{"id":26198,"date":"2023-11-21T12:06:04","date_gmt":"2023-11-21T09:06:04","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26198"},"modified":"2023-11-21T12:06:04","modified_gmt":"2023-11-21T09:06:04","slug":"qarabagin-incisi-s%c9%99rs%c9%99ng-vadisinin-%c9%99srar%c9%99ngiz-tarixi-umudlu-k%c9%99ndi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=26198","title":{"rendered":"QARABA\u011eIN \u0130NC\u0130S\u0130, S\u018fRS\u018fNG VAD\u0130S\u0130N\u0130N \u018fSRAR\u018fNG\u0130Z TAR\u0130X\u0130 \u2013 UMUDLU K\u018fND\u0130"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 BA\u015e VER\u018fNL\u018fR\u0130 UNUTMAMALIYIQ<\/strong><br \/>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-26199 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/WhatsApp-Image-2023-11-14-at-12.15.04-135x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"60\" height=\"133\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/WhatsApp-Image-2023-11-14-at-12.15.04-135x300.jpeg 135w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/WhatsApp-Image-2023-11-14-at-12.15.04-461x1024.jpeg 461w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/WhatsApp-Image-2023-11-14-at-12.15.04-691x1536.jpeg 691w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/WhatsApp-Image-2023-11-14-at-12.15.04.jpeg 720w\" sizes=\"(max-width: 60px) 100vw, 60px\" \/>Qafqaz regionu tarix boyu \u0259srar\u0259ngiz t\u0259bi\u0259ti, g\u00f6z\u0259l land\u015faft\u0131, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259ti il\u0259 z\u0259ngin, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259lat\u00fcml\u00fc, riskli, t\u0259hdidli olmu\u015f, terror aktlar\u0131 kimi b\u0259lalara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259tl\u0259r b\u00f6\u00fd\u00fck g\u00fccl\u0259rin m\u00fcbariz\u0259 meydan\u0131 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. Qafqaz qlobal d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tort qismind\u0259 b\u00f6lg\u00fc aspekti oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rti olaraq C\u0259nubi Qafqaz, \u015eimali Qafqaz region ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015fd\u0131r. Analoji siyas\u0259t Koreya, Hindistan, Almaniya v\u0259 s. d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarixind\u0259 d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259bii ki, bu siyas\u0259t tarixi varisliyi \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n \u201cPar\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km et!\u201d kimi \u015f\u00fcar\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<br \/>\nC\u0259nubi Qafqaz\u0131n h\u0259r m\u0259nada lider d\u00f6vl\u0259ti olan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u00e7ox \u015f\u0259r\u0259fli, \u015fanl\u0131 v\u0259 m\u0259\u011frurdur. Eyni zamanda V\u0259t\u0259nimiz \u00e7ox m\u00fcsib\u0259tli tarixi dal\u011falar\u0131n h\u0259r birind\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n itkil\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, XXI \u0259srd\u0259 is\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015fgaldan azad ed\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t kimi, m\u00fcbariz s\u0259rk\u0259rd\u0259si \u0130lham \u018fliyevl\u0259 d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 n\u00fcmun\u0259 olacaq tarix yazan \u00f6lk\u0259 kimi q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yadda\u015flara \u0259b\u0259di h\u0259kk olunmu\u015fdu.<br \/>\nAz\u0259rbaycan tarixind\u0259 is\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck itki Qaraba\u011f olmu\u015fdur ki, art\u0131q tarixi \u0259dal\u0259t b\u0259rq\u0259rar olan bir d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Qaraba\u011f\u0131n incil\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u0259srar\u0259ngiz Umudlu k\u0259ndidir ki, \u0259halisi ad\u0131 kimi \u00fcmidlidir, 7-d\u0259n 70-d\u0259k tarix boyunca h\u0259r biri \u0259razisini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn sin\u0259sini sip\u0259r etmi\u015fdir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, tariximizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n bu faci\u0259li hadis\u0259l\u0259ri d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k, onlara siyasi qiym\u0259t verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Zaman-zaman davam ed\u0259n bu m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 m\u0259krli siyas\u0259t d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r davam etm\u0259kd\u0259dir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 t\u0259tqiq edib xalqa \u00e7atd\u0131rmaq olduqca vacibdir. Etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, sovetl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259n bu hadis\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259m\u0259si, xalqa \u00e7atd\u0131r\u0131lmamas\u0131, t\u0259bli\u011f olunmamas\u0131 ucbat\u0131ndan uzun onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259tiril\u0259n faci\u0259l\u0259rd\u0259n, onun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n, mahiyy\u0259tind\u0259n yeni n\u0259sill\u0259r az qala x\u0259b\u0259rsizdir.<!--more--><br \/>\n<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 UMUDLU SOYQIRIMI<\/strong><br \/>\nBel\u0259 faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri Umudlu soyq\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r. D\u00fcz 118 il \u0259vv\u0259l, 1905-ci il dekabr ay\u0131n\u0131n 26-da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n dilb\u0259r g\u00fc\u015f\u0259si, tarixi abid\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan Umudlu k\u0259ndinin \u0259halisi erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131n\u0131n q\u0259tli qiyam\u0131na m\u0259ruz qal\u0131bd\u0131r.<br \/>\n1905-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 Hamazasp\u0131n quldur d\u0259st\u0259si G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n Da\u011fbasar k\u0259ndl\u0259rind\u0259n olan S\u0131rxav\u0259nd, \u018flia\u011fal\u0131 k\u0259ndl\u0259rini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn da\u011f\u0131d\u0131r. \u018fhalisi is\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilir. 30 noyabrda Hac\u0131q\u0259rv\u0259nd, 27 noyabrda D\u0259mirli k\u0259ndinin \u0259halisi q\u0131r\u0131l\u0131r. Sonra \u00c7\u0131raql\u0131, Pirxudu k\u0259ndl\u0259ri tamamil\u0259 Qaraba\u011f x\u0259rit\u0259sind\u0259n, daha do\u011frusu, S\u0259rs\u0259ng d\u0259r\u0259si siyah\u0131s\u0131ndan silinir. Erm\u0259nil\u0259rin tam \u0259hat\u0259sind\u0259 ax\u0131ra qalan umudlular v\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 da\u011f yolu il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan imar\u0259tq\u0259rv\u0259ndlil\u0259r idi. Bu iki k\u0259ndin bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si yox idi. K\u0259ndin a\u011fsaqqal\u0131 k\u0259ndxuda \u0130smay\u0131l ki\u015fi \u00c7aparxanaya (T\u0259rt\u0259r\u0259) Knyaz Pivovarovun yan\u0131na g\u0259lir, ondan k\u0259ndi k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6m\u0259k ist\u0259yir.<br \/>\nOna k\u00f6m\u0259k verilmir. A\u011fsaqqal camaat\u0131n\u0131 toplay\u0131b A\u011fdam istiqam\u0259tind\u0259 k\u00f6\u00e7 edir. Heyval\u0131 k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0130smay\u0131l ki\u015fid\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 yax\u015f\u0131l\u0131q g\u00f6rm\u00fc\u015f Ranik k\u0259ndinin k\u0259ndxudas\u0131 Abram b\u0259y umudlular\u0131n gec\u0259 yol getm\u0259l\u0259rini r\u0259va bilmir: \u201cDinc\u0259lin, bu gec\u0259ni bizim k\u0259ndin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yat\u0131n, t\u00fcf\u0259ngl\u0259rinizi d\u0259, araban\u0131z\u0131 da gizl\u0259din ki, bizim cavan \u00e7oluq-\u00e7ocuqlar ac\u0131qlanmas\u0131nlar\u201d,-deyir. K\u0259ndxuda \u00f6z dostunun s\u0259mimiliyin\u0259 inanm\u0131\u015fd\u0131. K\u0259ndin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti\u2013cavan\u0131ndan, ah\u0131l\u0131na q\u0259d\u0259r t\u0259dbirli, enlik\u00fcr\u0259k, h\u00f6rm\u0259tcil, uzun q\u0131rm\u0131z\u0131 saqqal\u0131 olan \u0130smay\u0131l ki\u015fiy\u0259 inand\u0131. Heyval\u0131 k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u015eahbaz d\u0259r\u0259sind\u0259 (sonralar bu d\u0259r\u0259 \u201cT\u00fcrk q\u0131r\u0131lan d\u0259r\u0259\u201d, \u201cQanl\u0131 d\u0259r\u0259\u201d adlan\u0131rd\u0131), umudlular ocaq qalay\u0131b gec\u0259ni ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r ki, \u015feypur s\u0259si e\u015fidilir. Quldurba\u015f\u0131 Hamazasp\u0131n d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n (Qaraba\u011fda g\u00f6st\u0259rdiyi s\u00fcca\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Da\u015fnaks\u00fctyun komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n general r\u00fctb\u0259si al\u0131b, 1918-ci ilin mart-may aylar\u0131nda Bak\u0131da \u201cq\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u201d g\u00f6st\u0259rib) biri Dronun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 umudlular\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 qad\u0131nlar\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259n ay\u0131r\u0131rlar. Ki\u015fil\u0259r amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirildil\u0259r. Qad\u0131nlar\u0131n bir hiss\u0259si \u2026, sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, bir hiss\u0259si \u0259sir al\u0131nd\u0131. Bu hadis\u0259nin 30 \u015fahidi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n balaca Eyvaz v\u0259 Min\u0259 adl\u0131 q\u0131z qa\u00e7\u0131b can\u0131n\u0131 qurtard\u0131. K\u0259ndin yerd\u0259 qalan \u0259halisi Eyvaz\u0131n x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u201cit c\u0131\u011f\u0131r\u0131\u201d deyil\u0259n da\u011f yolu il\u0259 k\u0259ndi t\u0259rk etdi. \u0130smay\u0131l ki\u015finin \u00fcz d\u0259risi diri-diri soyularaq Dronun at\u0131n\u0131n d\u00f6\u015f b\u0259z\u0259yi kimi istifad\u0259 olunub. Sonralar erm\u0259nil\u0259r sa\u011f qalan bir ne\u00e7\u0259 qad\u0131n\u0131 qaytarm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259min faci\u0259li hadis\u0259d\u0259 300 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox Umudlu \u0259hli quldur Dronun d\u0259st\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131l\u0131ncla do\u011fran\u0131b, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Qad\u0131nlar\u0131n, ki\u015fil\u0259rin bir hiss\u0259sini mal t\u00f6vl\u0259sin\u0259 qat\u0131b diri-diri od vurdular. Bu \u201cq\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131na\u201d g\u00f6r\u0259 Heyval\u0131 k\u0259ndinin ad\u0131 sonralar d\u0259yi\u015fdirilib, Dronun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Drombon adland\u0131r\u0131ld\u0131. Ac\u0131nacaql\u0131s\u0131 budur ki, 70 il Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Dronun ad\u0131 Drombon k\u0259ndinin ad\u0131 il\u0259 qo\u015fa ya\u015fad\u0131.<br \/>\n\u201cM\u0259lum olsun ki, Umudlu k\u0259ndinin faci\u0259si b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rin faci\u0259sind\u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 yand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Umudlu k\u0259ndi camaat\u0131na erm\u0259nil\u0259rd\u0259n olunan \u0259ziyy\u0259tl\u0259r indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bir xalqa, bir mill\u0259t\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir. He\u00e7 bir tarixd\u0259 insandaninsana z\u00fclm sit\u0259min r\u0259va g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc yaz\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r, z\u0259nnind\u0259y\u0259m, umudlular m\u0259zlum oldular. Umudlular kimi da\u011f\u0131lan mal\u0131, can\u0131 t\u0259l\u0259f olan Qafqazda g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015fdir\u201d. \u201cQanl\u0131 \u0130ll\u0259r\u201d, 1905-ci il. M.S.Ordubadi.<br \/>\nQeyd: Umudlulardan 357 ail\u0259, 1342 n\u0259f\u0259r indi T\u0259rt\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131b.<br \/>\nUmudlu k\u0259ndi ikinci d\u0259f\u0259 1918-ci ild\u0259 , \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1992-ci ilin fevral\u0131n 28-d\u0259 darmada\u011f\u0131n edilmi\u015f, \u0259halisi do\u011fma yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. M\u0259lum 1988-ci il hadis\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq, Umudlu k\u0259ndi 1992-ci ilin fevral\u0131n 28-n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259kba\u015f\u0131na, d\u00f6rd bir t\u0259r\u0259fd\u0259n erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rin\u0259 v\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi \u0259zmkarl\u0131qla d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. 1992-ci il fevral\u0131n 26-da, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan sonra Umudlu k\u0259ndinin d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n \u0259rl\u0259ri, h\u00f6k\u00fcm\u0259td\u0259n k\u00f6m\u0259yin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fc-qavim\u0259tin m\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb, k\u0259ndi uzun d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar.<br \/>\nSON Z\u018fRB\u018f<br \/>\nUmudluya vurulan son z\u0259rb\u0259 onun ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si idi. \u0130kinci ad\u0131 \u201cArda\u015fen\u201d (Z\u0259mik\u0259nd), daha sonrak\u0131 ad\u0131 is\u0259 Akana qalas\u0131n\u0131n qal\u0131qlar\u0131n\u0131n k\u0259ndimizd\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar Akanabertdir. T\u0259dqiqatlar\u0131ma \u0259sas\u0259n, Akana qalas\u0131 alban h\u00f6kmdar\u0131 H\u0259s\u0259n C\u0259lal D\u00f6vl\u0259nin irsi m\u00fclk\u00fcd\u00fcr. Bununla yana\u015f\u0131, ox\u015far toponiml\u0259rimiz Haterk adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 H\u0259s\u0259n \u0130rz (iz) k\u0259ndi, T\u0259rt\u0259r rayonu \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n H\u0259s\u0259nqaya k\u0259ndi h\u0259m\u00e7inin H\u0259s\u0259n C\u0259lal\u0131n irsi m\u00fclkl\u0259ridir. \u018frazid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259di, y\u0259ni erm\u0259nil\u0259rin vaxtil\u0259 ibad\u0259t etdikl\u0259ri yer is\u0259 H\u0259s\u0259n C\u0259lal\u0131n atas\u0131, babalar\u0131, ulu babalar\u0131, anas\u0131 Xori\u015ft\u0259 xatunun, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n Vaxtan\u0131n, o\u011flu Atab\u0259yin uyuduqlar\u0131 toplu ail\u0259 m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 olan bir m\u0259b\u0259ddir. Amma erm\u0259nil\u0259r orada ibad\u0259t edirdil\u0259r&#8230;<br \/>\n<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0UMUDLU K\u018fND\u0130 HAQQINDA M\u018fLUMAT<\/strong><br \/>\nUmudlu k\u0259nd sakini Niftal\u0131yeva Dursun Astan q\u0131z\u0131 38 il k\u0259nd inzibati \u0259razi dair\u0259si \u00fczr\u0259 icra n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin m\u00fcavini (k\u00f6hn\u0259 k\u0259nd sovetinin katibi) v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. Onun dedikl\u0259rind\u0259n:<br \/>\nUmudlu k\u0259ndind\u0259ki ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri\u2013\u018fr\u0259bov C\u0259lil b\u0259yin ba\u011f\u0131, Qalal\u0131 \u0259razisi v\u0259 orada yerl\u0259\u015f\u0259n \u00fcst\u00fc ta\u011fvari k\u00fcmb\u0259zli hamamlar, \u018fmral\u0131 yerind\u0259 Tapt (h\u00fcnd\u00fcr yer), \u018fbilov \u018fbilxan\u0131n q\u0131\u015fla\u011f\u0131 (Ulu babam), Sar\u0131\u015finin \u0259t\u0259yi, Nar\u0131cal\u0131 (Mollalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer), yan\u0131nda Novlu bulaq da m\u00f6vcuddur, \u018fzizb\u0259yli q\u0131\u015fla\u011f\u0131 (\u018fzizb\u0259yl\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer), burada is\u0259 \u00c7i\u00e7\u0259yin bula\u011f\u0131 yerl\u0259\u015fir, bu \u0259razid\u0259, a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259d\u0259 q\u0259biristanl\u0131qdan a\u015fa\u011f\u0131 Xod d\u0259yirman\u0131 \u0259razisi m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin suyun alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131r. Arxana suyunun ba\u015flan\u011f\u0131c hiss\u0259sind\u0259 \u2013 sol hiss\u0259sind\u0259 H\u0259t\u0259mli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni vard\u0131r, 7 qarda\u015f \u00e7inar a\u011fac\u0131 m\u00f6vcuddur, onun i\u00e7ind\u0259 is\u0259 a\u011fac\u0131n dibind\u0259 \u00e7inar bula\u011f\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 i\u015f\u011fal zaman\u0131 bu yer erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer kimi ziyar\u0259t olunurdu. Daha sonra bu \u0259razid\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 \u0259ski par\u00e7alar\u0131 ba\u011flanan a\u011fac var idi, bu yer\u0259 is\u0259 \u201cC\u0131nd\u0131rl\u0131 bulaq\u201d deyilirdi. Haz\u0131rda \u201cC\u0131nd\u0131rl\u0131 bulaq\u201d S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n alt\u0131nda qalm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n in\u015fa olundu\u011fu birinci 176 m h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259 olan Qar\u0131 k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259n S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131 in\u015fa olunanad\u0259k (1976-c\u0131 il\u0259d\u0259k) v\u0259 sonralarda, 1991-ci il\u0259d\u0259k Qaraba\u011f Aran camaat\u0131n\u0131n el k\u00f6\u00e7\u00fc gedirdi.<\/p>\n<p>Akana qalas\u0131\u2013Umudlu (Akana-berd) k\u0259ndind\u0259 in\u015fa olunub. H\u0259s\u0259n C\u0259lal\u0131n irsi m\u00fclk\u00fc olub. \u0130n\u015fa olunma tarixi XII-XIII \u0259sr\u0259 aiddir. Qal\u0131qlar\u0131 indiy\u0259d\u0259k qalmaqdad\u0131r. Qalan\u0131n \u015fimal-\u015f\u0259rqind\u0259 gizli yeralt\u0131 ke\u00e7id var, h\u0259min yeralt\u0131 ke\u00e7id H\u0259t\u0259mli ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nind\u0259ki yeralt\u0131 ta\u011fvari g\u00fcmb\u0259z formada olan hamama q\u0259d\u0259r uzan\u0131rd\u0131. Bu hamam is\u0259 \u00e7ay\u0131n q\u0131ra\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015firdi. Bunlarla yana\u015f\u0131 yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc ke\u015fik\u00e7i m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri olub. T\u0259dqiq olunmam\u0131\u015f, sanki unudulmu\u015f bu qala 3-4 ha \u0259razini \u0259hat\u0259 edir. (\u0130.\u0130.Qas\u0131movun qeydl\u0259rind\u0259n).<br \/>\nQalan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si cilalanm\u0131\u015f a\u011f da\u015flardan in\u015fa edilmi\u015f \u00fc\u00e7 kils\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, yax\u0131n \u0259razid\u0259 a\u011f r\u0259ngli \u0259h\u0259ng da\u015flar\u0131 olan qayal\u0131qlar m\u00f6vcud deyildi. O c\u00fcr da\u015flar yaln\u0131z \u015eahbulaq adlanan (A\u011fdam \u0259razisi) qayal\u0131qlarda m\u00f6vcud idi. Tikinti \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m y\u00fcng\u00fcl, asan yonulan, keyfiyy\u0259tli o da\u015flar ist\u0259nil\u0259n formaya sal\u0131na bilinirdi. H\u0259m\u00e7inin o d\u00f6vr\u00fcn texnologiyas\u0131na uy\u011fun olaraq, m\u00fcasir sement m\u0259hlulunu \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259c\u0259k yumurta v\u0259 dig\u0259r yap\u0131\u015fd\u0131r\u0131c\u0131larla d\u00fcz\u0259ldil\u0259n m\u0259hlullar g\u00f6z\u0259l tikinti xammal\u0131 idi. Qalan\u0131n h\u0259y\u0259tind\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 otaqlar, h\u0259m\u00e7inin zad\u0259ganlara m\u0259xsus q\u0259birl\u0259r m\u00f6vcud idi. Qaladan 1 km aral\u0131, \u0259kin sah\u0259sinin ortas\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir kils\u0259nin qal\u0131qlar\u0131 son ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r qalmaqda idi. T\u0259hl\u00fck\u0259 zaman\u0131 qaladan camaat \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edirdi. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bel\u0259 qala\u0259traf\u0131 torpaqlar bec\u0259ril\u0259rk\u0259n, torpaq alt\u0131ndan n\u0259fis nax\u0131\u015flarla b\u0259z\u0259dilmi\u015f \u00e7ox keyfiyy\u0259tli r\u0259ngb\u0259r\u0259ng saxs\u0131 qablar\u0131n hiss\u0259l\u0259ri tap\u0131l\u0131rd\u0131. \u018frazid\u0259n tap\u0131lan ayr\u0131-ayr\u0131 d\u0259fin\u0259l\u0259r, q\u0131z\u0131l sikk\u0259l\u0259r bir daha s\u00fcbut edir ki, \u0259razi q\u0259dim alban \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri olub. \u018fg\u0259r sovet d\u00f6n\u0259mi ill\u0259rind\u0259 Qaraba\u011fa aid laqeydlik, soyuq m\u00fcnasib\u0259t olmasayd\u0131, tari-ximizin sirli qalan \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259ri hal-haz\u0131rda muzeyl\u0259rimizi b\u0259z\u0259y\u0259rdi. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Umudluya yaz\u0131q, tifil k\u00f6k\u00fcnd\u0259 t\u0259\u015frif buyuran: \u201cErm\u0259nil\u0259r bizi q\u0259bul etmir, siz k\u00f6m\u0259k edin, yalvar\u0131r\u0131q!\u201d\u2013dey\u0259n Qriqoryanlar ail\u0259si (Qriqoryan Ararat, Qriqoryan Meroj, Edik v\u0259 s.) d\u00fcz 70 il Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 qeyd olunan qalan\u0131n \u0259mlak\u0131n\u0131 talan etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olublar.<br \/>\nZaman-zaman ad\u0131n\u0131 qeyd etdiyimiz Qriqoryan Meroj o abi-d\u0259l\u0259rin, tarixi yaz\u0131lar\u0131n, da\u015f kitab\u0259l\u0259rin, sin\u0259 da\u015flar\u0131n\u0131n tarixinin t\u0259hrifinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur<br \/>\nQalan\u0131n \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201c\u018ffk\u0259rli\u201d, \u201cQara g\u00fcney\u201d, \u201cMahmudun q\u0131\u015fla\u011f\u0131\u201d, \u201cQazaxstan \u00e7\u0259p\u0259ri\u201d, \u201cQaranl\u0131q me\u015f\u0259si\u201d, \u201cM\u0259mm\u0259d bin\u0259si\u201d v\u0259 s. kimi ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 q\u0259dim tariximizin izl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 qalmaqdad\u0131r. Alban zad\u0259ganlar\u0131ndan birinin q\u0131z\u0131n\u0131n ad\u0131na \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdiril\u0259n \u201c\u00c7i\u00e7\u0259yin bula\u011f\u0131\u201d bu g\u00fcn d\u0259 var (\u201cUnudulmu\u015f Turan\u0131n \u00e7\u00f6l \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri\u201d, X\u0259qani \u018fd\u0259b o\u011flu, 2006).<br \/>\nM\u00fclahiz\u0259l\u0259rimizd\u0259n bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, Alban zad\u0259gan\u0131n\u0131n q\u0259bri Akana qalas\u0131n\u0131n hasarlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 qal\u0131b. Sin\u0259 da\u015f\u0131 is\u0259 G\u0259nc\u0259s\u0259r m\u0259b\u0259dind\u0259dir.<br \/>\nAkana qalas\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 qala hasarlar\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 20-25-\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259bir da\u015flar\u0131 var idi. N\u0259z\u0259riyy\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, bunlar, \u00e7ox g\u00fcman ki, zad\u0259ganlar\u0131n v\u0259 onlara yax\u0131n olan insanlar\u0131n q\u0259birl\u0259ri idi. Q\u0259birl\u0259r \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259, formalar\u0131na v\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259ki nax\u0131\u015flara g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc: Q\u0259birl\u0259rd\u0259n biri t\u0259xmin\u0259n 2 metr uzunlu\u011funda, 60 sm enind\u0259, 35 sm qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan sin\u0259da\u015f\u0131 il\u0259 \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259min sin\u0259da\u015f\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l ustal\u0131qla simmetrik bax\u0131mdan ortada b\u00f6y\u00fck xa\u00e7, \u0259traf\u0131nda oyma g\u00fcll\u0259r, k\u0259narlar is\u0259 sa\u00e7 h\u00f6rm\u0259 \u00fcsulu il\u0259 ha\u015fiy\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Dig\u0259r iki q\u0259bir is\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcc\u0259 ondan ki\u00e7ik idi v\u0259 eyni n\u0259fis t\u0259rtibatda i\u015fl\u0259nmi\u015fdi. Dig\u0259r q\u0259birl\u0259rd\u0259, \u00fcz\u0259rind\u0259 he\u00e7 bir yaz\u0131 olmayan tabut \u015f\u0259killi m\u00fcxt\u0259lif \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259 malik 1-2 metr\u0259 q\u0259d\u0259r uzunlu\u011fu, 40-50 sm h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc, eni is\u0259 50 sm \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 olan q\u0259bir da\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0259rt k\u00fcncl\u0259r m\u00f6vcud deyildi. Ham\u0131s\u0131 oval \u015f\u0259kild\u0259 yonulmu\u015fdu. Q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda d\u00f6rdk\u00fcnc \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4&#215;5 metr \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 otaq m\u00f6vcud idi. Ota\u011f\u0131n divarlar\u0131 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli suvaq material\u0131 il\u0259 suvanm\u0131\u015f, \u00e7ox hamar \u015f\u0259kil\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Divarlarda \u00fcz t\u0259r\u0259fi oval olmaqla h\u0259r hans\u0131 bir \u0259\u015fyan\u0131 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn oyuqlar, r\u0259fl\u0259r d\u00fcz\u0259ldilmi\u015fdir. Maraql\u0131 fakt on-dan ibar\u0259tdir ki, bu tikilil\u0259rd\u0259n adi bir da\u015f par\u00e7as\u0131n\u0131 qoparmaq \u00e7ox b\u00f6y\u00fck fiziki g\u00fcc t\u0259l\u0259b edirdi.<br \/>\nQalan\u0131n \u0259traf\u0131nda qal\u0131n pal\u0131d a\u011fac\u0131ndan k\u0259sintil\u0259rl\u0259 \u00fcz\u0259ri \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f bulaq m\u00f6vcud idi, lakin 1985-1988-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259min da\u015flar nam\u0259lum \u015f\u0259raitd\u0259 o\u011furlanma\u011fa ba\u015flad\u0131. Umudlu (Akanaberd) k\u0259ndinin tarixi abid\u0259l\u0259rin\u0259, t\u0259bi\u0259tin\u0259 olan laqeydlik h\u0259min ill\u0259rin \u201cAz\u0259rbaycan G\u0259ncl\u0259ri\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cDo\u011fma yurddan niy\u0259 qa\u00e7\u0131rlar?!\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259d\u0259 \u00fcr\u0259k yan\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 qeyd edilirdi.<br \/>\nT\u0259rk edib gedirdi g\u0259nc d\u0259, qoca da,<br \/>\nY\u00fcz evli Umudlu yetim qal\u0131rd\u0131.<br \/>\n\u018fliml\u0259 qurdu\u011fum qap\u0131-bacada,<br \/>\nM\u0259nd\u0259n etibarl\u0131 itim qal\u0131rd\u0131&#8230;.<br \/>\n(Z.Zeynalov) Akana qalas\u0131n\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 qaladan \u00e7\u0131xan qal\u0131n Qaranl\u0131q me\u015f\u0259 il\u0259 ke\u00e7\u0259n yol Sizi \u0259vv\u0259lc\u0259 Kils\u0259 ad\u0131 il\u0259 yerli \u0259halinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck bir \u015f\u0259h\u0259rin qal\u0131qlar\u0131 olan xarabal\u0131\u011fa apar\u0131r. O xarabal\u0131\u011fa \u00e7atmazdan \u0259vv\u0259l Siz Arxana \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259lisiniz. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd edim ki, Arxana \u00e7ay\u0131 Umudlu (Akanaberd) k\u0259ndini iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcr. Arxana \u00e7ay\u0131nda ilin yaz aylar\u0131nda bol sululuq m\u00f6vcud idi. Maraql\u0131s\u0131 budur ki, \u00e7ayda q\u0131z\u0131l farel bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilin b\u00fct\u00fcn f\u0259sill\u0259rind\u0259 \u0259l il\u0259 tutmaq olurdu. Akanadan kils\u0259y\u0259 ke\u00e7\u0259n yolda Arxana \u00e7ay\u0131 iki da\u011f\u0131n aras\u0131ndan g\u0259l\u0259n \u00e7aylar\u0131n birl\u0259\u015fdiyi yerd\u0259n ke\u00e7irdi. Maraql\u0131 fakt odur ki, g\u0259l\u0259n \u00e7aylar\u0131n biri isti, biri soyuq sudan ibar\u0259t idi. \u0130sti \u00e7ay\u0131n ta \u201cQu\u015f yuvas\u0131\u201d deyil\u0259n yer\u0259 q\u0259d\u0259r, y\u0259ni h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 20-25 metr olan \u015f\u0259lal\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r getdiyi v\u0259 burada bal\u0131q tutuldu\u011fu bildirilirdi. \u00c7ay\u0131n \u0259traf\u0131 qal\u0131n me\u015f\u0259lik, f\u0131st\u0131q, c\u00f6k\u0259, pal\u0131d, ard\u0131\u00e7 a\u011faclar\u0131ndan ibar\u0259t s\u0131x me\u015f\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. Kils\u0259 adlanan xarabal\u0131qda is\u0259 meyv\u0259 a\u011faclar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirdi. Me\u015f\u0259 alma, armud, qoray \u00fcz\u00fcm\u00fc, yemi\u015fan, al\u00e7a, qoz, qarahell\u0259, a\u011faclar\u0131ndan ibar\u0259t idi.<br \/>\nUlu babam M\u0259nsim Qas\u0131movun dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259: \u201c1918-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259r Umudlu camaat\u0131n\u0131 k\u0259ndd\u0259n \u00e7\u0131xarandan sonra, onlar\u0131n bir qismi kils\u0259d\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri qurub ya\u015fama\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131rlar, lakin yerli qa\u00e7aqlar onlar\u0131n bu m\u0259skunla\u015fmalar\u0131na mane olmu\u015f, erm\u0259nil\u0259rin layiqli cavablar\u0131n\u0131 vermi\u015fl\u0259r, h\u0259tta babam onu da s\u00f6yl\u0259yirdi ki, bir d\u0259f\u0259 bizim qa\u00e7aqlar onlar\u0131n meyidl\u0259rini k\u0259l arabalar\u0131na y\u00fckl\u0259yib bir salamat qalan erm\u0259niy\u0259 vermi\u015fdil\u0259r ki, qay\u0131d\u0131n G\u018fLD\u0130Y\u0130N\u0130Z YER\u018f, h\u0259min k\u0259l arabas\u0131 Umudlunun (Akanaberd) \u015f\u0259rqind\u0259n H\u0259s\u0259nirz\u0259 (Haterk) ged\u0259n yolla ta g\u00f6zd\u0259n it\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r qa\u00e7aqlar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olub\u201d.<br \/>\n<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0QARABA\u011e EL\u0130 AZADDIR!<\/strong><br \/>\nBudur, art\u0131q bir \u0259srd\u0259 3 d\u0259f\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, lakin \u00fcmidini he\u00e7 zaman itirm\u0259y\u0259n, h\u0259r iki Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 8 \u015f\u0259hid vermi\u015f Umudlu art\u0131q azadd\u0131r v\u0259 \u0259halisi geriy\u0259, evl\u0259rin\u0259 qay\u0131tma\u011fa, ata-anas\u0131n\u0131n q\u0259brini abadla\u015fd\u0131rma\u011fa, u\u015faql\u0131qlar\u0131n\u0131 canland\u0131rma\u011fa haz\u0131rd\u0131r. M\u0259n d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259md\u0259 bir Umudlulu tarix\u00e7i g\u0259nc kimi bu s\u00f6zl\u0259ri yazmaqdan q\u00fcrur duyuram v\u0259 s\u0259birsizlikl\u0259 k\u0259ndimizi g\u00f6rm\u0259k v\u0259 tarixini orada olaraq q\u0259l\u0259m\u0259 almaq ist\u0259yir\u0259m. Ata-babam\u0131n dilind\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131m h\u0259r bir s\u0259tri \u00f6z g\u00f6zl\u0259riml\u0259 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259birsizl\u0259nir\u0259m. Qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n m\u00fcbar\u0259k, Umudlum, g\u00f6z\u00fcn\u00fcz ayd\u0131n, Umudlu \u0259halisi. Allah \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t etsin! Amin!<br \/>\nBudur, art\u0131q Umudlu azadd\u0131r!<br \/>\nG\u00f6z\u00fcn ayd\u0131n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131,<br \/>\nQaraba\u011f elimiz art\u0131q azadd\u0131r.<br \/>\nG\u00f6z\u00fcn\u00fcz ayd\u0131n, \u0259ziz Umudlular,<br \/>\nUmudlumuz art\u0131q azadd\u0131r!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">T\u00fcrkan \u0130LQARQIZI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 BA\u015e VER\u018fNL\u018fR\u0130 UNUTMAMALIYIQ Qafqaz regionu tarix boyu \u0259srar\u0259ngiz t\u0259bi\u0259ti, g\u00f6z\u0259l land\u015faft\u0131, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259ti il\u0259 z\u0259ngin, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259lat\u00fcml\u00fc, riskli, t\u0259hdidli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26198"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26198"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26200,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26198\/revisions\/26200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}