{"id":27030,"date":"2024-04-01T09:43:46","date_gmt":"2024-04-01T06:43:46","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=27030"},"modified":"2024-04-01T09:44:29","modified_gmt":"2024-04-01T06:44:29","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=27030","title":{"rendered":"31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-27031 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/420179832_267861923044942_6431391283605795742_n-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"195\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/420179832_267861923044942_6431391283605795742_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/420179832_267861923044942_6431391283605795742_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/420179832_267861923044942_6431391283605795742_n.jpg 512w\" sizes=\"(max-width: 195px) 100vw, 195px\" \/>Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 bir \u00e7ox \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, faci\u0259l\u0259r v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131, m\u00fcsib\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r d\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015fd\u0131. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 70 il xalq\u0131n qan yadda\u015f\u0131n\u0131 silm\u0259y\u0259 arams\u0131z c\u0259hdl\u0259r g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, bu m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t h\u0259qiq\u0259t an\u0131 yeti\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini ortaya qoymaq imkan\u0131 yarand\u0131. \u0130ndi uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r bir-bir a\u00e7\u0131l\u0131r. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1998-ci il 26 mart tarixli F\u0259rman\u0131 il\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131na siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlara, h\u0259qiq\u0259tin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m\u0131 faci\u0259l\u0259rini qeyd etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edildi.<\/p>\n<p>1918-ci ilin 30 mart &#8211; 3 aprel tarixind\u0259<!--more--> Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Sovetin\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m akt\u0131 t\u00f6r\u0259dibl\u0259r.<\/p>\n<p>R\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib, on minl\u0259rl\u0259 insan itkin d\u00fc\u015f\u00fcb. Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, 1919 v\u0259 1920-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 31-i iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edils\u0259 d\u0259 sonradan unudulub. Tarixi faktlara \u0259sa\u0259n 1917-ci ild\u0259 Rusiyada ba\u015f vermi\u015f Oktyabr inqilab\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259, Stepan \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi bol\u015fevik Bak\u0131 Soveti Bak\u0131 quberniyas\u0131nda hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdir. Etnik erm\u0259ni olan v\u0259 Britaniya h\u00f6kum\u0259tind\u0259n milyon q\u0131z\u0131l rubl m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 ilkin yard\u0131m alan Stepan \u015eaumyan, Bak\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 erm\u0259ni milliy\u0259t\u00e7il\u0259rinin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir. 9 mart 1918-ci ild\u0259 Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131yevin d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn general Tal\u0131\u015finskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Az\u0259rbaycan alay\u0131 Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015fdir. M\u0259h\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131yev L\u0259nk\u0259ran \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n ixtilafda rus-erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirlmi\u015fdir v\u0259 onun d\u0259fn m\u0259rasimi 27 mart g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259yin edilmi\u015fdir. General Tal\u0131\u015finski Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259zd\u0259n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Lenin Bak\u0131 Sovetinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Stepan \u015eaumyana gizli teleqram g\u00f6nd\u0259rir. Leninin \u015eaumyana etdiyi bu m\u00fcraci\u0259t\u0259 baxmayaraq, Bak\u0131ya daxil olark\u0259n general Tal\u0131\u015finski v\u0259 Az\u0259rbaycan alay\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri Bak\u0131 Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015flar, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar Bak\u0131 Sovetin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015flar. Ba\u015f ver\u0259n silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 mart\u0131n 30-dan aprelin 2-d\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131da davam etmi\u015fdir v\u0259 tarixd\u0259 &#8220;1918-ci ilin Mart G\u00fcnl\u0259ri&#8221; kimi qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bol\u015fevikl\u0259rin b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik siyas\u0259tinin lab\u00fcd n\u0259tic\u0259si olan soyq\u0131r\u0131m Az\u0259rbaycanda milli istiqlala qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n sui-q\u0259sd idi. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan bir il sonra erm\u0259nil\u0259r bu hadis\u0259l\u0259ri bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hakimiyy\u0259t m\u00fcbariz\u0259si kimi m\u0259tbuatda yayd\u0131lar. 1919-cu ilin yay\u0131nda AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259ril\u0259n general Harborda t\u0259qdim edil\u0259n s\u0259n\u0259dd\u0259 erm\u0259ni yepiskopu Baqrat erm\u0259nil\u0259rin mart hadis\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 inkar edir. Baqrat Bak\u0131da hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 1000 n\u0259f\u0259rd\u0259n 300-n\u00fcn erm\u0259ni v\u0259 rus, 700-n\u00fcn m\u00fcs\u0259lman oldu\u011funu iddia edirdi. Bu soyq\u0131r\u0131m t\u0259kc\u0259 Bak\u0131yla \u0259hat\u0259li deyildi. Aprel ay\u0131n\u0131n ilk ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n bu q\u0259tliamlar eynil\u0259 \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, S\u0259lyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 edildi.<\/p>\n<p>Bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rinin milli yadda\u015f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 30 dekabr 2009-cu il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 memorial kompleksi\u201cnin yarad\u0131lmas\u0131na q\u0259rar vermi\u015fdir. Memorial kompleks 2012-2013-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Qudyal\u00e7ay\u0131n sol sahilind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f v\u0259 2013-c\u00fc il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kompleksin \u00fcmumi sah\u0259si 3,5 hektard\u0131r v\u0259 5 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00f6lk\u0259 v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 daha dol\u011fun \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev 2018-ci il yanvar\u0131n 18-d\u0259 \u201c1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100 illiyi haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncamla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin Administrasiyas\u0131na 1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcnc\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, h\u0259m\u00e7inin Milli M\u0259clis\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi iclas\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 bir \u00e7ox \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, faci\u0259l\u0259r v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131, m\u00fcsib\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu s\u0259hif\u0259l\u0259r d\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015fd\u0131. Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 70 il xalq\u0131n qan yadda\u015f\u0131n\u0131 silm\u0259y\u0259 arams\u0131z c\u0259hdl\u0259r g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, bu m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t h\u0259qiq\u0259t an\u0131 yeti\u015fdi. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27030"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27033,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27030\/revisions\/27033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}