{"id":24418,"date":"2023-02-24T08:58:12","date_gmt":"2023-02-24T05:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=24418"},"modified":"2023-02-24T08:59:49","modified_gmt":"2023-02-24T05:59:49","slug":"xx-%c9%99srin-d%c9%99hs%c9%99tli-faci%c9%99si-xocali-soyqirimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=24418","title":{"rendered":"XX \u0259srin faci\u0259si olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 v\u0259 cinay\u0259tkar erm\u0259ni siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-24419 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/332260652_894356171819930_5190846713012548681_n-300x165.jpg\" alt=\"\" width=\"369\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/332260652_894356171819930_5190846713012548681_n-300x165.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/332260652_894356171819930_5190846713012548681_n-1024x562.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/332260652_894356171819930_5190846713012548681_n-768x421.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/332260652_894356171819930_5190846713012548681_n.jpg 1050w\" sizes=\"(max-width: 369px) 100vw, 369px\" \/>1992-ci ilin fevral ay\u0131n\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 ba\u015f vermi\u015fdir. Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini kobudcas\u0131na pozaraq ke\u00e7mi\u015f sovet ordusunun Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366-c\u0131 alay\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdi v\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla divan tutdu.<\/p>\n<p>\u201cBu soyq\u0131r\u0131m\u0131, eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi bir cinay\u0259tdir\u201d &#8211; dey\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1994-c\u00fc il fevral\u0131n 24-d\u0259 Milli M\u0259clis \u201cXocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 25 fevral 1997-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini yad etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259\u00a0h\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n 26-s\u0131 saat 17.00-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 ehtiram \u0259lam\u0259ti olaraq s\u00fckut d\u0259qiq\u0259si elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Faci\u0259 g\u00fcn\u00fc Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini t\u0259rk ed\u0259n \u0259hali pusquya sal\u0131nd\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanl\u0131, habel\u0259 Pircamal k\u0259ndl\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda erm\u0259ni h\u0259rbi postlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ya at\u0259\u015f\u0259 tutularaq q\u0259tl\u0259 yetirildi, ya da \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. H\u00fccum ba\u015flad\u0131qdan sonra \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qalan 2500-\u0259 yax\u0131n \u0259hali az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan \u0259n yax\u0131n m\u0259kana \u00e7atmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259 c\u0259hd etdil\u0259r. \u018fsas\u0259n qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlardan ibar\u0259t \u0259halinin qalan hiss\u0259si da\u011flarda h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n zaman donvurma n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak oldular.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 106 qad\u0131n, 63 u\u015faq v\u0259 70 ya\u015fl\u0131 insan olmaqla 613 n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirildi, 1275 sakin girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, 150 n\u0259f\u0259rin taleyi is\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k nam\u0259lum qal\u0131b. \u015e\u0259h\u0259r yerl\u0259-yeksan edildi. H\u0259min faci\u0259vi gec\u0259 zaman\u0131 487 n\u0259f\u0259r Xocal\u0131 sakini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u015fik\u0259st edildi v\u0259 onlardan 76 n\u0259f\u0259ri u\u015faqlardan ibar\u0259t idi. 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 25 u\u015faq h\u0259r iki valideynini v\u0259 130 u\u015faq is\u0259 bir valideynini itirdi.<!--more--><\/p>\n<p>Q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n insanlardan 56 n\u0259f\u0259ri x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla &#8211; diri-diri yand\u0131r\u0131laraq, ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259risi soyularaq, boynu vurularaq, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131laraq, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 qar\u0131n bo\u015flu\u011funa s\u00fcng\u00fc il\u0259 vurularaq \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 105 sosial-m\u0259i\u015f\u0259t obyekti, 3200 f\u0259rdi ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131, 14 m\u0259kt\u0259b, 21 klub, 29 kitabxana, \u00fc\u00e7 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi v\u0259 bir tarix-diyar\u015f\u00fcnasl\u0131q muzeyi da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 XIV-XV \u0259sr\u0259 aid t\u00fcrb\u0259l\u0259r, g\u00fcnb\u0259zl\u0259r, m\u0259zarlar yerl\u0259-yeksan olunub, q\u0259biristanl\u0131q vandallara xas \u00fcsullarla da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n XX \u0259srd\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi d\u0259h\u015f\u0259tli Xocal\u0131 faci\u0259si yaln\u0131z Holokost soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi insanl\u0131q tarixin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f qanl\u0131 faci\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bil\u0259r. XX \u0259srin sonunda ba\u015f vermi\u015f bu faci\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na deyil, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>\u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u00fcquqi m\u0259nas\u0131 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 9 dekabr 1948-ci il tarixli 260 A (III) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul etdiyi \u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 c\u0259zalar haqq\u0131nda\u201d Konvensiya il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir v\u0259 h\u0259r hans\u0131 milli, etnik, irqi v\u0259 ya dini qruplar\u0131n tam v\u0259 ya qism\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si niyy\u0259ti il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri bildirir.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan sistemli i\u015fin n\u0259tic\u0259sidir ki, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0259bul olunan parlament aktlar\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bosniya v\u0259 Herseqovina, Kolumbiya, \u00c7ex Respublikas\u0131, Honduras, \u0130ordaniya, Meksika, Pakistan, Panama, Peru, Sudan, Cibuti, Qvatemala, Paraqvay, Sloveniya, \u015eotlandiya, \u0130ndoneziya v\u0259 \u018ffqan\u0131stan\u0131n\u00a0qanunverici orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq parlament q\u0259tnam\u0259l\u0259ri q\u0259bul edilmi\u015fdir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 AB\u015e-\u0131n 30-dan \u00e7ox \u015ftat\u0131n\u0131n qanunvericilik qurumlar\u0131 v\u0259 qubernator proklamasiyalar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 tan\u0131n\u0131b. 2013-c\u00fc ilin fevral ay\u0131nda Qahir\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u0130\u018fT \u0130slam Zirv\u0259 Konfrans\u0131n\u0131n 12-ci sessiyas\u0131nda q\u0259bul olunan Yekun Komm\u00fcniked\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 z\u0259ruri s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131rlar. Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si 22 aprel 2010-cu il tarixli q\u0259rar\u0131nda Xocal\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t m\u00fclki \u0259halisinin q\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u201cm\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri v\u0259 ya insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259r kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259n x\u00fcsusil\u0259 a\u011f\u0131r \u0259m\u0259ll\u0259r\u201d kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u201cXocal\u0131ya \u0259dal\u0259t\u201d beyn\u0259lxalq maarifl\u0259ndirm\u0259 kampaniyas\u0131na Leyla xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259\u00a02008-ci ild\u0259 start verilmi\u015fdir. Kampaniya bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 100 minl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259xs v\u0259 115 t\u0259\u015fkilat kampaniyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259\u015fviqat, s\u0259rgil\u0259r, toplant\u0131lar, m\u00fcsabiq\u0259l\u0259r, konfranslar, seminarlar v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r kampaniyan\u0131n m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan s\u0259m\u0259r\u0259li vasit\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar cinay\u0259tkar \u0259m\u0259ll\u0259rinin if\u015fa olunmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rola malik olan Justice for Khojaly informasiya portal\u0131 t\u0259bli\u011fat v\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259 geni\u015f istifad\u0259 oluna bil\u0259r. \u201cXocal\u0131ya \u0259dal\u0259t\u201d kampaniyas\u0131n\u0131n strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259ri.<\/p>\n<p>2020-ci il V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etm\u0259kl\u0259 yeni reall\u0131q yaratd\u0131, \u201cd\u0259mir yumruq\u201d qalib g\u0259ldi. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 misilsiz igidlik n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259n q\u0259hr\u0259man ordumuz M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259si qurbanlar\u0131n\u0131n da qisas\u0131n\u0131 ald\u0131, \u015f\u0259hidl\u0259rimizin qan\u0131 yerd\u0259 qalmad\u0131.<\/p>\n<p>H\u0259r il Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201cAna haray\u0131\u201d abid\u0259si \u00f6n\u00fcnd\u0259 an\u0131m m\u0259rasimi ke\u00e7irilir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 30-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar Bak\u0131da Prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u00fcmumxalq y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilmi\u015fdir. Y\u00fcr\u00fc\u015fd\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, Milli M\u0259clisin deputatlar\u0131, nazirl\u0259r, komit\u0259, agentlik v\u0259 \u015firk\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, dini konfessiyalar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r. Siyasi dialoqun t\u0259zah\u00fcr\u00fc olaraq y\u00fcr\u00fc\u015fd\u0259 d\u00f6vl\u0259t r\u0259smil\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcxt\u0259lif siyasi partiyalar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 faci\u0259si qurbanlar\u0131n\u0131n \u0259ziz xatir\u0259si h\u0259r il T\u0259rt\u0259r rayonunda da b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad olunur. \u0130dar\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259, \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na\u00a0 aid t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir, \u00a0idman yar\u0131\u015flar\u0131 t\u0259\u015fkil olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1992-ci ilin fevral ay\u0131n\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 ba\u015f vermi\u015fdir. Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini kobudcas\u0131na pozaraq ke\u00e7mi\u015f sovet ordusunun Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 366-c\u0131 alay\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdi v\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla divan tutdu. \u201cBu soyq\u0131r\u0131m\u0131, eyni zamanda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24418"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24418"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24423,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24418\/revisions\/24423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}