{"id":21147,"date":"2022-03-29T16:03:51","date_gmt":"2022-03-29T13:03:51","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=21147"},"modified":"2022-03-29T16:03:51","modified_gmt":"2022-03-29T13:03:51","slug":"31-mart-soyqirimi-az%c9%99rbaycanlilara-qarsi-tor%c9%99dilmis-amansiz-faci%c9%99l%c9%99rd%c9%99n-biridir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=21147","title":{"rendered":"31 Mart Soyq\u0131r\u0131m\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f amans\u0131z faci\u0259l\u0259rd\u0259n biridir"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-21148 alignright\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/77-2-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"252\" height=\"189\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/77-2-300x225.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/77-2-1024x769.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/77-2-768x577.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/77-2.jpg 1156w\" sizes=\"(max-width: 252px) 100vw, 252px\" \/>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n on minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar viran edilib.<\/p>\n<p>1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak etmi\u015fdir. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n basq\u0131nlar etmi\u015f, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k h\u0259r k\u0259si q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.1918-ci ilin 30 mart &#8211; 3 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131 v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri 30 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 10 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovmu\u015flar. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 daha da az\u011f\u0131nla\u015fan erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri qeyri-insani \u0259m\u0259ll\u0259rini davam etdirib, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van, \u015eirvan, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259r, talanlar v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yarand\u0131qdan sonra 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilib v\u0259 Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 iyulun 15-d\u0259 bu faci\u0259nin t\u0259dqiqi m\u0259qs\u0259di il\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul edib. Komissiya mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u015eamax\u0131dak\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259ri, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131b. D\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi n\u0259zdind\u0259 x\u00fcsusi qurum yarad\u0131l\u0131b. 1919 v\u0259 1920-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 31-i iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilib.<!--more--> \u018fslind\u0259 bu, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 bir \u0259srd\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 prosesin\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi olub. Lakin Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra h\u0259min proses dayand\u0131r\u0131l\u0131b, ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin sona q\u0259d\u0259r t\u0259hqiq edilm\u0259sinin v\u0259 ona m\u00fcvafiq siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b. Yaln\u0131z 80 il sonra &#8211; 1998-ci il mart\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rmanda h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 adekvat siyasi qiym\u0259t verilib v\u0259 31 mart \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edilib. F\u0259rmanda deyilirdi: \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn faci\u0259l\u0259ri torpaqlar\u0131n\u0131n z\u0259bti il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunaraq, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, planl\u0131 sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu hadis\u0259l\u0259rin yaln\u0131z birin\u0259 &#8211; 1918-ci il mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na siyasi qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu g\u00fcn onun ax\u0131ra q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259diyi q\u0259rarlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259k borcunu tarixin h\u00f6km\u00fc kimi q\u0259bul edir\u201d.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev 31 mart &#8211; \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d il\u0259 \u0259laq\u0259dar deyib: \u201cXalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri real faktlar, d\u0259lill\u0259r \u0259sas\u0131nda d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259, n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara \u00e7atd\u0131rmaq, saxta erm\u0259ni t\u0259bli\u011fat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f yalan t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri d\u0259yi\u015fdirm\u0259k, ona h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verdirm\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin olsa da, \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir i\u015f kimi bu g\u00fcn d\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 davam etdirilm\u0259lidir. Bu, soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda indiki n\u0259slin m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Samir\u0259 Zeynalova<\/em><\/strong><strong><em>,<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>YAP T\u0259rt\u0259r rayon<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n\u00a0 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n on minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar viran edilib. 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21147"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21147"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21149,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21147\/revisions\/21149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}