{"id":26271,"date":"2023-11-30T14:10:20","date_gmt":"2023-11-30T11:10:20","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26271"},"modified":"2023-12-09T08:56:29","modified_gmt":"2023-12-09T05:56:29","slug":"qarabagin-dilb%c9%99r-gus%c9%99si-agd%c9%99r%c9%99-rayonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26271","title":{"rendered":"QARABA\u011eIN D\u0130LB\u018fR  G\u00dc\u015e\u018fS\u0130 \u2013 A\u011eD\u018fR\u018f RAYONU"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycanda A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu yenid\u0259n b\u0259rpa edilir. Bu x\u0259b\u0259r a\u011fd\u0259r\u0259lil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck sevinc hissi il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. M\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun tarixin\u0259 aid T\u00fcrkan \u0130lqar q\u0131z\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259qal\u0259sini oxucular\u0131m\u0131z\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>A\u011fd\u0259r\u0259 toponimi haqq\u0131nda<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-26322 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/IMG_20231123_123617-300x191.jpg\" alt=\"\" width=\"173\" height=\"110\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/IMG_20231123_123617-300x191.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/IMG_20231123_123617-1024x651.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/IMG_20231123_123617-768x489.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/IMG_20231123_123617.jpg 1028w\" sizes=\"(max-width: 173px) 100vw, 173px\" \/>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rbind\u0259, Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 62 kilometr \u015fimalda yerl\u0259\u015f\u0259n A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Apar\u0131lan t\u0259dqiqatlardan m\u0259lum olur ki, A\u011fd\u0259r\u0259nin ilkin ad\u0131 \u00ab\u0130sfahanc\u0131q\u00bb, XIX \u0259srd\u0259 \u00abHuna\u015fin\u00bb v\u0259 ya \u00abXona\u015fen\u00bb adland\u0131r\u0131l\u0131b. XIX \u0259srd\u0259 Qaraba\u011f d\u00fcz\u00fcn\u00fcn 36- min desyatin hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n Xona\u015fen \u0259razisi maldar ell\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131\u015flaq yeri idi. Xona\u015fen toponimi \u00abhun\u00bb v\u0259 \u00ab\u015fen\u00bb s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. Vizantiya tarix\u00e7isi Feofan yaz\u0131r ki, 624-c\u00fc ild\u0259 Vizantiya \u00e7ar\u0131 \u0130rakli Albaniyada \u00abHun \u00f6lk\u0259si\u00bb adl\u0131 yerd\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\nG\u00fcman etm\u0259k olar ki, \u00abHun \u00f6lk\u0259si\u00bb adl\u0131 h\u0259min yer m\u0259hz Xona\u015fendir. M\u0259krli niyy\u0259t sahibl\u0259ri olan erm\u0259ni \u00abt\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131\u00bb \u00ab\u015fen\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u00fcn erm\u0259ni dilin\u0259 m\u0259xsuslu\u011funu \u0259ld\u0259 r\u0259hb\u0259r tutaraq \u0259razinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 aid oldu\u011funu iddia edirl\u0259r. Lakin ara\u015fd\u0131rmalardan m\u0259lum olur ki, \u00ab\u015fen\u00bb s\u00f6z\u00fc q\u0259dim t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259lidir. Bel\u0259 ki, XIII \u0259sr\u0259 aid \u00abT\u00fcrk-\u0259r\u0259b l\u00fc\u011f\u0259ti\u00bbnd\u0259 \u00ab\u015fen\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u00fcn, \u00abm\u0259skun\u00bb, \u00ab\u0259hali ya\u015fayan yer\u00bb, \u00ab\u0259halisi s\u0131x olan yer\u00bb m\u0259nasmda oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. L.Z.Budaqovun, \u0130.M.Dyakonovun, M. Ka\u015fkarinin, H.A.Abelovun t\u0259dqiqatlar\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, \u00ab\u015fen\u00bb s\u00f6z\u00fc s\u0131rf t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman s\u00f6z\u00fcd\u00fcr v\u0259 bu s\u00f6z \u00abya\u015fay\u0131\u015f yeri\u00bb, \u00abki\u00e7ik m\u0259nt\u0259q\u0259\u00bb, \u00abm\u0259h\u0259ll\u0259\u00bb, \u00ababad yer\u00bb m\u0259nas\u0131ndad\u0131r (Abbasb\u0259yli A. Qafqaz geostrategiya m\u0259kan\u0131nda. Bak\u0131, \u201cAz\u0259rn\u0259\u015fr\u201d, 2003, 236 s., s. 109.) A\u011fd\u0259r\u0259 oronimi \u00aba\u011f\u00bb (\u00abki\u00e7ik\u00bb, \u00abq\u0131sa\u00bb, \u00abdayaz\u00bb) v\u0259 \u00abd\u0259r\u0259\u00bb (\u00ab\u00e7ay yata\u011f\u0131\u00bb, \u00abiki da\u011f aras\u0131\u00bb, \u00abd\u0259rin \u00e7uxur\u00bb) s\u00f6zl\u0259rind\u0259n d\u00fcz\u0259lib, \u00abki\u00e7ik \u00e7ay yata\u011f\u0131\u00bb, \u00abdayaz \u00e7uxur\u00bb dem\u0259kdir. Bu toponim\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 ki, A\u011fsu rayonu Bico k\u0259ndi \u0259razisind\u0259, \u015eamax\u0131da, Z\u0259ngilanda d\u0259r\u0259, T\u0259rt\u0259r rayonunda da\u011f oroniml\u0259ri, X\u0131z\u0131, Ordubad, \u015eamax\u0131, Tovuz, La\u00e7\u0131n, Da\u015fk\u0259s\u0259n k\u0259nd \u00f6ykoniml\u0259ri, Girdiman\u00e7ay h\u00f6vz\u0259sind\u0259 \u00e7ay hidronimi A\u011fd\u0259r\u0259 ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. \u018ffqan\u0131stan, \u0130ran \u0259razisind\u0259 d\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 toponimin\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr A\u011fd\u0259r\u0259 Qaraba\u011f d\u00fcz\u00fcn\u00fc da\u011fl\u0131q hiss\u0259si il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n ke\u00e7idin ad\u0131 olmu\u015fdur. <!--more-->Sonra bu \u0259razid\u0259 Qasabad k\u0259ndind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f ail\u0259l\u0259r m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. XIX \u0259srd\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259ri Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259sin\u0259d\u0259k A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u0259halinin m\u00fctl\u0259q hiss\u0259sini Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n bura k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 artma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri zaman-zaman, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z k\u0259ndl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015f, n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f, m\u0259skunla\u015fd\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259rin tarixi adlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirmi\u015fl\u0259r. A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259si co\u011frafi bax\u0131mdan Xa\u00e7\u0131n\u00e7ay v\u0259 T\u0259rt\u0259r\u00e7ay h\u00f6vz\u0259sinin bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 edir. Az\u0259rbaycan \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si alt\u0131nda oldu\u011fu zaman A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259si Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyas\u0131n\u0131n Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n \u0259razisin\u0259 daxil olmu\u015fdur. 1923-c\u00fc ild\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131landa ke\u00e7mi\u015f Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n A\u011fd\u0259r\u0259 \u0259razisi 1923-1930-cu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Ceraberd, 1930-1992-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Mardakert adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 1930-cu ild\u0259 inzibati rayon yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1992-ci ild\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259nin tarixi ad\u0131 b\u0259rpa edilmi\u015fdir. (Az\u0259rbaycan 2003: \u0130nki\u015faf strategiyas\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259. Bak\u0131,2005, 520 s.). 1960-c\u0131 ild\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259y\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tipli q\u0259s\u0259b\u0259, 1985-ci ild\u0259 is\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusu verilmi\u015fdir. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun \u0259razisi 1705 kv.km, \u0259halisi 44,4 min n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur ki, onun 14 minini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdi. Rayonun bir \u015f\u0259h\u0259ri, iki \u015f\u0259h\u0259r tipli q\u0259s\u0259b\u0259si, 57 k\u0259ndi, 22 k\u0259nd sovetliyi (k\u0259nd sovetliyi inzibati anlay\u0131\u015f\u0131 indi k\u0259nd icra n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi kimi ifad\u0259 edilir) olmu\u015fdur. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun Suqovu\u015fan q\u0259s\u0259b\u0259si 1943-cu ild\u0259, Mara\u011fa q\u0259s\u0259b\u0259si is\u0259 1967-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1981-ci il m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259nin \u0259razisi 1705 kv. km, \u0259halisi 44400 n\u0259f\u0259r idi, bundan 5,7 mini A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, 5,8 mini q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259, 33,2 mini k\u0259ndd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda ya\u015fayan \u00fcmumi \u0259halinin 13,1 min n\u0259f\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lar, 30,2 minini erm\u0259nil\u0259r, yerd\u0259 qalan\u0131n\u0131 is\u0259 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda bir kvadrat kilometr\u0259 26 n\u0259f\u0259r \u0259hali d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Bu g\u00f6st\u0259rici \u00fcmumrespublika s\u0259viyy\u0259sind\u0259, \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259rici idi. B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, Qaraba\u011fda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda \u0259halinin yax\u015f\u0131 ya\u015famas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131. Bundan c\u0259nubda T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n d\u0259r\u0259si v\u0259 Aterk \u00e7\u00f6k\u0259kliyi, daha c\u0259nubda Qaraba\u011f silsil\u0259sinin qolu Oxuax-pur silsil\u0259si (h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 1743 m) yerl\u0259\u015fir. S\u0259thi da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 Yura v\u0259 T\u0259ba\u015fir vulkanik \u00e7\u00f6km\u0259 v\u0259 \u00e7\u00f6km\u0259 s\u00fcxurlar\u0131ndan, d\u00fcz\u0259nlikd\u0259 Antropogenin \u00e7a\u011f\u0131lda\u015f\u0131 v\u0259 gilc\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259 T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259 Murovda\u011f silsil\u0259sind\u0259 Ke\u00e7\u0259lda\u011f yerl\u0259\u015fir ki, da\u011f\u0131n h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 2232 metrdir. Ke\u00e7\u0259lda\u011f taba\u015fir sisteminin \u0259h\u0259ngda\u015flar\u0131ndan t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur v\u0259 subalp \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259ri var (Abdullayev \u018f. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fczkarl\u0131q siyas\u0259ti tarixind\u0259n. Bak\u0131, \u00abElm\u00bb, 1995, s.330).<br \/>\nS\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti.<br \/>\nYuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi A\u011fd\u0259r\u0259 \u0259razisind\u0259n T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131 ax\u0131r ki, \u00e7ay \u00f6z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 Qaraba\u011f yaylas\u0131ndan (3120 m h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259n) ba\u015flay\u0131r. \u018fsas\u0259n yeralt\u0131 sularla qidalan\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n onu da qeyd ed\u0259k ki, K\u00fcr\u00fcn sa\u011f qolunda yerl\u0259\u015f\u0259n T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131nn uzunlu\u011fu 184 km, h\u00f6vz\u0259sinin sah\u0259si 2650 km, 2 orta illik su s\u0259thi 23,2 mVsan., illik ax\u0131n h\u0259cmi 729 mln. kubmetrdir. 1976-c\u0131 ild\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun S\u0259rs\u0259ng d\u0259r\u0259sind\u0259 T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131 uz\u0259rind\u0259, daha d\u0259qiq Qar\u0131 k\u00f6rp\u00fcs\u00fc \u00fcz\u0259rind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f S\u0259rs\u0259ng Su Anbar\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. Bu n\u0259h\u0259ng qur\u011funun tikilib ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin diqq\u0259t v\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 tikinti i\u015fl\u0259rin\u0259 \u00f6z\u00fc n\u0259zar\u0259t etmi\u015f v\u0259 h\u0259tta 70-ci ill\u0259rd\u0259 \u00abT\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131nda magistral kanallarla birlikd\u0259 su anbar\u0131 tikintisini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k t\u0259dbil\u0259ri haqq\u0131nda\u00bb x\u00fcsusi q\u0259rar da vermi\u015fdir. Tikintiy\u0259 \u0259sasl\u0131 v\u0259saitin h\u0259cmi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yeni texnika, i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si c\u0259lb edilmi\u015fdir. H\u0259tta Moskvadan, Kiyevd\u0259n, Volqoqraddan g\u0259tiril\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r S\u0259rs\u0259ng SES-\u0259 c\u0259lb edilmi\u015fdir. Tikintiy\u0259 s\u0259rf olunan v\u0259saitin \u00fcmumi h\u0259cmi 95 milyon manata \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131 ki, bu da alt\u0131nc\u0131 be\u015fillik \u0259rzind\u0259 respublikam\u0131zda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat qur\u011fular\u0131 tikintisin\u0259 s\u0259rf edil\u0259n b\u00fct\u00fcn v\u0259sait\u0259 t\u0259xmin\u0259n b\u0259rab\u0259r idi. Tezlikl\u0259 20 milyon kubmetrd\u0259n \u00e7ox torpaq qaz\u0131l\u0131b da\u015f\u0131nd\u0131, t\u0259qrib\u0259n 300 min kub metr beton v\u0259 sement beton t\u00f6k\u00fcld\u00fc, 2800 ton metal konstruksiya v\u0259 texnoloji avadanl\u0131q qura\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 uzunlu\u011fu 1 km-d\u0259n \u00e7ox olan yeralt\u0131 tunell\u0259r \u00e7\u0259kildi. Dahi siyas\u0259t\u00e7i Heyd\u0259r \u018fliyev S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi ki, A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda S\u0259rs\u0259ng adl\u0131 yerd\u0259 126 metrlik t\u00f6km\u0259 b\u0259nd Avropada \u0259n h\u00fcnd\u00fcr b\u0259ndl\u0259rd\u0259n biridir. Su anbar\u0131 560 milyon kubmetr su tutur. Bu su, \u00fcmumi uzunlu\u011fu t\u0259xmin\u0259n 100 km olan kanallar vasit\u0259sil\u0259 Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 respublikam\u0131z\u0131n qon\u015fu rayonlar\u0131n\u0131n tarlalar\u0131na ax\u0131d\u0131l\u0131rd\u0131. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259n Xa\u00e7\u0131n \u00e7ay\u0131 da ax\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, bu \u00e7ay\u0131n uzunlu\u011fu 119 km, h\u00f6vz\u0259sinin s\u0259thi 657 kvadratkmdir. Qaraba\u011f silsil\u0259sind\u0259n (Uyuxlu da\u011f\u0131ndan c\u0259nubda, 2100 m h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259n) ba\u015flan\u0131r. M\u00fch\u00fcm qolu Kolataq-d\u0131r. \u018fsas\u0259n, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 il\u0259 qidalan\u0131r. Suvarmada istifad\u0259 olunur. M\u0259cras\u0131nda Xa\u00e7\u0131n\u00e7ay su anbar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>(Davam\u0131 n\u00f6vb\u0259ti n\u00f6mr\u0259mizd\u0259)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Rayon \u0259razisind\u0259n axan Tora\u011fay \u00e7ay T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n sol qolu olmaqla ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n Cam\u0131\u015f da\u011f\u0131ndan al\u0131r. Uzunlu\u011fu 35 km, h\u00f6vz\u0259sinin sah\u0259si 172 km2-dir. Suvarmada istifad\u0259 olunur [Abdullayev V. Az\u0259rbaycan yeni diplomatiya m\u0259kan\u0131nda, Bak\u0131,\u226aAz\u0259m\u0259\u015fr\u226b, 2000., s.287]. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259n G\u00fclyataq \u00e7ay\u0131, Qabart\u0131 \u00e7ay\u0131, Qan\u0131q \u00e7ay\u0131, Yen\u015f\u0259r\u0259g\u0259l \u00e7aylar\u0131 da ax\u0131r. Bu \u00e7aylar \u00f6z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qar, ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 yeralt\u0131 sulardan al\u0131r. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda z\u0259ngin faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131 var idi. Q\u0131z\u0131lbulaq qaz\u0131nt\u0131 yata\u011f\u0131nda 13,5 vahid s\u0259naye ehtiyat\u0131 olan q\u0131z\u0131l, 47,9 milyon ton mis, Mehmana yata\u011f\u0131nda s\u0259naye ehtiyatlar\u0131 37,3 milyon ton olan qur\u011fu\u015fun, 40,4 milyon ton olan sink, 100 milyon ton olan D\u0259mirli mis yata\u011f\u0131, Canyataq-G\u00fclyataq q\u0131z\u0131l yata\u011f\u0131 vard\u0131. S\u0259naye ehtiyatlar\u0131 38080 min kub metr olan A\u011fd\u0259r\u0259, 6423 min kub metr olan \u015eorbulaq &#8211; 1, 2129 min kub metr olan \u015eorbulaq &#8211; II mi\u015far da\u015f\u0131 yata\u011f\u0131, 200 min kub metr olan A\u011fd\u0259r\u0259 g\u0259c yata\u011f\u0131 t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015fdi. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259 ki\u00e7ik da\u011f g\u00f6ll\u0259ri var (Qara g\u00f6l v\u0259 s.). A\u011fd\u0259r\u0259nin iqlimi \u00e7ox yerd\u0259 q\u0131\u015f\u0131 quraq ke\u00e7\u0259n m\u00fclayim-isti, y\u00fcks\u0259k da\u011flarda is\u0259 soyuqdur.<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda m\u0259d\u0259ni quruculuq i\u015fl\u0259ri. Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda m\u0259d\u0259ni quruculuq sah\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. 1982-ci ild\u0259 rayonda 27 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r u\u015faq m\u00fc\u0259ssis\u0259si var idi ki, bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 1225 u\u015faq t\u0259rbiy\u0259 olunurdu.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarix\u0259 malik A\u011fd\u0259r\u0259 \u0259razisi memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngindir. Rayonun Dov\u015fanl\u0131 k\u0259ndind\u0259n 9 km C\u0259nub-\u015e\u0259rqd\u0259 Xa\u00e7\u0131n \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 ilk tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid Xa\u00e7\u0131n\u00e7ay kurqanlar\u0131 a\u015fkar edilmi\u015fdir. Kurqanlar\u0131n h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc t\u0259xmin\u0259n 1-2,5 metr, diametri 10-20 metrdir. Buradak\u0131 d\u0259fn ad\u0259ti biri-birind\u0259n f\u0259rql\u0259nirdi. Kurqanlardan q\u0131z\u0131l b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyalar\u0131, arxaik tipli x\u0259nc\u0259rl\u0259r, da\u015f toppuz, d\u0259v\u0259g\u00f6z\u00fcnd\u0259n b\u0131\u00e7aq v\u0259 bir \u0259d\u0259d b\u00fct\u00f6v saxs\u0131 qab tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r [AT\u018fT-in Minsk qrupu h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin dinc yolla nizamlanmas\u0131na dair t\u0259klifl\u0259ri. \/\/ \u226aXalq q\u0259zeti\u226b, 21 fevral 2001-ci il.. s. 19].<br \/>\n27 il Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qurbanlar\u0131 h\u0259m d\u0259 tarixi-dini abid\u0259l\u0259r, m\u00fcq\u0259dd\u0259s ocaqlar v\u0259 m\u0259b\u0259dl\u0259rdir. R\u0259smi m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 tarixi-dini abid\u0259l\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 403-d\u00fcr. Onlardan 67-si m\u0259scid, 144-\u00fc m\u0259b\u0259d, 192-si is\u0259 ziyar\u0259tgahlard\u0131r. Q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n say\u0131 is\u0259 900-d\u0259n art\u0131qd\u0131r. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131 alt\u0131nda da\u011f\u0131d\u0131lan pir ziyar\u0259tgah\u0131ndan biri rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259n 10 km aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Ulduzt\u0259p\u0259 piri olmu\u015fdur.<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259 abid\u0259l\u0259ri. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda \u00c7ardaxl\u0131 k\u0259ndind\u0259 tikilmi\u015f Carabert (\u00abSu il\u0259 \u0259hat\u0259 olunan\u00bb) qalas\u0131d\u0131r. Qalaya Caraberti (car \u00e7\u0259kil\u0259n yer) d\u0259 deyirl\u0259r. Qalanm ad\u0131 VII \u0259sr m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Qala Toraqay \u00e7ay\u0131mn T\u0259rt\u0259r \u00e7ayma t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc yerd\u0259, \u00e7ay s\u0259thind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 1500 m y\u00fcks\u0259klikd\u0259, s\u0131ld\u0131r\u0131m qayal\u0131qdan ibar\u0259t bir y\u00fcks\u0259klikd\u0259 bina edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan arxeoloqlar\u0131 1963-c\u00fc ild\u0259 Carabert qalasm\u0131 t\u0259dqiq etmi\u015fdil\u0259r. Qalan\u0131n yuxar\u0131s\u0131 ikiqat qala divarlar\u0131 v\u0259 b\u00fcrcl\u0259rl\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015fdir. Qala h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdu. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, son d\u00f6vrl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259hz bu qalan\u0131n ad\u0131 il\u0259 Yuxar\u0131 Qaraba\u011fm bir hiss\u0259si Carabert adlamrd\u0131. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259 XIII-XIX \u0259srl\u0259rd\u0259 alban katalikoslar\u0131n\u0131n iqam\u0259tgah\u0131 olan X\u0259zin\u0259da\u011f-G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259di var. Tarix\u00e7i Kirakos G\u0259nc\u0259linin m\u0259lumatma g\u00f6r\u0259 X\u0259zin\u0259da\u011f-G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259di 1216\u20141238-ci ill\u0259rd\u0259 Xa\u00e7\u0131n knyaz\u0131 H\u0259s\u0259n C\u0259lal t\u0259r\u0259find\u0259n tikilmi\u015fdir. M\u0259b\u0259din daxili m\u00fcxt\u0259lif nax\u0131\u015flar, h\u0259m\u00e7inin r\u0259ngar\u0259ng freskalarla b\u0259z\u0259dilmi\u015fdir. M\u0259b\u0259d g\u00fcnb\u0259zli formadad\u0131r. X\u0259zin\u0259da\u011f-G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259di x\u00fcsusi zal, c\u00fcbb\u0259xanalar, mehrab v\u0259 z\u0259ngxanadan ibar\u0259t ta\u011fb\u0259nd \u00f6rt\u00fckl\u00fc b\u00f6y\u00fck kompleksdir [AT\u018fT-in Lissabon Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti\\ Heyd\u0259r \u018fliyevin nitqi (2 dekabr 1996). \/\/Dir\u00e7\u0259li\u015f &#8211; XXI \u0259sr 2003, M&gt;70, s. 103-107., s.71]. Rayonun \u0259razisind\u0259 V\u0259ngli k\u0259ndind\u0259 Xanabad qalas\u0131, G\u00fcl\u00fcstan k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda qala qal\u0131qlar\u0131, A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Cermux qalas\u0131, Kolataq k\u0259ndind\u0259 635-ci ild\u0259 in\u015fa edilmi\u015f m\u0259b\u0259di, A\u011fd\u0259r\u0259nin 1 km \u015fimal q\u0259rbind\u0259 da\u011f \u0259t\u0259yind\u0259 XIII \u0259sr\u0259 aid memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, XII-XIII \u0259srl\u0259r\u0259 aid qala qal\u0131qlar\u0131, Maqavuz k\u0259ndind\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid arxeoloji abid\u0259, k\u00f6rp\u00fc, XII \u0259sr\u0259 aid Yege\u015f-Arak\u00fcl m\u0259b\u0259di, Tal\u0131\u015f k\u0259ndi \u0259razisind\u0259&#8217;memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, XIII \u0259sr\u0259 aid \u00dcr\u0259k m\u0259b\u0259di, T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6rp\u00fc, T\u0259rt\u0259r \u00e7aym\u0131n yuxar\u0131 axarmda (Murovda\u011fm \u0259t\u0259yind\u0259) XIII \u0259sr\u0259 aid m\u0259b\u0259d, Kasabet (\u00abDa\u011f yamac\u0131\u00bb) k\u0259ndind\u0259 H\u0259t\u0259m-M\u0259lik qalas\u0131, k\u00f6rp\u00fc v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri var idi. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Az\u0259rbaycanm yuxar\u0131da adlar\u0131 qeyd olunan v\u0259 qeyd etm\u0259diyimiz q\u0259dim tarixi abid\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n onu da qeyd ed\u0259k ki, A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu \u0259razisind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f abid\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 b\u00f6lg\u0259nin erm\u0259ni icmas\u0131n\u0131n xahi\u015fi il\u0259 1978-ci ild\u0259 Mara\u011fa k\u0259ndind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin A\u011fd\u0259r\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin 150 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir. Abid\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 \u00ab1828-1978\u00bb v\u0259 \u00ab150\u00bb r\u0259q\u0259ml\u0259ri h\u0259kk olunmu\u015fdu. Lakin bu abid\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 aydml\u0131q g\u0259tirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r 1991-ci ild\u0259 h\u0259min abid\u0259ni m\u0259hv etdil\u0259r. Lakin 2017-ci ild\u0259 tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n abid\u0259 rayon r\u0259hb\u0259rliyinin v\u0259 m\u0259nim s\u0259yl\u0259rim, \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rim n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259mir-b\u0259rpa olunmu\u015fdur.<br \/>\n1985-ci ild\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda 340 \u00e7arpay\u0131l\u0131q 8 x\u0259st\u0259xana m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 50 h\u0259kim m\u0259nt\u0259q\u0259si, sanitariya-epidemioloji stansiya, 50 h\u0259kim, 400 orta tibb i\u015f\u00e7isi var idi.<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259nin floras\u0131 v\u0259 faunas\u0131. A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun \u0259razisinin 44%-ni son d\u0259r\u0259c\u0259 f\u00fcsunkar g\u00f6z\u0259likl\u0259r\u0259 malik z\u0259ngin flora v\u0259 fauna al\u0259mind\u0259n ibar\u0259t me\u015f\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. A\u011fd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259si z\u0259ngin faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131 il\u0259 d\u0259 se\u00e7ilir. B\u00f6lg\u0259d\u0259 Q\u0131z\u0131lbulaq v\u0259 Canyataq-G\u00fclyataq q\u0131z\u0131l yataqlar\u0131, Mehmana qur\u011f\u015fun v\u0259 sink yata\u011f\u0131, D\u0259mirli mis yata\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin 25 avqust 1992-ci il tarixli, 287 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun Leninavan q\u0259s\u0259b\u0259 Soveti, H\u0259s\u0259nqaya, \u00c7ayl\u0131, Seysulan v\u0259 Tal\u0131\u015f k\u0259nd Sovetl\u0259ri, A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259r Sovetinin Qarmiravan v\u0259 Ma\u011favuz k\u0259nd Sovetinin Cerabert k\u0259ndl\u0259ri T\u0259rt\u0259r rayonunun t\u0259rkibin\u0259 verilmi\u015fdir [ http:\/\/www.e-qanun.az\/framework\/7800].<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun l\u0259\u011fv olunmas\u0131. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir. L\u0259\u011fv edilmi\u015f A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun Xat\u0131nb\u0259yli, Qazan\u00e7\u0131, Maniklu, Ba\u015f G\u00fcneyp\u0259y\u0259, Orta G\u00fcneyp\u0259y\u0259, S\u0131rxav\u0259nd, Yeni Qaralar, Ki\u00e7an k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 onlara m\u0259xsus torpaq sah\u0259l\u0259ri A\u011fdam rayonunun; \u00c7\u0259r\u0259ktar, Vaquas, Kotavan, Verin Orata\u011f, Arutunaqomer, Qo\u00e7oqot, Poqosaqomer, Drombon, \u00c7\u0131ld\u0131ran, Mehmana, Ara\u00e7adzor, Hayad, Tomaqaho\u011f, \u015eahmasur, V\u0259nkli, Qarnakar, \u0130mar\u0259t Q\u0259rv\u0259nd, Zardaxa\u00e7, \u00c7apar, Aterk, Nare\u015ftar, Dam\u011fal\u0131, Kolata\u011f k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 onlara m\u0259xsus torpaq sah\u0259l\u0259ri K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun; A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri, Umudlu, Z\u0259ylik, Mets\u015fen, M\u00f6hr\u0259ta\u011f, A\u011fab\u0259y\u0259l\u0259nc, Ma\u011favuz, Akop Kamari, Minqrelsk, Nerkin Orata\u011f, Qasapet, Canyataq, D\u0259mirli, G\u00fclyataq k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 onlara m\u0259xsus torpaq sah\u0259l\u0259ri T\u0259rt\u0259r rayonunun inzibati t\u0259rkibin\u0259 verilmi\u015fdir [ http:\/\/www.e-qanun.az\/framework\/7800, ], [Az\u0259rbaycan tarixinin parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, 1998.].<br \/>\nA\u011fd\u0259r\u0259 rayonu 7 iyul 1993-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015fdir. A\u011fd\u0259r\u0259 ke\u00e7mi\u015f DQMV-nin \u0259n b\u00f6y\u00fck rayonu olmu\u015fdur.<br \/>\nQaraba\u011f z\u0259f\u0259ri v\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131. 2020-ci il sentyabr\u2013noyabr aylar\u0131nda r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan ordusu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Ba\u015f komandan\u0131 \u0130lham \u018fliyevin bilavasit\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259, d\u00f6nm\u0259z irad\u0259sinin m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fc v\u0259 stimulu n\u0259tic\u0259sind\u0259 tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z h\u0259m\u00e7inin A\u011fd\u0259r\u0259miz i\u015f\u011faldan qurtuldu. 8 noyabr 2020-ci il tarixi is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259f\u0259r g\u00fcn\u00fc kimi q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u015fanl\u0131 tariximiz\u0259 \u0259b\u0259di h\u0259kk olundu. 19-20 sentyabr 2023-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin anti-terror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 Az\u0259rbaycan n\u0259zar\u0259tin\u0259 qaytar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev oktyabr\u0131n 15-d\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131n\u0131 ucald\u0131b. Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu yenid\u0259n b\u0259rpa edilir. Bu x\u0259b\u0259r a\u011fd\u0259r\u0259lil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck sevinc hissi il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. M\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunun tarixin\u0259 aid T\u00fcrkan \u0130lqar q\u0131z\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259qal\u0259sini oxucular\u0131m\u0131z\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q. A\u011fd\u0259r\u0259 toponimi haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rbind\u0259, Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 62 kilometr \u015fimalda yerl\u0259\u015f\u0259n A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu 1930-cu ild\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Apar\u0131lan t\u0259dqiqatlardan m\u0259lum olur ki, A\u011fd\u0259r\u0259nin ilkin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26271"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26323,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26271\/revisions\/26323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}