{"id":20931,"date":"2022-03-01T08:44:30","date_gmt":"2022-03-01T05:44:30","guid":{"rendered":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=20931"},"modified":"2022-03-01T14:15:12","modified_gmt":"2022-03-01T11:15:12","slug":"az%c9%99rbaycan-iki-boyuk-olk%c9%99-iki-qonsusu-il%c9%99-mutt%c9%99fiqlik-munasib%c9%99tl%c9%99rin%c9%99-malikdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=20931","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan iki b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259, iki qon\u015fusu il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 malikdir"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-20932 alignleft\" src=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/16456921854655723602_1000x669-300x185.jpg\" alt=\"\" width=\"336\" height=\"207\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/16456921854655723602_1000x669-300x185.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/16456921854655723602_1000x669-768x473.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/16456921854655723602_1000x669.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 336px) 100vw, 336px\" \/>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Rusiya Federasiyas\u0131na r\u0259smi s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 fevral\u0131n 23-d\u0259 TASS agentliyind\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva da i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif ekstremist, separat\u00e7\u0131 v\u0259 dini-fundamentalist silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r v\u0259 qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, habel\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rd\u0259 silahlanman\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyada n\u00fcv\u0259siz zonan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 c\u0259hdl\u0259ri bu qeyri-stabil regionun d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n birg\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. \u00c7inl\u0259 s\u0259rh\u0259d probleml\u0259rinin h\u0259lli m\u0259qs\u0259di il\u0259 1996-ci ild\u0259 \u00c7inin \u015eanxay \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n bu q\u0259bild\u0259n olan ilk birg\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Rusiya, \u00c7in, Qazax\u0131stan, Tacikistan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n liderl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00ab\u015eanxay be\u015fliyi\u00bb adlanan birlik yarad\u0131ld\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq sammitl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edildi v\u0259 s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259sind\u0259 h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 etimad t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si haqq\u0131nda sazi\u015f imzalandi. 1997-ci ild\u0259 Moskvada \u00fcmumi s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259sind\u0259 olan h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq ixtisar\u0131 bar\u0259d\u0259 birg\u0259 sazi\u015f imzaland\u0131. S\u0259n\u0259dl\u0259r s\u0259rh\u0259d rayonlar\u0131nda qo\u015funlar\u0131n say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmamas\u0131 \u00f6hd\u0259liyin\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131na ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmini m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunda siyasi h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 h\u0259rbsizl\u0259\u015fdirm\u0259 yolunda ilk real add\u0131m oldu.<!--more--><\/p>\n<p>\u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada art\u0131q ba\u015flan\u0131b. Art\u0131q ne\u00e7\u0259 ildir ki, dialoq \u00fczr\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131q. Bu, birinci pill\u0259dir. \u0130kinci pill\u0259 &#8211; m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rdir. Az\u0259rbaycan bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l \u00f6z statusunu m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusuna q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Katibliyin\u0259 r\u0259sm\u0259n m\u00fcraci\u0259t edib.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131na (KTMT) yax\u0131nla\u015fma planlar\u0131n\u0131n olub-olmad\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 sual\u0131 cavabland\u0131r\u0131b. Novator.az-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyib ki, Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131nda apar\u0131c\u0131 rol Rusiyaya m\u0259xsusdur, Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 22 fevral 2022-ci il b\u0259yannam\u0259sinin iki b\u0259ndi z\u0259ruri hallarda h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259lal\u0259t edir: \u201cM\u0259nim fikrimc\u0259 bu, tamamil\u0259 kifay\u0259tdir. Ax\u0131 ayd\u0131nd\u0131r ki, KTMT-ni KTMT ed\u0259n Rusiyan\u0131n orada olmas\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r Rusiya KTMT-d\u0259 olmasa, KTMT he\u00e7 k\u0259sin yad\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259z.<\/p>\n<p>Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u0259rbi-siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir add\u0131m at\u0131l\u0131b. Erm\u0259nistan istisna olmaqla KTMT-nin dig\u0259r \u00fczvl\u0259ri il\u0259 bizim \u00e7ox etimadl\u0131, yax\u0131n, dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz var. Fikrimc\u0259, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7atandan sonra Erm\u0259nistanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r d\u0259 normalla\u015facaq. H\u0259r halda biz Erm\u0259nistanla s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flamaq arzusunda oldu\u011fumuzu r\u0259sm\u0259n b\u0259yan etmi\u015fik. Y\u0259qin ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu ba\u015f tutacaq. Lakin indiki geosiyasi reall\u0131qlarda biz realist olmal\u0131, \u0259ld\u0259 edilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmayan\u0131 arzu etm\u0259m\u0259liyik\u201d.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin istiqam\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Bu istiqam\u0259tl\u0259rin m\u0259qs\u0259d v\u0259 mahiyy\u0259tini \u015f\u0259rti olaraq d\u00f6rd hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u0259 bil\u0259rik. Birinci hiss\u0259y\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daxildir. Qafqaz regionu, Orta Asiya, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi b\u00f6lg\u0259sin\u0259 aid olan b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259r bu hiss\u0259y\u0259 daxildir. Xarici siyas\u0259tin dig\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259ki prosesl\u0259rin h\u0259r biri m\u0259hz buradan qidalan\u0131r. Xarici siyas\u0259tini qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259sasland\u0131\u011f\u0131 s\u00fclh, t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 prinsipl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si T\u00fcrkiy\u0259ni Qafqazdak\u0131 s\u00fclh v\u0259 inki\u015faf prosesl\u0259rind\u0259 \u0259sas aktorlardan birin\u0259 \u00e7evirib. Suriya, Liviya v\u0259 Q\u0259t\u0259rd\u0259 h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011funu qoruyan T\u00fcrkiy\u0259 bununla milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259rh\u0259d toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 \u0259sasl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t bazas\u0131 yarad\u0131b. T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxalmas\u0131 onun \u00e7ox\u0259srlik r\u0259qibl\u0259rini k\u0259skin q\u0131c\u0131qland\u0131rsa da, r\u0259smi Ankaran\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 hesabla\u015fmaq z\u0259rur\u0259ti yarad\u0131b. \u018fn az\u0131 ona g\u00f6r\u0259 ki, dikt\u0259 olunan \u015f\u0259rtl\u0259r real g\u00fcc\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bu g\u00fcc\u00fcn t\u0259m\u0259lind\u0259 enerji resurslar\u0131, s\u0259rmay\u0259 ax\u0131n\u0131 v\u0259 z\u0259ruri ixracat dayan\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Rusiya Federasiyas\u0131na r\u0259smi s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 fevral\u0131n 23-d\u0259 TASS agentliyind\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva da i\u015ftirak edib. M\u00fcxt\u0259lif ekstremist, separat\u00e7\u0131 v\u0259 dini-fundamentalist silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r v\u0259 qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, habel\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rd\u0259 silahlanman\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyada n\u00fcv\u0259siz zonan\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20931"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20931"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20938,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20931\/revisions\/20938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}