{"id":19795,"date":"2021-10-29T09:10:02","date_gmt":"2021-10-29T06:10:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yeniterter.az\/?p=19795"},"modified":"2021-10-29T09:10:35","modified_gmt":"2021-10-29T06:10:35","slug":"islam-dunyasi-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=19795","title":{"rendered":"\u0130slam d\u00fcnyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 D\u0130ND\u018f O\u011eURLU\u011eA M\u00dcNAS\u0130B\u018fT<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-19796 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1352.jpg\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"158\" \/>O\u011furlu\u011fun maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri, bu hadis\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar\u0131n duydu\u011fu iztirablar, ke\u00e7irdiyi qorxu v\u0259 t\u0259\u015fvi\u015fl\u0259r y\u0259qin ki, h\u0259r bir insan \u00fc\u00e7\u00fcn eynidir. O\u011furluq hadis\u0259si sad\u0259c\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir mal\u0131n o\u011furlanmas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 insanlar\u0131n z\u0259hm\u0259tinin, \u0259m\u0259yinin, al\u0131n t\u0259rinin, ill\u0259rinin o\u011furlanmas\u0131 kimi d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olar.<br \/>\nBu hadis\u0259 sad\u0259c\u0259 o\u011furluq edil\u0259n bir evin, d\u00fckan\u0131n, ya da i\u015f yerinin t\u0259hdid alt\u0131nda qalmas\u0131 il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir. Bu h\u0259m d\u0259 o m\u0259h\u0259ll\u0259 v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn evl\u0259rin, d\u00fckanlar\u0131n t\u0259hdid alt\u0131nda qalmas\u0131 dem\u0259kdir. Bel\u0259 bir hadis\u0259d\u0259n sonra insanlar: \u201cg\u00f6r\u0259s\u0259n qon\u015funun ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n m\u0259nim d\u0259 ba\u015f\u0131ma g\u0259l\u0259rmi?\u201d \u2013 dey\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flayarlar. Bel\u0259c\u0259 o\u011furlu\u011fun meydana g\u0259ldiyi m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 hiss ed\u0259r.<br \/>\nO\u011furluq hadis\u0259sinin \u00e7oxu cinay\u0259tl\u0259 d\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir\u2026 Ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 cavanlar o\u011furluq hadis\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs\u0259 gedir, n\u0259 q\u0259d\u0259r cinay\u0259tin, adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259nin alt\u0131nda o\u011furluq hadis\u0259si yat\u0131r. <!--more-->Ancaq o\u011furluq hadis\u0259sini bir y\u00f6n\u00fc il\u0259 adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259kd\u0259n daha a\u011f\u0131r bir cinay\u0259t hesab etm\u0259k olar. \u00c7\u00fcnki adam \u00f6ld\u00fcrm\u0259k f\u0259rdi bir cinay\u0259tdir v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nin ail\u0259sind\u0259n ba\u015f-qa c\u0259miyy\u0259td\u0259 he\u00e7 kim bu ac\u0131n\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 hiss edib ya\u015fam\u0131r. O\u011furluq hadis\u0259si is\u0259 bir ba\u015fa b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259sir edir. Z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k az ya da \u00e7ox mal-m\u00fclk sahibi olanlar, \u0259kin-bi\u00e7in ed\u0259nl\u0259r, mal-qara saxlayanlar v\u0259.s kimi bir \u00e7ox insan ya\u015fam qarant\u0131 olaraq g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri mal-m\u00fcl-k\u00fcn\u00fcn \u0259ll\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xma t\u0259hl\u00fck\u0259si ya\u015fay\u0131r, \u00f6zl\u0259rini t\u0259hdid alt\u0131nda hiss edirl\u0259r.<br \/>\nKas\u0131blar\u0131n, f\u0259qir-f\u00fcq\u0259ran\u0131n haqq\u0131n\u0131n verilm\u0259diyi, x\u0259st\u0259l\u0259rin iztirab i\u00e7ind\u0259 in-l\u0259diyi, onlar\u0131n ac\u0131lar\u0131n\u0131n duyulmad\u0131\u011f\u0131, \u0259ksin\u0259 bu kimi insanlar\u0131n ac\u0131 v\u0259 iztirablar\u0131n\u0131n h\u0259r g\u00fcn daha da artd\u0131-\u011f\u0131 bir m\u00fchit dem\u0259k olar ki, o\u011frular\u0131n q\u0259sb edib talad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fckandan el\u0259 d\u0259 f\u0259rqi yoxdur.<br \/>\nBu yaz\u0131da o\u011furluq \u0259m\u0259li il\u0259 ba\u011fl\u0131 Quran ay\u0259l\u0259rind\u0259 hans\u0131 h\u00f6kml\u0259rin oldu\u011funa n\u0259z\u0259r yetir\u0259c\u0259yik\u2026<br \/>\nQuranda o\u011furluq \u0259m\u0259lini i\u015fl\u0259y\u0259n ki\u015fi v\u0259 ya qad\u0131na veril\u0259c\u0259k c\u0259za il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 buyurulub: \u201cO\u011fru ki\u015fi il\u0259 o\u011fru qad\u0131n\u0131n g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri i\u015fin \u0259v\u0259zi kimi Allahdan c\u0259za olaraq (sa\u011f) \u0259ll\u0259rini k\u0259sin. Allah yenilm\u0259z q\u00fcvv\u0259t sahibi, hikm\u0259t sahibidir! Lakin h\u0259r k\u0259s g\u00f6rd\u00fcy\u00fc haqs\u0131z i\u015fd\u0259n (o\u011furluqdan) sonra t\u00f6vb\u0259 edib \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcz\u0259lts\u0259, Allah onun t\u00f6vb\u0259sini q\u0259bul ed\u0259r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r, r\u0259hm ed\u0259ndir!\u201d (Maid\u0259, 5\/38-39)<br \/>\nB\u0259lk\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131la g\u0259l\u0259 bil\u0259r ki, o\u011furlu\u011fa g\u00f6r\u0259 \u0259l k\u0259sm\u0259 c\u0259zan\u0131 t\u0259tbiq edil\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u0130slam m\u0259ml\u0259k\u0259tl\u0259ri \u0259ll\u0259ri k\u0259silm\u015f insanlarla dolu idi. G\u00f6r\u0259s\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bel\u0259 idi? O\u011furlu\u011fa g\u00f6r\u0259 \u0259l k\u0259sm\u0259 c\u0259zas\u0131n\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 baxanda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bu c\u0259zan\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si \u00e7ox nadir hallarda ba\u015f vermi\u015fdi. \u201cO\u011furluq\u201d dey\u0259nd\u0259 burada \u201cba\u015fqas\u0131n\u0131n mal\u0131n\u0131 gizli yolla almaq\u201d n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<br \/>\n\u0130slam dini o\u011furluq ed\u0259nl\u0259r\u0259 bel\u0259 bir a\u011f\u0131r c\u0259za verm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l o c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar\u0131n \u0259sas ehtiyaclar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131lanmas\u0131 \u015f\u0259rtini qo\u015fur. Bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 qad\u0131n, ki\u015fi, u\u015faqlar, bir s\u00f6zl\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri qida s\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7\u0259km\u0259m\u0259li v\u0259 ehtiyac duyulan q\u0259d\u0259r \u0259rzaq ala bilm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259r bir ail\u0259nin ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn ev, t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 kimi ehtiyaclar\u0131 aradan qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 t\u0259min ed\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t \u0130slam\u0131n bu y\u00f6nd\u0259ki \u0259mrl\u0259rini yerin\u0259 yetirmi\u015f say\u0131l\u0131r. Bu sadalanan ehtiyaclar\u0131 aradan qald\u0131rmadan h\u0259r hans\u0131 bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259n b\u0259hs etm\u0259k olmaz. Acl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu yerd\u0259 d\u0259 mal v\u0259 can t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n b\u0259hs etm\u0259k \u0259b\u0259sdir.<br \/>\n\u0130slamda bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 o\u011furlu\u011fun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra \u00f6nl\u0259yici t\u0259dbirl\u0259r al\u0131n\u0131b. Burada n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u00f6nl\u0259yici t\u0259dbirl\u0259r kas\u0131blara, imkans\u0131zlara \u201co\u011furluq etm\u0259k olmaz\u201d x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 verm\u0259k deyil. \u018fksin\u0259 burada z\u0259nginl\u0259rin aclar\u0131, kas\u0131b v\u0259 yoxsullar\u0131 doyurmalar\u0131 \u0259mr edilir. Qurandak\u0131: \u201cOnlar\u0131n mallar\u0131nda da dil\u0259n\u00e7inin v\u0259 (abr\u0131na q\u0131s\u0131l\u0131b dil\u0259nm\u0259y\u0259n) yoxsulun haqq\u0131 (pay\u0131) var. (Zariyat, 51\/19) ay\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130slam dini kas\u0131ba yard\u0131m etm\u0259yi, m\u00f6htaca \u0259l tutma\u011f\u0131 bir se\u00e7im deyil, bir v\u0259zif\u0259 hal\u0131na g\u0259tirmi\u015fdir.<br \/>\n\u0130slama g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n bir-biriyl\u0259 qarda\u015f oldu\u011fu, \u0259n az maa\u015f alan\u0131n maa\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n maa\u015f\u0131 il\u0259 eyni oldu\u011fu bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 o\u011furluq hadis\u0259sinin sad\u0259c\u0259 ad\u0131 qala bil\u0259r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 da\u011fdak\u0131 \u00e7oban\u0131n m\u0259d\u0259sinin eyni oldu\u011fu q\u0259bul edil\u0259n bir sistemd\u0259 o\u011furluq hadis\u0259l\u0259ri tarix\u0259 qar\u0131\u015fma\u011fa m\u0259hkumdur.<br \/>\n\u0130slamda \u015f\u0259rin, pisliyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullara m\u00fcraci\u0259t edilir. Bunlardan biri d\u0259 qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259rdir. Qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r olmadan \u0130slamda c\u0259za y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259dbirl\u0259r\u0259 m\u00fcrci\u0259t edilmir. \u0130slama g\u00f6r\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa g\u00fcc\u00fc \u00e7atmayan\u0131n onu c\u0259zaland\u0131rma\u011fa haqq\u0131 yoxdur. H\u0259zr\u0259t \u00d6m\u0259r x\u0259lif\u0259lik ill\u0259rind\u0259 qoruyucu t\u0259dbirl\u0259r al\u0131nmadan, misal \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n qarn\u0131n\u0131 doyuzdurmadan onlara c\u0259zalar ya\u011fd\u0131rma\u011f\u0131 qada\u011fan etmi\u015f, acl\u0131q s\u0259b\u0259bil\u0259 o\u011furluq ed\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 c\u0259za verm\u0259mi\u015fdi. H\u0259tta bu bar\u0259d\u0259 valil\u0259r\u0259 m\u0259ktublar g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 D\u0130ND\u018f O\u011eURLU\u011eA M\u00dcNAS\u0130B\u018fT O\u011furlu\u011fun maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri, bu hadis\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar\u0131n duydu\u011fu iztirablar, ke\u00e7irdiyi qorxu v\u0259 t\u0259\u015fvi\u015fl\u0259r y\u0259qin ki, h\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19795"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19795\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19797,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19795\/revisions\/19797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}