{"id":25513,"date":"2023-07-19T10:16:34","date_gmt":"2023-07-19T07:16:34","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=25513"},"modified":"2023-07-19T10:17:37","modified_gmt":"2023-07-19T07:17:37","slug":"m%c9%99is%c9%99td%c9%99-istifad%c9%99-v%c9%99-s%c9%99xsi-gigiyena-qaydalarinin-gozl%c9%99nilm%c9%99si-zamani-icm%c9%99li-suya-q%c9%99na%c9%99t-ed%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=25513","title":{"rendered":"M\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131n\u0131n  g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si zaman\u0131 i\u00e7m\u0259li suya q\u0259na\u0259t ed\u0259k"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-25514 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0411\u0435\u0437-\u043d\u0430\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f-44.jpg\" alt=\"\" width=\"160\" height=\"112\" \/>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t yaranandan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k su insan h\u0259yat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olmu\u015fdur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, suyun insan h\u0259yat\u0131ndak\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259ti q\u0259dim inanclarda, m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitablarda, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Su t\u0259bi\u0259td\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f madd\u0259 olsa da, suyun \u0259ld\u0259 edilm\u0259si v\u0259 ondan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 aktual olaraq qalmaqdad\u0131r.<br \/>\n\u201cSu ver\u0259n, bulaq yaradan, \u00e7ay a\u00e7an h\u0259r bir insan h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131n, mill\u0259tin, insanlar\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazan\u0131r\u201d s\u00f6zl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259halinin keyfiyy\u0259tli v\u0259 fasil\u0259siz i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259min edilm\u0259sinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259zif\u0259 oldu\u011funu xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259rin layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycanda su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 kanalizasiya infrastrukturunun yenid\u0259n qurulmas\u0131n\u0131 prioritet m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri elan etmi\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir.<br \/>\nBu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 suya \u0259l\u00e7atanl\u0131q s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259lmi\u015f, emal olunan suyun normal paylanmas\u0131, fasil\u0259siz su t\u0259chizat\u0131n\u0131n t\u0259mini \u00fc\u00e7\u00fcn yeni su k\u0259m\u0259rl\u0259ri in\u015fa edilmi\u015f, yeni anbarlar tikilmi\u015f, paylay\u0131c\u0131 su \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlarla yana\u015f\u0131 respublikan\u0131n \u0259razisind\u0259 i\u00e7m\u0259y\u0259 yararl\u0131 sular m\u0259hdud ehtiyatlara malik olmaqla, d\u00fcnyada iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri prosesi gedir, havan\u0131n temperaturu art\u0131r, buxarlanma \u00e7oxal\u0131r, da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u011fan qar ehtiyatlar\u0131 azal\u0131r. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nBMT-nin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 suya \u0259l\u00e7atanl\u0131q m\u0259qs\u0259di 6-c\u0131 h\u0259d\u0259f kimi qeyd olunub. Bu m\u0259qs\u0259d sa\u011flaml\u0131q, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Suyun \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259raiti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ol-mas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, onun d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fch\u00fcm iqtisadi amil kimi ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259ti vard\u0131r.<!--more--><br \/>\nT\u0259bi\u0259t v\u0259 insan c\u0259miyy\u0259ti h\u0259mi\u015f\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 olub. Son zamanlar b\u0259zi qar\u015f\u0131durmada insan qalib g\u0259lir v\u0259 bu, bumeranq kimi c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. Eyni proses insanlar\u0131n t\u0259bii ehtiyatlardan istifad\u0259si zaman\u0131 da ba\u015f verir. T\u0259bii su ehtiyatlar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tsiz istifad\u0259si v\u0259 tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n insan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259bii su m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 f\u0259rq qoymadan ax\u0131d\u0131lmas\u0131 suyun daha da q\u0131tl\u0131\u011f\u0131, suyun \u00e7irkl\u0259nm\u0259si, m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin artmas\u0131na v\u0259 yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<br \/>\nSu ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn azalmalar\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259lli yollar\u0131ndan biri d\u0259 sudan m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r q\u0259na\u0259tli istifad\u0259, t\u0259s\u0259rr\u00fcfat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 yolveril\u0259n su itkil\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nSuya q\u0259na\u0259t etm\u0259yin \u0259n yax\u015f\u0131 yolu \u0259halinin sudan istifad\u0259 etikas\u0131na d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l etm\u0259sidir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259halid\u0259 ekoloji savad\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 vacibdir. \u018fg\u0259r h\u0259r k\u0259s suya q\u0259na\u0259t v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259 bils\u0259, o zaman Az\u0259rbaycanda hal-haz\u0131rda istifad\u0259 edil\u0259n suyun 20 faizi il\u0259 b\u00fct\u00fcn ehtiyaclar\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k olard\u0131.<br \/>\nH\u0259r bir insan suya q\u0259na\u0259t etm\u0259lidir ki, bu da \u00f6lk\u0259d\u0259 sudan q\u0259na\u0259tl\u0259 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin qurulmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. Elm adamlar\u0131 yekdillikl\u0259 iddia edirl\u0259r ki, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 q\u0259na\u0259t diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmamal\u0131d\u0131r. H\u0259r k\u0259s kran\u0131 a\u00e7anda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir ki, su s\u0259rfiyat\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na t\u00f6hv\u0259 ver\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nYegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu h\u0259m istehsalatda, h\u0259m k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda, h\u0259m d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 h\u0259r bir damc\u0131 suya q\u0259na\u0259t etm\u0259kdir. Bu, istisnas\u0131z olaraq h\u0259r bir insan\u0131n v\u0259rdi\u015fin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir.<br \/>\nG\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ham\u0131l\u0131qla sudan q\u0259na\u0259tl\u0259, s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259li, su itkil\u0259rin\u0259 yol verm\u0259m\u0259li, i\u00e7m\u0259li sudan texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259m\u0259liyik.<br \/>\nEyni zamanda m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 sudan istifad\u0259 zaman\u0131 m\u0259nzill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud sanitar-texniki avadanl\u0131qlar\u0131n sazl\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti izl\u0259nm\u0259li v\u0259 probleml\u0259ri vaxt\u0131nda h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bel\u0259 ki, s\u0131zan kranlar\u0131n t\u0259miri, onlar\u0131n m\u00f6hk\u0259m ba\u011flanmas\u0131, suyun optimal temperaturunu d\u00fczg\u00fcn se\u00e7diyiniz zaman daha az su s\u0259rf edilm\u0259lidir. Ba\u011flarda a\u011fac v\u0259 bitkil\u0259ri suvarark\u0259n suya q\u0259na\u0259t etm\u0259li, h\u0259r hans\u0131 bir yerd\u0259n, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n v\u0259 ya \u0259razid\u0259n bo\u015f yer\u0259 axan suyu g\u00f6rd\u00fckd\u0259 buna bigan\u0259 qalmamal\u0131y\u0131q. \u0130\u00e7m\u0259li su il\u0259 ma\u015f\u0131n, xal\u00e7a yuyulmas\u0131, t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131 kimi hal\u0131 aradan qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nH\u0259r g\u00fcn \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si zaman\u0131, \u0259l-\u00fcz yuyulark\u0259n, di\u015fl\u0259ri f\u0131r\u00e7alayark\u0259n v\u0259 du\u015fdan istifad\u0259 edil\u0259rk\u0259n a\u00e7\u0131q krandan bo\u015f suyun ax\u0131d\u0131lmas\u0131na yol verilm\u0259m\u0259lidir. Su israf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn di\u015fl\u0259rinizin f\u0131r\u00e7alanmas\u0131 zaman\u0131 x\u00fcsusi st\u0259kana s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f sudan h\u0259m di\u015fl\u0259rin, h\u0259m d\u0259 f\u0131r\u00e7an\u0131n yuyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Eyni zamanda \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si zaman\u0131 \u0259l-\u00fcz yuyulark\u0259n, du\u015f q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n axar suya ehtiyatla yana\u015fmal\u0131, su israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol verilm\u0259m\u0259lidir. Axar suyun israf\u00e7\u0131l\u0131qla ax\u0131d\u0131lmas\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda insan t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f suyun d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hans\u0131 yolu se\u00e7ilirs\u0259, u\u011fur h\u0259r bir f\u0259rdi v\u0259t\u0259nda\u015fdan, bizim suya \u0259n qiym\u0259tli s\u0259rv\u0259t kimi \u015f\u00fcurlu v\u0259 diqq\u0259tli m\u00fcnasib\u0259timizd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\nH\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f suya q\u0259na\u0259t v\u0259 ondan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259li v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 suya olan yana\u015fmas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u0130ntiqam MUSTAFAYEV,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259rt\u0259r GEM-in direktoru<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t yaranandan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k su insan h\u0259yat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olmu\u015fdur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, suyun insan h\u0259yat\u0131ndak\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259ti q\u0259dim inanclarda, m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitablarda, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Su t\u0259bi\u0259td\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f madd\u0259 olsa da, suyun \u0259ld\u0259 edilm\u0259si v\u0259 ondan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 aktual olaraq qalmaqdad\u0131r. \u201cSu ver\u0259n, bulaq yaradan, \u00e7ay a\u00e7an [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25513"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25513"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25515,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25513\/revisions\/25515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}