{"id":2258,"date":"2015-12-11T11:59:49","date_gmt":"2015-12-11T08:59:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=2258"},"modified":"2015-12-11T11:59:49","modified_gmt":"2015-12-11T08:59:49","slug":"fhn-qarabag-regional-m%c9%99rk%c9%99zi-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edir-d%c9%99m-qazi-t%c9%99hluk%c9%99sind%c9%99n-uzaq-olun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=2258","title":{"rendered":"FHN  QARABA\u011e REG\u0130ONAL   M\u018fRK\u018fZ\u0130 X\u018fB\u018fRDARLIQ ED\u0130R:  D\u018fM QAZI T\u018fHL\u00dcK\u018fS\u0130ND\u018fN UZAQ OLUN"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/emblem.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-2259 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/emblem.jpg\" alt=\"emblem\" width=\"132\" height=\"135\" \/><\/a>D\u0259m qaz\u0131 \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259bii qaz\u0131n, neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, odun yanaca\u011f\u0131n\u0131n natamam yanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. D\u0259m qaz\u0131 iysiz, r\u0259ngsiz, dads\u0131z bir qaz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. <!--more-->El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131 q\u0259tiyy\u0259n n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpmadan v\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nin x\u0259b\u0259ri olmadan ba\u015f verir.<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 (elmi ad\u0131 CO-karbon monoksid) yanma prosesi olan ist\u0259nil\u0259n yerd\u0259 yarana bil\u0259r. N\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z havada CO qaz\u0131n s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 0,08% olduqda insan ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 hiss edir, 0,32%-d\u0259 hu\u015fun itm\u0259si v\u0259 yar\u0131m saat \u0259rzind\u0259 \u00f6l\u00fcm ba\u015f verir. CO-nun s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 1,2% olarsa, insan 2-3 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 \u00f6l\u0259 bil\u0259r. Qaz v\u0259 ya\u011f sobalar\u0131, odun sobas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif qaz cihazlar\u0131, daxili yanma m\u00fch\u0259rriki v\u0259 s. d\u0259m qaz\u0131 m\u0259nb\u0259yi ola bil\u0259r.<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259nin s\u0259b\u0259bl\u0259ri:<br \/>\n\u2013suyu qazla q\u0131zd\u0131r\u0131lan du\u015f v\u0259 vanna otaqlar\u0131nda n\u0259f\u0259slikl\u0259rin olmamas\u0131;<br \/>\n\u2013soba il\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131c\u0131 sisteml\u0259rd\u0259 texniki t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131;<br \/>\n\u2013standarta uy\u011fun olmayan v\u0259 ya kustar \u00fcsulla haz\u0131rlanm\u0131\u015f q\u0131zd\u0131r\u0131c\u0131 cihazlardan istifad\u0259 edilm\u0259si;<br \/>\n\u2013t\u00fcst\u00fc \u00e7\u0131xar\u0131c\u0131 borular\u0131n v\u0259 t\u00fcst\u00fc bacas\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si;<br \/>\n\u2013sobada v\u0259 borularda \u00e7atlar\u0131n v\u0259 nasazl\u0131qlar\u0131n olmas\u0131;<br \/>\n\u2013ventilyasiyas\u0131 olmayan avto-mobil qaraj\u0131nda v\u0259 s.<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259nin \u0259lam\u0259tl\u0259ri:<br \/>\n\u2013d\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 y\u00fcng\u00fcl d\u0259r\u0259c\u0259li, orta a\u011f\u0131r v\u0259 a\u011f\u0131r d\u0259r\u0259c\u0259li ola bil\u0259r. D\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 zaman\u0131 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259-k\u0259nd\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u015fa-hid\u0259 edilir:<br \/>\n\u2013ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259, ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, qu-laqlarda k\u00fcy, \u00fcr\u0259kbulanma, qusma, yuxululuq, b\u0259z\u0259n is\u0259 oya-n\u0131ql\u0131q, say\u0131qlama, qarabasmalar, q\u0131colma, tutmalar, koma;<br \/>\n\u2013n\u0259hay\u0259t, t\u0259n\u0259ff\u00fcs m\u0259rk\u0259zinin iflici h\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcm.<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 zaman\u0131 ilk tibbi yard\u0131m:<br \/>\n\u2013z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xsi d\u0259rhal t\u0259miz havaya (ilin isti vaxtlar\u0131nda evd\u0259n bay\u0131ra, soyuq vaxtlar\u0131nda is\u0259 havas\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259n ota\u011fa) \u00e7\u0131xarmaq laz\u0131md\u0131r;<br \/>\n\u2013z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xsi arxas\u0131 \u00fcst\u0259 rahat uzand\u0131r\u0131b dar v\u0259 s\u0131x\u0131c\u0131 pal-tarlar\u0131n\u0131 soyundururlar;<br \/>\n\u2013\u0259traflar\u0131n\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259nini ovu\u015fdururlar;<br \/>\nba\u015f\u0131na v\u0259 sin\u0259sin\u0259 soyuq kompres qoyurlar;<br \/>\n\u2013\u0259g\u0259r hu\u015fu \u00f6z\u00fcnd\u0259dirs\u0259, ona \u00e7ay i\u00e7irirl\u0259r;<br \/>\n\u2013\u0259g\u0259r hu\u00e7suzdursa, na\u015fat\u0131r spirtind\u0259 islad\u0131lm\u0131\u015f pamb\u0131\u011f\u0131 onun burnuna yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131b iyl\u0259tm\u0259k olar, t\u0259n\u0259ff\u00fcs\u00fc dayan\u0131bsa, d\u0259rhal s\u00fcni t\u0259n\u0259ff\u00fcs verm\u0259y\u0259 ba\u015flamaqla \u201ct\u0259cili yard\u0131m\u201d \u00e7a\u011f\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\n\u2013Bunlar hadis\u0259 yerind\u0259 h\u0259r bir adam\u0131n g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yi ilk yard\u0131md\u0131r. Bunlardan ba\u015fqa ix-tisasl\u0131 h\u0259kim yard\u0131m\u0131na da (hi-perbarik oksigenasiya, d\u0259rman m\u00fcalic\u0259si v\u0259 s.) ehtiyac var. D\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rin a\u011f\u0131rl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fc-t\u00fcn hallarda m\u00fcalic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nin x\u0259st\u0259xanaya apar\u0131lmas\u0131 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259nin profilaktikas\u0131:<br \/>\nD\u0259m qaz\u0131 il\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r:<br \/>\n\u2013ancaq sertifikqat\u0131 olan, d\u00fczg\u00fcn i\u015fl\u0259y\u0259n sobalardan v\u0259 qaz cihaz-lar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k;<br \/>\n\u2013sobalar\u0131n t\u00fcst\u00fc \u00e7\u0131xaran borular\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn qura\u015fd\u0131rmaq;<br \/>\n\u2013vanna ota\u011f\u0131n\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 hava ke\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yar\u0131q, yaxud d\u0259likl\u0259r olmal\u0131d\u0131r;<br \/>\n\u2013vanna ota\u011f\u0131nda n\u0259f\u0259slikl\u0259ri a\u00e7\u0131q saxlamaq;<br \/>\n\u2013otaqlar\u0131n havas\u0131n\u0131 vaxta\u015f\u0131r\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k;<br \/>\n\u2013qarajda avtomobilin m\u00fch\u0259rriki i\u015fl\u0259y\u0259n zaman qaraj\u0131n qap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q saxlamaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0259m qaz\u0131 \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259bii qaz\u0131n, neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, odun yanaca\u011f\u0131n\u0131n natamam yanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. D\u0259m qaz\u0131 iysiz, r\u0259ngsiz, dads\u0131z bir qaz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[16],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2258"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2258"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2258\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}