{"id":22994,"date":"2022-10-04T10:50:11","date_gmt":"2022-10-04T07:50:11","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=22994"},"modified":"2022-10-04T10:50:11","modified_gmt":"2022-10-04T07:50:11","slug":"olk%c9%99nin-inkisaf-tarixind%c9%99-yeni-s%c9%99hif%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=22994","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259nin inki\u015faf tarixind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-22995 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/310458497_163566536279303_1177445778900344562_n-300x203.jpg\" alt=\"\" width=\"368\" height=\"249\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/310458497_163566536279303_1177445778900344562_n-300x203.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/310458497_163566536279303_1177445778900344562_n-768x518.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/310458497_163566536279303_1177445778900344562_n.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 368px) 100vw, 368px\" \/>3 oktyabr 1993-c\u00fc il tarixind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f prezident se\u00e7kil\u0259ri m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn qurtulu\u015fa aparan yolun ilk pill\u0259si olmu\u015fdur. Xalq b\u00f6y\u00fck s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u00f6z se\u00e7imini etdi v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi Prezident se\u00e7di. Xalq\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin s\u0259sini qazanaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7il\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan, faci\u0259l\u0259rd\u0259n hifz edib, \u00f6lk\u0259ni sabitlik, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna \u00e7\u0131xar\u0131b, qlobal enerji-kommunikasiya layih\u0259l\u0259rini realla\u015fd\u0131rmaqla V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259tin \u0259yani n\u00fcmun\u0259sini yarad\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259ki nitqind\u0259 deyib: \u201cBu g\u00fcn m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi, \u0259lam\u0259tdar bir g\u00fcnd\u00fcr. M\u0259n\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n bu b\u00f6y\u00fck etimada g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na h\u00f6rm\u0259timi, m\u0259h\u0259bb\u0259timi bildirir v\u0259 \u0259min etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, h\u0259yat\u0131m\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r xalq\u0131ma s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259timi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na s\u0259rf ed\u0259c\u0259y\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nl\u0259r sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin s\u0259sin\u0259 qulaq as\u0131b, b\u00f6y\u00fck siyasi xadimi respublika r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 d\u0259v\u0259t ets\u0259ydil\u0259r, Az\u0259rbaycan 20 Yanvar, Xocal\u0131 faci\u0259l\u0259rini g\u00f6rm\u0259z, La\u00e7\u0131n, \u015eu\u015fa x\u0259yan\u0259tl\u0259rin qurban\u0131 olmaz, \u00f6lk\u0259 \u0259razisinin 20 faizi i\u015f\u011fal edilm\u0259z, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimiz a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 \u0259zabl\u0131 yollardan ke\u00e7m\u0259zdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u0259rgin i\u015f aparm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyri-qanuni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f, respublikam\u0131z\u0131n sosial-iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 yol a\u00e7an \u0259n m\u00fch\u00fcm amil kimi c\u0259miyy\u0259td\u0259 ictimai-siyasi sabitlik b\u0259rq\u0259rar edilmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas olmu\u015fdur. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin qorunub saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ordu quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<!--more--><\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin v\u0259 xalq\u0131n \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 an\u0131nda xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fdir. 1991-1993-c\u00fc ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizin m\u00fcasir tarixind\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q v\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259kar idar\u0259etm\u0259 d\u00f6vr\u00fc kimi xat\u0131rlan\u0131r. D\u00f6vl\u0259tin suveren m\u00f6vcudlu\u011funa t\u0259hdid yaradan b\u00fct\u00fcn amill\u0259r h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259siz v\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259kar \u015f\u0259xsl\u0259rin r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u015f verirdi. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu axtaran Az\u0259rbaycan xalq\u0131 xilas\u0131n\u0131 yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyevin simas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131ndan bix\u0259b\u0259r olan v\u0259 h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri \u0259slind\u0259 \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259d\u0259l\u0259rind\u0259n qorxub gizl\u0259nmi\u015f v\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259li prosesl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259diyini d\u0259rk ed\u0259n AXC-M\u00fcsavat c\u00fctl\u00fcy\u00fc sonda Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n imdad ist\u0259di.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 qan\u0131 v\u0259 can\u0131 bahas\u0131na \u0259ld\u0259 etdiyi m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz lider Heyd\u0259r \u018fliyevi Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etdi. 1992-ci ilin oktyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u201c91-l\u0259r\u201d adlanan ziyal\u0131lar\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdil\u0259r. 1993-c\u00fc il iyunun 9-da Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n v\u0259 respublikan\u0131n hakim dair\u0259l\u0259rinin t\u0259kidli d\u0259v\u0259tini q\u0259bul edib Bak\u0131ya g\u0259ldi. Xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131da hakimiyy\u0259t davas\u0131n\u0131n getdiyi bir vaxtda h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda qoyaraq d\u0259rhal G\u0259nc\u0259y\u0259 yolland\u0131 v\u0259 qiyam\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri ad\u0131n\u0131 qazanm\u0131\u015f g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, d\u00fcnya miqyasl\u0131 siyas\u0259t\u00e7i, parlaq \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin x\u00fcsusi rolu vard\u0131r. M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 xalq\u0131m\u0131z qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tin probleml\u0259rin h\u0259llini, xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Bug\u00fcnk\u00fc h\u0259yat\u0131m\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyev yolunun yegan\u0259 d\u00fczg\u00fcn yol oldu\u011funu t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irsi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259siz x\u0259zin\u0259dir. \u00dcmummilli Lider qlobal d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc n\u0259h\u0259ng bir siyas\u0259t\u00e7i idi. O, realist bir insan olaraq hadis\u0259l\u0259r\u0259 praqmatik yana\u015f\u0131rd\u0131, tarixi \u015f\u0259raitd\u0259n d\u00fczg\u00fcn ba\u015f \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131, \u00f6lk\u0259nin taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu q\u0259rarlar q\u0259bul edirdi. O, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tarazla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f siyas\u0259tin, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcb-bi\u00e7ilmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tin ustad\u0131 idi. Bu dahi siyas\u0259t adam\u0131 b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti boyu m\u00fcdrik insan, pe\u015f\u0259kar r\u0259hb\u0259r, xalq m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanan uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 d\u00f6vl\u0259t xadimi oldu\u011funu t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259lik siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi pe\u015f\u0259karl\u0131q say\u0259sind\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r \u201csiyas\u0259t n\u0259h\u0259ngi\u201d, \u201csiyas\u0259t qrosmeysteri\u201d, \u201csiyas\u0259t patriarx\u0131\u201d v\u0259 s. bu kimi adlar qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin nitqi d\u0259rin v\u0259 konkret idi, m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259ni y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131na malik idi. Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259tini a\u00e7ma\u011f\u0131, m\u00f6vzunu milli m\u0259nafe, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u00f6vqeyind\u0259n t\u0259hlil etm\u0259yi ustal\u0131qla bacar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi kursu d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq imicinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, habel\u0259 sosial-iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 kimi taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 u\u011furla s\u0131naqdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Tarixi, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, milli f\u0259ls\u0259fi m\u0259fkur\u0259ni, t\u0259cr\u00fcb\u0259ni v\u0259 z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn \u00e7alarlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Heyd\u0259r \u018fliyevdir. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 t\u0259kc\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259ri yox, eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada m\u0259skunla\u015fan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 vahid ideologiya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. Milli ruhun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin inki\u015faf\u0131 v\u0259 xalq\u0131n tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 kimi fundamental prinsip v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si d\u00f6vl\u0259tin q\u00fcdr\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda real siyasi amil\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev idar\u0259etm\u0259nin ustad\u0131, siyas\u0259tin kamil bilicisi kimi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada m\u0259\u015fhur idi. \u00dcmummilli Liderin siyasi f\u0259aliyy\u0259ti dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, reall\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n, z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n yarad\u0131c\u0131l\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259n, sosial-siyasi v\u0259 iqtisadi probleml\u0259rin b\u00fct\u00fcn spektrini, m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alan, q\u0259bul olunan q\u0259rarlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259sini ir\u0259lic\u0259d\u0259n g\u00f6rm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n siyasi x\u0259tt h\u00f6km\u0259n u\u011fur qazan\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri probleml\u0259r\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259dlik, hadis\u0259l\u0259rin m\u0259\u011fzin\u0259, s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259k x\u00fcsusiyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7ilirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n daxili siyas\u0259tini istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259n, xarici siyas\u0259tini beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011fun, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 tarazla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 aparan q\u0259tiyy\u0259tli d\u00f6vl\u0259t xadimi \u00e7ox hallarda \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri bel\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirirdi v\u0259 t\u0259r\u0259f m\u00fcqabill\u0259ri onun siyas\u0259tini birm\u0259nal\u0131 olaraq q\u0259bul edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r bir ictimai-iqtisadi formasiyadan dig\u0259rin\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 respublikan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran strateji v\u0259zif\u0259 v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. D\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 u\u011furla s\u0131naqdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f m\u00fcsb\u0259t inki\u015faf modell\u0259rinin potensial\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k, Ulu \u00d6nd\u0259r onlar\u0131 Az\u0259rbaycan reall\u0131qlar\u0131na adaptasiyas\u0131na m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015fdur. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 investisiya ax\u0131n\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131ran m\u00fcasir innovativ inki\u015faf modeli qurulmu\u015fdur. Bu model \u00f6z\u0259l m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7iliy\u0259, sahibkarl\u0131\u011fa, s\u0259rb\u0259st r\u0259qab\u0259t\u0259 yol a\u00e7an, liberall\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n v\u0259 sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc mahiyy\u0259t da\u015f\u0131yan iqtisadiyyat modeli idi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil h\u0259yat ya\u015fay\u0131r. D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259saslar\u0131 qoyuldu, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildi, milli ideologiyam\u0131z q\u0259bul olundu, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si bu g\u00fcn bizim ideoloji \u0259saslar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Siyasi islahatlar apar\u0131lma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r, demokratik inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 \u00f6n\u0259mli q\u0259rarlar, qanunlar q\u0259bul edilmi\u015fdir. \u0130qtisadi sah\u0259d\u0259 liberalla\u015fma siyas\u0259ti apar\u0131lma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t t\u0259sisatlar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131, beyn\u0259lxalq normalara s\u00f6yk\u0259n\u0259n demokratik, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131, milli, m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunub saxlanmas\u0131, bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri ideyalarla daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si, ilk Milli Konstitusiyam\u0131z\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 yeni iqtisadi kursun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesinin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli h\u0259lli m\u0259hz \u00dcmummilli Liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin xidm\u0259tl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya yolunu tutan Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259n \u00e7\u0259tin anlarda bel\u0259 yenilm\u0259z siyasi irad\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdi, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin, milli m\u0259nafel\u0259rin ifad\u0259\u00e7isi kimi antiaz\u0259rbaycan, antimilli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda sip\u0259r\u0259 \u00e7evrildi, Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rinin \u00e7\u0259kili\u015fi m\u0259hz bu b\u00f6y\u00fck insan\u0131n irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyinin, uzaqg\u00f6r\u0259nliyinin n\u0259tic\u0259si kimi reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev qad\u0131nlar\u0131n idar\u0259etm\u0259, q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 v\u0259 sosial h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kilm\u0259sini vacib bilirdi. Qad\u0131n siyas\u0259tinin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qad\u0131n h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc stimul vermi\u015fdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin neft strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc olan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya iqtisadi sistemind\u0259ki yerini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f silahl\u0131 cinay\u0259tkar d\u0259st\u0259l\u0259r z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259, separat\u00e7\u0131 meyill\u0259r\u0259 son qoyulmu\u015f v\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 il\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s elan olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n apar\u0131lan islahatlar\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 demokratik prinsipl\u0259rin aliliyi durur. \u00dcmummilli Liderin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda haz\u0131rlanaraq 1995-ci ilin 12 noyabr\u0131nda \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin tarixind\u0259 hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipini, demokratik v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qeyri-\u015f\u0259rtsiz t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoymu\u015fdur. Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t kimi ilk d\u0259f\u0259 olaraq insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n prioritetliyini v\u0259 hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf yolu kimi se\u00e7mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fl\u0259k siyasi sistemin, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti quruculu\u011fu prosesinin, siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131, milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 xalq\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259n ideologiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, habel\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 xidm\u0259tidir. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi-h\u00fcquqi sistemind\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r oldu.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fch\u00fcm demokratik m\u0259zmunlu d\u0259yi\u015fikl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 idi. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 senzura aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259min edildi. D\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131ld\u0131: m\u0259hk\u0259m\u0259 islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin, Ombudsman t\u0259sisat\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm t\u0259sisatlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, yarad\u0131lmas\u0131, \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fcn\u00fcn l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 onlarla dig\u0259r islahat xarakterli demokratik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259n d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin u\u011furlu siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada tan\u0131nan n\u00fcfuzlu bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 1993-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7il\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 xarici siyas\u0259t sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131 v\u0259 u\u011furlar \u0259ld\u0259 olundu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n \u0259sas i\u015fl\u0259rd\u0259n biri \u00f6lk\u0259nin d\u00fcnya birliyin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259ll\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu milli maraqlara xidm\u0259t ed\u0259n xarici siyas\u0259t uzaq h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 hesablanm\u0131\u015f strateji f\u0259aliyy\u0259t konsepsiyas\u0131 olmaqla, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenada n\u00fcfuz v\u0259 m\u00f6vqel\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u00fcmummilli probleml\u0259rinin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. U\u011furlu xarici siyas\u0259t kursu n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilib. Kollektiv s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 qo\u015fulan Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn co\u011frafi m\u00f6vqeyind\u0259n, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131ndan, iqtisadi potensial\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolunun b\u0259rpas\u0131, Avropa-Qafqaz-Asiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin yarad\u0131lmas\u0131, X\u0259z\u0259rin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 layih\u0259l\u0259rini s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmas\u0131 fakt\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n siyasi g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 g\u0259tir\u0259n \u015f\u0259xs m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r olmu\u015fdur. Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 \u0259sas\u0131nda, y\u0259ni \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259ll edilm\u0259si xarici siyas\u0259timizin \u0259sas prioritetin\u0259 \u00e7evrildi. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bir \u00e7ox d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 bu m\u00f6vzuda dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n sammitl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin pisl\u0259ndiyi q\u0259tnam\u0259l\u0259rin v\u0259 b\u0259yanatlar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131na nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fi onun siyasi varisi Prezident \u0130lham \u018fliyev ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 nail olub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3 oktyabr 1993-c\u00fc il tarixind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f prezident se\u00e7kil\u0259ri m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn qurtulu\u015fa aparan yolun ilk pill\u0259si olmu\u015fdur. Xalq b\u00f6y\u00fck s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 \u00f6z se\u00e7imini etdi v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi Prezident se\u00e7di. Xalq\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin s\u0259sini qazanaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7il\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan, faci\u0259l\u0259rd\u0259n hifz edib, \u00f6lk\u0259ni sabitlik, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22994"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22994"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22996,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22994\/revisions\/22996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}