{"id":26305,"date":"2023-12-08T15:53:26","date_gmt":"2023-12-08T12:53:26","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26305"},"modified":"2023-12-08T15:53:26","modified_gmt":"2023-12-08T12:53:26","slug":"ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-az%c9%99rbaycan-xalqinin-yaddasinda-%c9%99b%c9%99di-yasayacaqdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26305","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di ya\u015fayacaqd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-26306 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/409005343_199630706534731_8828140398731935715_n-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"395\" height=\"263\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/409005343_199630706534731_8828140398731935715_n-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/409005343_199630706534731_8828140398731935715_n.jpg 750w\" sizes=\"(max-width: 395px) 100vw, 395px\" \/>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 bel\u0259 deyib: \u201cM\u0259nim h\u0259yat\u0131mda \u00e7ox \u015fey olubdur. Ancaq m\u00fch\u00fcm olan\u0131 odur ki, m\u0259n b\u00fct\u00fcn bu s\u0131naqlardan, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015f\u0259m v\u0259 ya\u015fay\u0131ram. Y\u0259qin ki, h\u0259l\u0259 \u00e7ox ill\u0259r ya\u015fayaca\u011fam. Bel\u0259 taleyi olan insan indi \u00e7\u0259tin ki, tap\u0131ls\u0131n. \u00c7\u00fcnki m\u0259n 14 il burada i\u015fl\u0259mi\u015f\u0259m, respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f\u0259m, sonra 5 il Moskvada Siyasi B\u00fcronun \u00fczv\u00fc, Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131 kimi f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259tin Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini i\u015fl\u0259mi\u015f\u0259m. Sonra is\u0259 t\u0259qib d\u00f6vr\u00fc olmu\u015f v\u0259 o, t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7 il davam etmi\u015fdir. S\u00fcrg\u00fcn d\u00f6vr\u00fc d\u0259 olmu\u015fdur &#8211; m\u0259n m\u0259cbur olub Moskvadan Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259, m\u0259n\u0259 burada ya\u015fama\u011fa imkan verm\u0259dil\u0259r. M\u0259n V\u0259t\u0259nim\u0259 &#8211; do\u011fuldu\u011fum, haz\u0131rda blokada v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olan Nax\u00e7\u0131vana getdim. Orada \u00fc\u00e7 il ya\u015fad\u0131m. Ondan sonra art\u0131q 8 ildir Bak\u0131da ya\u015fay\u0131r v\u0259 vaxtil\u0259 tikdiyim h\u0259min bu binada i\u015fl\u0259yir\u0259m. \u0130nsanlar\u0131n taleyi m\u00fcxt\u0259lifdir. Kims\u0259 \u00f6z taleyind\u0259n raz\u0131 olur, kims\u0259 naraz\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, m\u0259n \u00f6z taleyimd\u0259n \u00e7ox raz\u0131yam. \u00c7\u00fcnki q\u0131sa \u00f6m\u00fcr, q\u0131sa tale o q\u0259d\u0259r d\u0259 maraql\u0131 deyildir. Amma insan c\u00fcrb\u0259c\u00fcr hadis\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fanda, h\u0259r c\u00fcr s\u0131naqlardan \u00e7\u0131xanda, y\u0259qin ki, h\u0259m d\u0259 daha \u00e7ox t\u0259cr\u00fcb\u0259 toplay\u0131r, daha da m\u0259tinl\u0259\u015fir v\u0259 bu m\u0259nada m\u0259n \u00f6z taleyimd\u0259n \u00e7ox raz\u0131yam. Sabah n\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir\u0259m, amma onu bilir\u0259m ki, bundan sonra daha yax\u015f\u0131 olacaqd\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Nax\u00e7\u0131vanda anadan olub. 1944-c\u00fc ild\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131 sistemind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyev 1964-c\u00fc ild\u0259n Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Soveti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259si s\u0259drinin m\u00fcavini, 1967-ci ild\u0259n is\u0259 s\u0259dri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yib, general-mayor r\u00fctb\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lib. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 o, Leninqradda (Sankt-Peterburq) x\u00fcsusi ali t\u0259hsil al\u0131b, 1957-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin tarix fak\u00fclt\u0259sini bitirib. 1969-cu il iyul plenumunda Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan SSR Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi se\u00e7ilib. 1982-ci ilin dekabr\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib v\u0259 SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olub.<!--more--><\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-1982-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n strateji t\u0259dbirl\u0259rin fonunda respublikam\u0131z s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259r\u0259k SSR\u0130 miqyas\u0131nda x\u00fcsusi \u00e7\u0259kiy\u0259 malik olan respublikaya \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>H\u0259min ill\u0259rd\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Musiqi, teatr, kino, t\u0259sviri inc\u0259s\u0259n\u0259t v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 inki\u015faf meyill\u0259ri qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131. M\u0259d\u0259niyy\u0259t evl\u0259ri in\u015fa edildi, abid\u0259l\u0259r ucald\u0131ld\u0131, inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rin\u0259 f\u0259xri adlar, ordenl\u0259r, t\u0259qa\u00fcdl\u0259r ayr\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 c\u0259miyy\u0259tin intellektual t\u0259b\u0259q\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tinin s\u0259m\u0259r\u0259lilik s\u0259viyy\u0259sini daha da art\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, 1969-cu ild\u0259n ba\u015flayan b\u00f6y\u00fck inki\u015faf v\u0259 rifah yolu Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259r\u0259qqisinin \u0259sas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 1987-ci ilin oktyabr\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si Siyasi B\u00fcrosunun v\u0259 ba\u015f katib Mixail Qorba\u00e7ovun yeritdiyi siyasi x\u0259tt\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq, tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n istefa verib.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 ilk h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irad\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 21-d\u0259 Sovet rejiminin qada\u011falar\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n, h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyaraq Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev qanl\u0131 faci\u0259nin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ittiham etdi, if\u015faedici v\u0259 c\u0259sar\u0259tli bir b\u0259yanat verdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda yaranm\u0131\u015f k\u0259skin m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin iki\u00fczl\u00fc siyas\u0259tin\u0259 cavab olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131n\u0131 t\u0259rk edib.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin do\u011fma V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259mizin yeni tarixi ba\u015flay\u0131b. 1990-c\u0131 ilin iyulunda Az\u0259rbaycana qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t Bak\u0131da qald\u0131qdan sonra Nax\u00e7\u0131vanda ya\u015fay\u0131b, h\u0259min ild\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Sovetin\u0259 deputat se\u00e7ilib. O, 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin s\u0259dri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini olub.<\/p>\n<p>SSR\u0130-nin dayaqlar\u0131n\u0131n sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 \u0130ttifaq miqyas\u0131nda ba\u015f alan h\u0259rc-m\u0259rclik \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili h\u0259yat\u0131na da siray\u0259t etmi\u015f, idar\u0259etm\u0259 qabiliyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi-h\u00fcquqi kataklizml\u0259r c\u0259r\u0259yan etm\u0259kd\u0259 idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n blokada \u015f\u0259raitind\u0259 olmas\u0131, sosial-iqtisadi durumunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, \u00f6lk\u0259 hakimiyy\u0259tinin muxtar qurum \u00fcz\u0259rind\u0259 oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 oyunlar Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. M\u00f6vcud durum 1991-ci ilin sentyabr ay\u0131nda Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131van MSSR-in Ali M\u0259clisinin s\u0259dri se\u00e7ilm\u0259sin\u0259d\u0259k olan m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 daha da k\u0259skinl\u0259\u015fdi. Ali M\u0259clisin s\u0259dri se\u00e7il\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 s\u0259yl\u0259ri say\u0259sind\u0259 sabitlik t\u0259min edildi v\u0259 muxtar qurumun sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin s\u0259dri, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n sessiyada Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 olaraq t\u0259sdiq edilmi\u015fdir. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisi Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzi kimi tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda v\u0259sat\u0259t qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin 1991-ci il dekabr\u0131n 16-da Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00e7\u0259n iclas\u0131nda 31 dekabr\u0131n d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyi bayram\u0131 kimi qeyd olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edilib. Ali M\u0259clis bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilik akt\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 parlamentin\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Sovetin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. Dekabr\u0131n 25-d\u0259 Ali Sovetin Milli \u015euras\u0131 m\u00fcraci\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, dekabr\u0131n 31-nin D\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyi g\u00fcn\u00fc elan olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 qanun q\u0259bul edib v\u0259 b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar r\u0259sm\u0259n bu g\u00fcn\u00fc bayram kimi qeyd edir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n &#8211; qar\u015f\u0131durmadan, t\u0259n\u0259zz\u00fcl v\u0259 m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas ed\u0259r\u0259k dir\u00e7\u0259li\u015f yoluna \u00e7\u0131xard\u0131. B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi, m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin memar\u0131 v\u0259 qurucusu, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131z qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin xilas\u0131 v\u0259 bunun say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 g\u0259rgin v\u0259 b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 xalq \u00fcmidini dahi siyas\u0259t\u00e7i, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f, 1992-ci ilin oktyabr\u0131nda bir qrup Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131 Ona m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etmi\u015fdi. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev ziyal\u0131lara g\u00f6nd\u0259rdiyi 24 oktyabr 1992-ci il tarixli cavab m\u0259ktubunda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na v\u0259 ona r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verdi. Bel\u0259likl\u0259, 1992-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259sis konfrans\u0131nda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 t\u0259sis edildi v\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev partiyan\u0131n S\u0259dri se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>Xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ildi v\u0259 iyunun 24-d\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259 Prezident se\u00e7ilm\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 qurtulu\u015fa aparan yolun ilk add\u0131m\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r 1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 10-da d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 xalqa s\u0259daq\u0259t and\u0131 i\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan, faci\u0259l\u0259rd\u0259n hifz edib, \u00f6lk\u0259ni sabitlik, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna \u00e7\u0131xar\u0131b, qlobal enerji-kommunikasiya layih\u0259l\u0259rini realla\u015fd\u0131rmaqla V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259tin \u0259yani n\u00fcmun\u0259sini yaratd\u0131. O, 1998-ci il oktyabr\u0131n 11-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n n\u00f6vb\u0259ti prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 yenid\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 haql\u0131 olaraq Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin qurucusu kimi q\u0259bul edir.<\/p>\n<p>At\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi n\u00fcfuz v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si idi.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131z v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 misilsiz xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 u\u011furlu d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni iqtisadi inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sinin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc olan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d 1994-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 6 \u00f6lk\u0259nin 10 \u015firk\u0259ti aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1993-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir. \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 ba\u015flanan islahatlar d\u00f6vl\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoydu, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daxili siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z prinsipial m\u00f6vqeyini n\u00fcmayi\u015f etdirdi, d\u00fcnyada b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 malik oldu.<\/p>\n<p>Qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin probleml\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 haz\u0131rlanan D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131 bilavasit\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin \u0259m\u0259yinin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 daim ba\u015f \u00e7\u0259kirdi, xarici s\u0259f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131 onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u00d6lk\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n b\u00fct\u00fcn n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259rzi il\u0259 m\u00fctl\u0259q tan\u0131\u015f olmalar\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n bir v\u0259zif\u0259 kimi qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015fdu.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 g\u0259nc n\u0259sl\u0259 diqq\u0259ti d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirdi. Az\u0259rbaycan\u0131 g\u0259ncl\u0259r \u00f6lk\u0259si, g\u0259ncl\u0259ri is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi adland\u0131ran Ulu \u00d6nd\u0259r b\u00f6y\u00fcm\u0259kd\u0259 olan g\u0259nc n\u0259sl\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r zaman \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kirdi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t qad\u0131n siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev qad\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6lk\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlara x\u00fcsusi yer ay\u0131rd\u0131, onlar\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 geni\u015f meydan verdi, lider qad\u0131nlar yeti\u015fdirdi.<\/p>\n<p>Milli liderlikl\u0259 siyasi liderlik keyfiyy\u0259tl\u0259rinin bir d\u00f6vl\u0259t adam\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259si b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 nadir rast g\u0259lin\u0259n unikal hald\u0131r. Bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin memar\u0131 v\u0259 qurucusu, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri vard\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259hz birinci \u015f\u0259xs kimi, lider kimi t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fc d\u0259rin, universal biliyind\u0259, q\u0259tiyy\u0259tind\u0259, i\u015fg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131nda, h\u00f6km\u00fcnd\u0259, qeyri-adi yadda\u015f\u0131nda, t\u00fck\u0259nm\u0259z s\u0259brind\u0259, m\u00fcsahibini t\u0259mkinl\u0259 dinl\u0259m\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131nda, uzaqg\u00f6r\u0259nliyind\u0259, qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k qabiliyy\u0259tind\u0259, m\u00fcdrikliyind\u0259, siyas\u0259t\u00e7i keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259, mahir diplomat olmas\u0131nda, h\u0259ms\u00f6hb\u0259tin\u0259 t\u0259sir etm\u0259k g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik olmas\u0131nda idi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r deyirdi ki, reall\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n, ke\u00e7mi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259n, sosial-siyasi v\u0259 iqtisadi probleml\u0259rin b\u00fct\u00fcn spektrini, m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alan, q\u0259bul olunan q\u0259rarlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259sini ir\u0259lic\u0259d\u0259n g\u00f6rm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n siyasi x\u0259tt h\u00f6km\u0259n u\u011fur qazanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderin xalq i\u015fin\u0259 s\u0259daq\u0259ti, siyasi m\u00fcdrikliyi, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si, parlaq hafiz\u0259si, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, polad irad\u0259si, m\u0259rdan\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti, h\u0259ssas q\u0259lbi, m\u00f6hk\u0259m s\u0259bri, \u00e7ox h\u00f6vs\u0259l\u0259liyi, \u0259dal\u0259tli olmas\u0131, h\u0259mi\u015f\u0259 obyektiv m\u00f6vqe tutmas\u0131, y\u00fcks\u0259k intellekti v\u0259 ziyal\u0131 m\u00f6vqeyi, dol\u011fun t\u0259dbirliliyi v\u0259 analitik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc, sad\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 bir d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi onun \u0259n y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin nitqi d\u0259rin v\u0259 konkret idi, m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259ni y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131na malik idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda Ulu \u00d6nd\u0259r misilsiz s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifi Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev olan milli ideologiya xalq\u0131n birliyini t\u0259min edir. Milli ruhun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin inki\u015faf\u0131 v\u0259 xalq\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 kimi fundamental prinsip v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si d\u00f6vl\u0259tin q\u00fcdr\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda real siyasi amildir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin senzuran\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 demokratik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n tarixi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u00fcr.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259ri il\u0259 m\u00fct\u0259madi t\u0259\u015fkil olunan g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 onun m\u00f6vcud istiqam\u0259td\u0259ki institusional t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri m\u0259tbuat\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Milli m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u0259st\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 2002-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259ri M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis olunmu\u015f \u201cJurnalistl\u0259rin dostu\u201d m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-cu ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015find\u0259n sonra onun m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259rbi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 prosesi ba\u015fland\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r 1971-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259 C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan h\u0259rbi liseyin yarad\u0131lmas\u0131na nail oldu. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259rbi t\u0259hsil sisteminin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 1999-cu il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin H\u0259rbi Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Akademiyan\u0131n t\u0259sis olunmas\u0131 h\u0259rb sah\u0259sind\u0259 milli kadr ehtiyat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesinin keyfiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si say\u0131la bil\u0259r. 2001-ci il 20 avqust tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi sistemind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259kt\u0259bl\u0259r Az\u0259rbaycan Ali H\u0259rbi D\u0259niz\u00e7ilik M\u0259kt\u0259bi v\u0259 Az\u0259rbaycan Ali H\u0259rbi T\u0259yyar\u0259\u00e7ilik M\u0259kt\u0259bi adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bununla h\u0259min t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n respublika \u00fczr\u0259 h\u0259rbi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri sistemind\u0259 statusu y\u00fcks\u0259ldilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yeni Konstitusiyas\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yeni, m\u00fcasir Konstitusiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cBiz el\u0259 bir layih\u0259 haz\u0131rlamal\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, el\u0259 bir Konstitusiya q\u0259bul etm\u0259liyik ki, o, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t sabit ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u018fsas Qanun, tarixi s\u0259n\u0259d olsun. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc \u2013 ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti &#8211; bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259li, se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m yetir\u0259n \u00dcmummilli Lider Az\u0259rbaycan dilinin ad\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 qaytarm\u0131\u015fd\u0131r. 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 haz\u0131rlanark\u0259n d\u00f6vl\u0259t dilinin nec\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu t\u0259klifl\u0259rin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 ana dilimizin Az\u0259rbaycan dili adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi. Geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiyan\u0131n 21-ci madd\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili olmas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan sonra ana dilimizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 i\u015fi daha da g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mill\u0259tin m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanm\u0131\u015f \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda qurucu v\u0259 xilaskar d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi \u0259b\u0259di olaraq ya\u015fayacaqd\u0131r. Uzun m\u00fcdd\u0259t AB\u015e-\u0131n Klivlend klinikas\u0131nda m\u00fcalic\u0259 olunan Heyd\u0259r \u018fliyev 2003-c\u00fc il dekabr\u0131n 12-d\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 bel\u0259 deyib: \u201cM\u0259nim h\u0259yat\u0131mda \u00e7ox \u015fey olubdur. Ancaq m\u00fch\u00fcm olan\u0131 odur ki, m\u0259n b\u00fct\u00fcn bu s\u0131naqlardan, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015f\u0259m v\u0259 ya\u015fay\u0131ram. Y\u0259qin ki, h\u0259l\u0259 \u00e7ox ill\u0259r ya\u015fayaca\u011fam. Bel\u0259 taleyi olan insan indi \u00e7\u0259tin ki, tap\u0131ls\u0131n. \u00c7\u00fcnki m\u0259n 14 il burada i\u015fl\u0259mi\u015f\u0259m, respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f\u0259m, sonra 5 il [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26305"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26307,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26305\/revisions\/26307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}