms\u0259rh\u0259d olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259lak\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259rk edir. \u0130kincisi, yen\u0259 d\u0259 \u00fcmid edir\u0259m ki, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarda administrasiya d\u0259yi\u015fikliyi h\u0259m d\u0259 xarici siyas\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olacaq. C\u0259nab Tramp\u0131n birinci prezidentlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki t\u0259cr\u00fcb\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 onun v\u0259 komandas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259rinin se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 kampaniyas\u0131 zaman\u0131 v\u0259 ondan sonra verdikl\u0259ri b\u0259yanatlar buna \u00fcmid etm\u0259y\u0259 imkan verir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 NATO-nun v\u0259 Rusiyan\u0131n q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flayaca\u011f\u0131 ssenarini t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k qlobal apokalipsisi t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259y\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 qalib olmayacaq. He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259, h\u0259tta dey\u0259k ki, NATO regionundan v\u0259 ya Rusiya \u0259razil\u0259rind\u0259n uzaqda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259 olsa bel\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259 hiss etm\u0259y\u0259c\u0259k. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, h\u0259m Va\u015finqtonda, h\u0259m Moskvada, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r paytaxtlarda siyasi m\u00fcdriklik kifay\u0259t ed\u0259c\u0259k ki, bel\u0259 qorxulu ssenari h\u0259yata ke\u00e7m\u0259sin.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259, biz b\u00fct\u00fcn \u00f6hd\u0259likl\u0259rimiz\u0259 maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 bundan sonra da bel\u0259 ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259rbi bazas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 cavab ver\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib: Xeyr, q\u0131sa des\u0259k, laz\u0131m deyil. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n mediada bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u0259g\u0259r cavab\u0131m\u0131 azca geni\u015fl\u0259ndirs\u0259m, dem\u0259liy\u0259m ki, buna ehtiyac yoxdur. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259nd\u0259n sonra, 1992-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Bu h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q o vaxt ba\u015flay\u0131b v\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r davam edir. T\u0259bii ki, z\u0259rur\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq formalar d\u0259yi\u015fir, amma dem\u0259liy\u0259m ki, bu 30 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 onun h\u0259rbi strukturlar\u0131 Az\u0259rbaycan Ordusunun m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 onun h\u0259m d\u00f6y\u00fc\u015f qabiliyy\u0259tin\u0259, h\u0259m d\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259hlilin\u0259, h\u0259rbi k\u0259\u015ffiyyat\u0131n potensial\u0131na uy\u011fun olaraq y\u00fcks\u0259k standartlara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131blar. Y\u0259ni, bel\u0259 yard\u0131ma g\u00f6r\u0259 t\u00fcrk dostlar\u0131m\u0131za \u00e7ox minn\u0259tdar\u0131q.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 Rusiya aras\u0131ndak\u0131 B\u0259yannam\u0259d\u0259n bir il \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f M\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 v\u0259 ya t\u0259cav\u00fcz zaman\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u0259rbi yard\u0131m\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan b\u0259nd var. Y\u0259ni, bu, h\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131n, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00f6hd\u0259liyidir ki, \u0259g\u0259r bu v\u0259 ya dig\u0259r \u00f6lk\u0259 xarici t\u0259hl\u00fck\u0259 v\u0259 xarici t\u0259cav\u00fczl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fs\u0259, k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259lidir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, B\u0259yannam\u0259nin h\u0259min b\u0259ndi mahiyy\u0259t etibaril\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u0259razid\u0259 h\u0259r hans\u0131 daimi h\u0259rbi infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 tamamil\u0259 l\u00fczumsuz edir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259 he\u00e7 bir h\u0259rbi bazan\u0131 gizl\u0259tm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Biz Rusiyan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesinin yenilikl\u0259rini diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259yirik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bundan sonra da Rusiya silah\u0131 alma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r, amma dem\u0259liy\u0259m ki, \u0259n az\u0131 son \u00fc\u00e7 ild\u0259 Rusiya silahlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalanmay\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, Makron h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistana t\u0259dar\u00fck etdiyi silahlar h\u00fccum silahlar\u0131d\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr v\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn praktiki t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci yerd\u0259 Hindistan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yerd\u0259 is\u0259 AB\u015e-d\u0131r. Fransa v\u0259 Hindistan Erm\u0259nistan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc silahlarla t\u0259min etdikl\u0259rini gizl\u0259tmirl\u0259r, &#8211; h\u0259tta bir n\u00f6v, y\u0259qin ki, bizim ac\u0131\u011f\u0131m\u0131za n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 c\u0259sar\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r, &#8211; AB\u015e is\u0259 bunu etiraf etmir. Halbuki, biz Erm\u0259nistan\u0131n hava limanlar\u0131na en\u0259n v\u0259 oraya silah da\u015f\u0131yan h\u0259rbi n\u0259qliyyat t\u0259yyar\u0259l\u0259rini izl\u0259mi\u015fik.<\/p>\n<p>2025-ci ild\u0259 n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbi b\u00fcdc\u0259miz rekord b\u00fcdc\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>Bu, t\u0259xmin\u0259n be\u015f milyard dollard\u0131r. Bu m\u0259bl\u0259\u011fin \u0259n az\u0131 60 faizini x\u0259rcl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cburuq, bel\u0259 t\u0259hdidl\u0259r olmasayd\u0131, x\u0259rcl\u0259m\u0259zdik, Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131na, sosial \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r\u0259 v\u0259 sair \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259rdik. Lakin biz bunu etm\u0259y\u0259 m\u0259cburuq v\u0259 ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>S\u00fclh sazi\u015fi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n eyni vaxtda biz\u0259 qar\u015f\u0131 silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 iki f\u0259rqli kursdur. Ax\u0131, biz \u0259slind\u0259 s\u00fclh sazi\u015fi \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 etmi\u015fik. Bu s\u0259n\u0259din 17 madd\u0259sinin 15-i raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, ikisi qal\u0131b.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni t\u0259r\u0259finin h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259li oldu\u011fu daha iki m\u0259qam var.<\/p>\n<p>Birincisi, \u00f6z Konstitusiyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki konstitusiyada Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sin\u0259 istinad var, burada ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f muxtar vilay\u0259ti Erm\u0259nistan\u0131n bir hiss\u0259si elan olunur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Konstitusiyan\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si bizim ist\u0259yimiz deyil, sad\u0259c\u0259 obyektiv \u015f\u0259rtdir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi AT\u018fT-in Minsk qrupu l\u0259\u011fv olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bunlar h\u0259ll edils\u0259, daha s\u00fclh sazi\u015finin imzalanmas\u0131na he\u00e7 bir mane\u0259 olmayacaq.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda, biz birg\u00fcnl\u00fck antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke\u00e7ir\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 reinteqrasiyas\u0131 plan\u0131n\u0131 r\u0259smi olaraq d\u0259rc etdik. Bu, a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 edildi. Bu, internetd\u0259 elan olundu. \u00c7\u00fcnki erm\u0259ni ictimaiyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259mas qurmaq \u00fczr\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 c\u0259hdl\u0259rimiz u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259di. Onlar biz\u0259 m\u0259h\u0259l qoymur, biziml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, biziml\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mirdil\u0259r. Bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 orada ya\u015fayanlar\u0131n, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz bunu internetd\u0259 yayd\u0131q&#8230; Proses bundan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Buna paralel olaraq Erm\u0259nistandan g\u0259l\u0259nl\u0259rin icmas\u0131 var, onlar 1980-ci ill\u0259rin sonunda \u2013 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 deportasiya olunmu\u015f t\u0259xmin\u0259n 300 min az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131r. Bu icma qay\u0131tmaq, reinteqrasiya \u00fc\u00e7\u00fcn onlara bel\u0259 bir \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131na dair Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t edib. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 oradan deportasiyas\u0131 o dem\u0259k deyil ki, bu insanlar\u0131n qay\u0131tmaq h\u00fcququ yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz h\u0259l\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131na reinteqrasiyas\u0131 prosesini nec\u0259 g\u00f6rm\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 cavab almam\u0131\u015f\u0131q. Z\u0259nnimc\u0259, \u0259g\u0259r bu iki proses paralel kursla ged\u0259rs\u0259, onda bu, s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 ictimai ab-hava yaradacaq.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, biz h\u0259m investisiyalar\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik, h\u0259m d\u0259 i\u015f icra\u00e7\u0131lar\u0131na \u015fad olard\u0131q.<\/p>\n<p>Bu yax\u0131nlarda H\u0259\u015ft\u0259rxan vilay\u0259tinin qubernatorunun tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n Qaraba\u011fda u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Qubernator bu sosial infrastruktur obyektinin tikildiyi Qubadl\u0131 rayonunda oldu. B\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259 mal v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcs\u00fc qismind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n bir ne\u00e7\u0259 Rusiya \u015firk\u0259ti var, h\u0259m\u00e7inin rusiyal\u0131 i\u015f icra\u00e7\u0131lar\u0131 da m\u00f6vcuddur, amma dey\u0259rdim ki, onlar\u0131n say\u0131 \u00e7ox deyil. Biz bunu alq\u0131\u015flayard\u0131q v\u0259 alq\u0131\u015flay\u0131r\u0131q. H\u0259m d\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259si plan\u0131nda, H\u0259\u015ft\u0259rxan vilay\u0259tinin etdiyi kimi, sad\u0259c\u0259 layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan. \u0130nvestisiya layih\u0259l\u0259ri var.<\/p>\n<p>Biz \u0259lav\u0259 enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 ehtiyac duymuruq.<\/p>\n<p>COP29 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fkilati i\u015f idi v\u0259 biz onun \u00f6hd\u0259sind\u0259n \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 g\u0259ldik.<\/p>\n<p>Lakin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 pax\u0131ll\u0131qla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan q\u0259r\u0259z d\u0259 vard\u0131.<\/p>\n<p>Biz iqlim m\u00f6vzular\u0131na illik x\u0259rcl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fini raz\u0131la\u015fd\u0131ra bildik. Bu m\u0259bl\u0259\u011f 300 milyard dollard\u0131r.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, bizim Fransa il\u0259 he\u00e7 vaxt problemimiz olmay\u0131b. M\u0259nim atam 1993-c\u00fc ild\u0259 Prezident se\u00e7ildikd\u0259n sonra ilk r\u0259smi s\u0259f\u0259rini Fransaya edib. \u00c7\u00fcnki onlar birinci olaraq onu d\u0259v\u0259t edirdil\u0259r. M\u0259n Prezident olduqda, 2003-c\u00fc ild\u0259, h\u0259m\u00e7inin ilk \u00f6lk\u0259 olaraq Fransadan d\u0259v\u0259t ald\u0131m v\u0259 birinci s\u0259f\u0259rim bu \u00f6lk\u0259y\u0259 oldu. Sonra biz f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdik, burada \u00e7oxlu frans\u0131z \u015firk\u0259ti i\u015fl\u0259yirdi. Bizd\u0259 Fransan\u0131n 13 \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 qarda\u015fla\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r var.<\/p>\n<p>\u018fndaz\u0259siz iddialar v\u0259 Makron h\u00f6kum\u0259tinin \u0259sass\u0131z olaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck saymas\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 u\u00e7uruma yuvarlatd\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayanda onlar a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdular. Bu, ilk bel\u0259 siqnal idi ki, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizd\u0259 he\u00e7 d\u0259 h\u0259r \u015fey qaydas\u0131nda deyil. Lakin onlar\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n siqnal idi. Sonra onlar bu n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259r halda q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldular, amma bununla yana\u015f\u0131, \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni etdil\u0259r ki, proses\u0259 z\u0259r\u0259r versinl\u0259r.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n kolonial ke\u00e7mi\u015fin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, b\u0259zil\u0259ri bunu bizim cavab\u0131m\u0131z kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r, amma z\u0259nnimc\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ola bil\u0259r ki, daha d\u0259rin xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fg\u0259r \u0259n ba\u015flan\u011f\u0131cda haradasa, nec\u0259s\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn idis\u0259, indi bu m\u00f6vzuya d\u0259rind\u0259n n\u00fcfuz etdiyimiz, frans\u0131z kolonializminin iyr\u0259nc simas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz, bizim n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rimizin frans\u0131z koloniyalar\u0131n\u0131n sakinl\u0259ri il\u0259 f\u0259al \u00fcnsiyy\u0259t saxlad\u0131qlar\u0131, &#8211; h\u0259m onlar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m Bak\u0131da, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r m\u0259kanlarda, &#8211; vaxtda, \u0259slind\u0259, biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tind\u0259n n\u0259l\u0259ri gizl\u0259dibl\u0259r. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? \u00c7\u00fcnki he\u00e7 kim bununla maraqlanmaq ist\u0259mirdi. He\u00e7 kim ba\u015f\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131mas\u0131n\u0131 ist\u0259mirdi. \u00c7\u00fcnki onlar \u015fantaj edirl\u0259r. H\u0259tta bizim m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz soyuq m\u00fcharib\u0259 fazas\u0131na daxil olduqda \u0259vv\u0259lc\u0259 biz\u0259 mesajlar g\u0259lirdi ki, \u201cunutmay\u0131n, biz b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259yik\u201d.<\/p>\n<p>Onlar Yeni Kaledoniyada i\u011fti\u015fa\u015flar zaman\u0131 13 insan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r, 100-d\u0259n \u00e7oxunu yaralad\u0131lar, 1000-d\u0259n art\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259bs etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Fransa ola bil\u0259r ki, n\u0259 vaxtsa b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259, dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r, b\u00f6y\u00fck aliml\u0259r, yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00f6lk\u0259si olub. Amma indi bel\u0259 deyil.<\/p>\n<p>Prezident deyib ki, G\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, G\u00fcrc\u00fcstanda v\u0259ziyy\u0259t sabitl\u0259\u015fir. Biz buna \u015fad\u0131q. G\u00fcrc\u00fcstan bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fch\u00fcm t\u0259r\u0259fda\u015f v\u0259 yax\u0131n dostdur. Uzun \u0259srl\u0259rdir ki, xalqlar\u0131m\u0131z s\u00fclh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda sabitliyin pozulmas\u0131 v\u0259 ya sabitliyin pozulmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si G\u00fcrc\u00fcstan \u00fc\u00e7\u00fcn oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 z\u0259r\u0259rlidir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n biz \u00f6z t\u0259r\u0259fimizd\u0259n \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 b\u00fct\u00fcn add\u0131mlar\u0131 at\u0131r\u0131q ki, G\u00fcrc\u00fcstanda v\u0259ziyy\u0259t siyasi m\u0259crada sabit olsun, G\u00fcrc\u00fcstan u\u011furla inki\u015faf etsin.<\/p>\n<p>Suallara cavab ver\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, rus dilin\u0259 ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259l\u0259bat var v\u0259 he\u00e7 vaxt h\u0259r hans\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259t olmay\u0131b. H\u0259r halda m\u0259nim atam\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 m\u0259nim d\u00f6vr\u00fcmd\u0259 olmay\u0131b v\u0259 olmayacaq. \u018fksin\u0259, biz h\u0259r v\u0259chl\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, insanlar\u0131n rus dilini daha yax\u015f\u0131 bilm\u0259l\u0259ri, ona m\u00fck\u0259mm\u0259l yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rait yaradaq. Bizd\u0259 t\u0259dris rus dilind\u0259 olan 320-d\u0259n art\u0131q m\u0259kt\u0259b var. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015fagirdl\u0259rimizin bir milyona yax\u0131n\u0131 rus dilind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r v\u0259 ya onu ikinci dil kimi \u00f6yr\u0259nir. S\u0259kkiz y\u00fcz min n\u0259f\u0259r rus dilini ikinci dil kimi \u00f6yr\u0259nir. \u0130ki universitet \u2013 MDU v\u0259 Se\u00e7enov Akademiyas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Yarad\u0131c\u0131 kollektivl\u0259r, \u0259sas\u0259n teatrlar dem\u0259k olar ki, m\u00fct\u0259madi, \u00e7ox tez-tez g\u0259lirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 rus dilin\u0259 t\u0259l\u0259bat var, o, ya\u015fay\u0131r, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 hiss edir. Bu, biz\u0259 n\u0259 verir? Birincisi, s\u0131rf praktiki n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n h\u0259r hans\u0131 dili bilm\u0259k s\u0259ni z\u0259nginl\u0259\u015fdirir&#8230; T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, biz t\u0259kc\u0259 bu sah\u0259d\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 dinl\u0259raras\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 d\u0259 f\u0259rql\u0259nirik. Bak\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq \u00fczr\u0259 \u00fcmumd\u00fcnya forumunun ke\u00e7irildiyi m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil. Y\u0259ni, h\u0259r \u015fey qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131d\u0131r. Z\u0259nnimc\u0259, bizim siyas\u0259timiz haql\u0131 oldu\u011funu s\u00fcbut etdi. Dili siyasi motivl\u0259r \u00fczr\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rma\u011fa c\u0259hd ed\u0259nl\u0259r is\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259hv\u0259 yol verirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin dol\u011fun v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli m\u00fcsahib\u0259si onun n\u00f6vb\u0259ti parlaq diplomatik u\u011furudur<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cRossiya Seqodnya&#8221; Beyn\u0259lxalq \u0130nformasiya Agentliyin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, m\u00fctt\u0259fiqlik Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 F\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 fakt\u0131 h\u0259m Rusiya, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi add\u0131md\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bel\u0259 bir B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 bizim 30 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 birlikd\u0259 ke\u00e7diyimiz, f\u0259al i\u015fl\u0259diyimiz, h\u0259m iqtisadi-ticari, h\u0259m d\u0259 siyasi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28766"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28770,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28766\/revisions\/28770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}