{"id":25144,"date":"2023-06-02T11:05:51","date_gmt":"2023-06-02T08:05:51","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=25144"},"modified":"2023-06-02T11:05:51","modified_gmt":"2023-06-02T08:05:51","slug":"az%c9%99rbaycan-dunya-olk%c9%99l%c9%99ri-il%c9%99-enerji-sah%c9%99sind%c9%99-ugurlu-%c9%99m%c9%99kdasliq-aparir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=25144","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 enerji sah\u0259sind\u0259 u\u011furlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q apar\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-25145 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/350942863_781277430318105_9044584997873913470_n-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"230\" height=\"230\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/350942863_781277430318105_9044584997873913470_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/350942863_781277430318105_9044584997873913470_n-150x150.jpg 150w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/350942863_781277430318105_9044584997873913470_n.jpg 526w\" sizes=\"(max-width: 230px) 100vw, 230px\" \/>Prezident \u0130lham \u018fliyev cari ilin 31 may tarixind\u0259 28-ci Beyn\u0259lxalq X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz &#8211; \u201cCaspian Oil&amp;Gas\u201d v\u0259 11-ci X\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq Energetika v\u0259 Ya\u015f\u0131l Enerji &#8211; \u201cCaspian Power\u201d s\u0259rgil\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, 1994-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n X\u0259z\u0259r neft-qaz s\u0259rgisi Az\u0259rbaycana \u00f6z potensial\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq investorlara t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 imkan yarad\u0131r. 1994-c\u00fc ild\u0259 ilk neft-qaz s\u0259rgisi ke\u00e7irildi v\u0259 h\u0259min ild\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131 ki, o, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdi, s\u0259rmay\u0259l\u0259r c\u0259lb edildi, geni\u015f iqtisadi sabitlik t\u0259min olundu v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n firavan g\u0259l\u0259c\u0259yinin t\u0259m\u0259li qoyuldu.<\/p>\n<p>1994-c\u00fc ild\u0259 Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7atd\u0131, at\u0259\u015fk\u0259s imzaland\u0131 v\u0259 ondan bir ne\u00e7\u0259 ay sonra \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. O zaman Az\u0259rbaycan olduqca riskli bir m\u0259kan say\u0131l\u0131rd\u0131, m\u00fcst\u0259qilliyini yeni \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi, m\u00fcst\u0259qilliyimizin 3 ya\u015f\u0131 var idi v\u0259 bir \u00e7ox insan Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda m\u0259lumata malik deyildi, \u00f6lk\u0259mizin harada yerl\u0259\u015fdiyini bilmirdi v\u0259 \u00f6lk\u0259miz ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 idi, sovet sistemind\u0259n bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycana dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik g\u0259tirdi. \u018frazil\u0259rimizin i\u015f\u011fal\u0131, bir milyondan art\u0131q qa\u00e7q\u0131n-k\u00f6\u00e7k\u00fcn, v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131 \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar s\u0259rmay\u0259\u00e7il\u0259ri bir n\u00f6v qorxudurdu. Bizim neft k\u0259m\u0259rl\u0259rimiz yox idi, infrastrukturumuz yox idi, h\u0259tta \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fclki infrastruktur da gerid\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox s\u0259yl\u0259r t\u0259l\u0259b edildi ki, biz t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 buraya d\u0259v\u0259t ed\u0259 bil\u0259k.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, Bak\u0131 Enerji H\u0259ft\u0259si enerji sah\u0259sind\u0259 apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirdir. AB\u015e Prezidenti Co Bayden v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Ba\u015f naziri Sunak bu t\u0259dbir\u0259 \u00f6z m\u0259ktublar\u0131n\u0131 \u00fcnvanlay\u0131blar. Bu, onun g\u00f6st\u0259ricisidir ki, bu t\u0259dbir qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<!--more--><\/p>\n<p>AB\u015e v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri h\u0259r zaman bizim b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimizi d\u0259st\u0259kl\u0259yibl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z resurslar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259 bilsin. 30 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 enerji sah\u0259sind\u0259 u\u011furlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q apar\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan n\u0259h\u0259ng enerji infrastrukturu yarad\u0131b v\u0259 Avrasiyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sini d\u0259yi\u015fdirib. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan istehsal\u00e7\u0131 olaraq h\u0259m tranzit \u00f6lk\u0259l\u0259r, h\u0259m d\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259rait yarad\u0131b.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 b\u0259rab\u0259rdir v\u0259 h\u0259tta milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131ca yeri tutur.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcsb\u0259t m\u0259qamlar\u0131 olduqca \u00e7oxdur v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k potensial da olduqca geni\u015fdir. Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n ilin iyulunda enerji sah\u0259sind\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa dair Anla\u015fma Memorandumu imzalay\u0131b. Memorandum u\u011furla icra edilir. \u00d6lk\u0259miz Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015furas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc enerji sah\u0259sind\u0259 n\u0259h\u0259ng transformasiya prosesinin t\u0259rkib hiss\u0259si hesab edir. Az\u0259rbaycan \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 gerid\u0259 qalmas\u0131n v\u0259 lider, apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259 olsun.<\/p>\n<p>B\u0259rpaolunan enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycana b\u00f6y\u00fck maraq g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. \u0130ll\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 bu \u015firk\u0259tl\u0259rin say\u0131 artacaq.<\/p>\n<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi tarixi nailiyy\u0259tdir, 3500 kilometrd\u0259n art\u0131q neft k\u0259m\u0259rl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t bir sistemdir v\u0259 o, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 enerji \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259kc\u0259 mar\u015frutlar\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si deyil, bu, m\u0259nb\u0259l\u0259rin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sidir. Bizim halda bu, h\u0259r iki m\u0259s\u0259l\u0259dir &#8211; h\u0259m mar\u015frutlar \u015fax\u0259l\u0259ndirilir, h\u0259m d\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r \u015fax\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n liderl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f v\u0259 \u00fcmumavropa qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Qaz t\u0259chizat\u0131m\u0131z \u00f6t\u0259n il 8 milyard kubmetr idi, bu il 12 milyard kubmetr n\u0259ql edil\u0259c\u0259k. Bu, bizim \u00fcmumi ixrac\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r v\u0259 2027-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn biz bu r\u0259q\u0259mi 20 milyarda \u00e7atd\u0131raca\u011f\u0131q. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259r var: \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d v\u0259 \u201cAb\u015feron\u201d yataqlar\u0131. Enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi v\u0259 b\u0259rpaolunan enerji m\u0259s\u0259l\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u0259 bizim Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 dialoqumuz m\u00f6vcuddur. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz elektrik enerjisinin istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qaza q\u0259na\u0259t ed\u0259c\u0259yik v\u0259 h\u0259min qaz\u0131 art\u0131q beyn\u0259lxalq bazarlara \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Strateji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131z olan BP \u015firk\u0259ti il\u0259 d\u0259rin qatlardan qaz hasilat\u0131 \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. B\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r plana uy\u011fun gets\u0259, g\u0259l\u0259n ilin sonuna q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck d\u0259rinlikd\u0259n ilk qaz alaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>\u018fh\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri Yunan\u0131stan-Bolqar\u0131stan interkonnektorunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 art\u0131q Az\u0259rbaycan Bolqar\u0131stana da qaz n\u0259ql ed\u0259c\u0259k. Bolqar\u0131stan vasit\u0259sil\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 qaz\u0131n n\u0259qli imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iririk v\u0259 tezlikl\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 bizim qaz\u0131m\u0131z n\u0259ql edil\u0259c\u0259k. Rum\u0131niya art\u0131q bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r qaz\u0131m\u0131z Macar\u0131stana v\u0259 Serbiyaya n\u0259ql edil\u0259c\u0259k. Bununla da bizim qaz ixrac\u0131m\u0131z\u0131n co\u011frafiyas\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ilin dekabr ay\u0131nda Buxarest \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 dair m\u00fch\u00fcm t\u0259dbir ke\u00e7irildi. Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan Macar\u0131stan, Rum\u0131niya bir araya g\u0259ldi v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidenti d\u0259 h\u0259min t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak etdi. Orada ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 v\u0259 transmissiyaya dair m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259d imzaland\u0131. Bu layih\u0259 daha \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r c\u0259lb ed\u0259c\u0259kdir. Bu layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259n az\u0131 4 qiqavat \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201dni Avropaya n\u0259ql ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>\u201cH\u0259mr\u0259ylik Halqas\u0131\u201d layih\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycan, Bolqar\u0131stan, Macar\u0131stan, Rum\u0131niya v\u0259 Slovakiya daxildir. Bu da el\u0259 bir layih\u0259dir ki, orada \u0259lav\u0259 interkonnektorlar in\u015fa edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, Az\u0259rbaycan qaz\u0131na ehtiyac artmaqdad\u0131r. Son il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 biz\u0259 10-dan art\u0131q \u00f6lk\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib ki, t\u0259chizat\u0131n h\u0259cmini art\u0131raq v\u0259 ya h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259chizata ba\u015flayaq.<\/p>\n<p>B\u0259zi beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131 neft-qaz sah\u0259sini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259yi dayand\u0131r\u0131b. Amma biz realist olmal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki qaz v\u0259 neft t\u0259chizat\u0131 olmadan enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi tam olaraq t\u0259min edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259h\u0259ng b\u0259rpaolunan enerji potensial\u0131 var. Onun art\u0131q ilkin hesablamas\u0131 apar\u0131l\u0131b, 157 qiqavat h\u0259cm yaln\u0131z X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 var. Quruda is\u0259 bizim potensial\u0131m\u0131z \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Beyn\u0259lxalq investorlarla imzalanm\u0131\u015f iki m\u00fcqavil\u0259 n\u00f6vb\u0259ti bir il, ya da il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 500 meqavata yax\u0131n \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur, TANAP v\u0259 TAP geni\u015fl\u0259nm\u0259lidir. Bizim dig\u0259r Avropa boru k\u0259m\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r v\u0259 Balkanlarda bel\u0259 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Avropada interkonnektorlar\u0131n say\u0131 m\u00fctl\u0259q art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki biz burada b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoymal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r son ill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n q\u00fcdr\u0259tinin daha da artmas\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev cari ilin 31 may tarixind\u0259 28-ci Beyn\u0259lxalq X\u0259z\u0259r Neft v\u0259 Qaz &#8211; \u201cCaspian Oil&amp;Gas\u201d v\u0259 11-ci X\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq Energetika v\u0259 Ya\u015f\u0131l Enerji &#8211; \u201cCaspian Power\u201d s\u0259rgil\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, 1994-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n X\u0259z\u0259r neft-qaz s\u0259rgisi Az\u0259rbaycana \u00f6z potensial\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq investorlara t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 imkan yarad\u0131r. 1994-c\u00fc ild\u0259 ilk neft-qaz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25146,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25144\/revisions\/25146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}