{"id":19194,"date":"2021-08-30T10:02:11","date_gmt":"2021-08-30T07:02:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yeniterter.az\/?p=19194"},"modified":"2021-08-30T10:02:56","modified_gmt":"2021-08-30T07:02:56","slug":"2021-ci-il-nizami-g%c9%99nc%c9%99vi-ilidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=19194","title":{"rendered":"2021-ci il \u201cNizami G\u0259nc\u0259vi \u0130li\u201ddir"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 B\u00d6Y\u00dcK XALQIN B\u00d6Y\u00dcK \u015eA\u0130R\u0130<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-19195 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-11-238x300-1.jpg\" alt=\"\" width=\"137\" height=\"173\" \/>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Nizami G\u0259nc\u0259vinin dahiyan\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 x\u0259zin\u0259sinin \u0259n parlaq incil\u0259rin t\u0259\u015fkil edir v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin yetirdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fchalar\u0131n yaratd\u0131qlar\u0131 \u00f6lm\u0259z abid\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u015f\u0259r\u0259fli yer tutur.<br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vi 8 \u0259sr bundan \u0259vv\u0259l ya\u015fay\u0131b yaratm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eair G\u0259nc\u0259d\u0259 do\u011fulub. Bu q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rin xarabal\u0131qlar\u0131 indiki G\u0259nc\u0259nin 5 kilometrliyind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u015eairin do\u011fum ili 1141-ci il hesab olunur. Lakin \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d poemas\u0131ndak\u0131 aftobioqrafik m\u0259lumatlar\u0131n t\u0259tqiqi ba\u015fqa q\u0259na\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 imkan verir. Bel\u0259 deyilir ki, \u015fair \u015fir b\u00fcrc\u00fc alt\u0131nda do\u011fulmu\u015fdur.<br \/>\n\u015eairin \u0259misi Xac\u0259 \u00d6m\u0259r g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Az\u0259rbaycan hakiml\u0259ri Atab\u0259yl\u0259rin G\u0259nc\u0259d\u0259ki saray\u0131nda qulluq etmi\u015fdir.<br \/>\n\u018fsilzad\u0259 n\u0259slind\u0259n olmas\u0131na baxmayaraq, Nizaminin ail\u0259si o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck var-d\u00f6vl\u0259t\u0259 malik deyildi. Amma h\u0259r halda valideynl\u0259ri \u00f6vladlar\u0131na o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259hsil verm\u0259y\u0259 imkan tapm\u0131\u015fd\u0131lar. \u015eair h\u0259l\u0259 u\u015faq \u00e7a\u011flar\u0131ndan Quran\u0131 \u00f6yr\u0259nmi\u015f, m\u00fcs\u0259lman h\u00fcququnu, \u201c\u0259d\u0259b\u201d kompleksin\u0259 daxil olan b\u00fct\u00fcn f\u0259nl\u0259ri d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259mi\u015fdi.<!--more--><br \/>\nO vaxtlar varl\u0131 ail\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xanlar \u00f6z t\u0259hsill\u0259rini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir qayda olaraq, Ba\u011fdaddak\u0131 m\u0259\u015fhur \u201cNizamiyy\u0259\u201d m\u0259dr\u0259s\u0259sin\u0259 v\u0259 yaxud D\u0259m\u0259\u015fq\u0259, M\u0259kk\u0259y\u0259, Qa-hir\u0259y\u0259 v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 ged\u0259rdil\u0259r. Lakin Nizami ba\u015fqa bir yer\u0259 getm\u0259di, \u00f6z do\u011fma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 qal\u0131b t\u0259hsilini burada z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu.<br \/>\nG\u0259nc \u0130lyas h\u0259l\u0259 yeniyetm\u0259 \u00e7a\u011flar\u0131ndan \u015feir\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. O vaxtlar \u201ct\u00fcrk\u201d adlanan do\u011fma Az\u0259rbaycan dilind\u0259n savay\u0131 o, \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rini d\u0259 g\u00f6z\u0259l bilirdi. T\u00fcrk dili ana dili olsa da, elm v\u0259 din \u0259r\u0259bc\u0259, poeziya is\u0259 fars dilind\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Nizami v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn m\u00fcasirl\u0259ri fars dilind\u0259 yazsalar da, \u015fair \u00f6z\u00fc d\u0259 t\u00fcrk oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edib.<br \/>\n60-c\u0131 ill\u0259rin sonunda Nizaminin h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 ba\u015f verir. M\u00fcz\u0259ff\u0259r ibn M\u0259h\u0259mm\u0259d ibn X\u0259lif\u0259nin \u0259lin\u0259 q\u0131p\u00e7aq tayfas\u0131ndan Afaq adl\u0131 bir t\u00fcrk q\u0131z\u0131 \u0259sr d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u0259rb\u0259nd hakimi bu g\u00f6z\u0259li bir q\u0259sid\u0259nin m\u00fckafat\u0131, pe\u015fk\u0259\u015fi kimi \u015fair\u0259 ba\u011f\u0131\u015flama\u011f\u0131 q\u0259rara al\u0131r. Lakin \u015fair Afaq\u0131 k\u0259niz yox, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 kimi q\u0259bul edir v\u0259 ondan M\u0259h\u0259mm\u0259d adl\u0131 bir o\u011flu d\u00fcnyaya g\u0259llir. 1179-cu ild\u0259 Afaq v\u0259fat edir. Afaq\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc \u015fair\u0259 d\u0259rin yara vurur. Nizami \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d, \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d poemalar\u0131nda da Afaq\u0131 xat\u0131rlay\u0131r.<br \/>\nNizminin \u00f6l\u00fcm tarixi indiy\u0259d\u0259k d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f qal\u0131r. Lakin bu problemi h\u0259ll etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur.<br \/>\nYax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda epik \u015feirin \u0259n b\u00f6y\u00fck ustadlar\u0131ndan biri say\u0131lan Nizami lirik \u015feirin d\u0259 g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yaratm\u0131\u015f v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa lirika il\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, ba\u015fl\u0131ca olaraq q\u0259z\u0259l v\u0259 q\u0259sid\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eair \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131nacan q\u0259z\u0259l v\u0259 q\u0259sid\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d poemas\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, art\u0131q 1188-ci ild\u0259 \u015fairin Divan\u0131 varm\u0131\u015f v\u0259 b\u0259zi orta \u0259sr tarix\u00e7il\u0259rinin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 bu divan 20 min beytd\u0259n ibar\u0259t imi\u015f. Lakin biz\u0259 t\u0259qrib\u0259n 2 min beyt g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r, \u00f6z\u00fc d\u0259 onlar\u0131n bir \u00e7oxunun Nizamiy\u0259 aid oldu\u011fu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131ndad\u0131r.<br \/>\nNizaminin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda q\u0259sid\u0259 janr\u0131 m\u00fch\u00fcm yer tutur. Onun 6 q\u0259sid\u0259si m\u0259lumdur. \u015eair q\u0259sid\u0259 janr\u0131nda \u0259sl \u00e7evrili\u015f etmi\u015fdir. Lirikan\u0131n \u0259n q\u0259dim v\u0259 maraql\u0131 janrlar\u0131ndan biri olan bu \u015feir formass\u0131 Nizami d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u00f6km-ixtiyar sahibi olmu\u015fdur. Saray m\u0259ddahl\u0131\u011f\u0131na nifr\u0259t ed\u0259n \u015fair q\u0259sid\u0259 yazan saray \u015fairl\u0259rinin yolu il\u0259 getm\u0259kd\u0259n d\u0259 imtina etmi\u015fdir.<br \/>\nLirik janr\u0131n ikinci \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f formas\u0131 q\u0259z\u0259l idi. \u015eairin q\u0259z\u0259ll\u0259ri onun daxili al\u0259mini \u0259ks etdir\u0259n hiss v\u0259 duy\u011fularla a\u015f\u0131lan\u0131b. Nizami q\u0259z\u0259ll\u0259rinin \u00e7oxu musiqi il\u0259 ifa olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, bu v\u0259 ya dig\u0259r hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq, onun daxilini b\u00fcr\u00fcy\u0259n hissl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda bir q\u0259lbin etiraf\u0131 kimi yaz\u0131l\u0131b. \u015eairin 120 q\u0259z\u0259li m\u0259lumdur.<br \/>\n<strong>H\u0259r gec\u0259 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fcr k\u00f6nl\u00fcm s\u0259nin hicran\u0131na <\/strong><br \/>\n<strong>S\u00fcbh tezd\u0259n b\u0259nd olur e\u015fqin \u015firin sultan\u0131na <\/strong><br \/>\n<strong>K\u00f6nl\u00fcm\u00fc verdim s\u0259n\u0259, m\u0259n-s\u0259n bir can olmu\u015fuq.<\/strong><br \/>\n<strong>Ba\u015fqa bir can varm\u0131, yetsin ba\u015fqa bir canan\u0131na?<\/strong><br \/>\nNizami m\u00fcxt\u0259lif m\u0259zmunlu lirik duy\u011fular\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn r\u00fcbai janr\u0131ndan da m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fdir. Biz burada da onun \u015e\u0259rq intibah\u0131n\u0131n q\u00fcdr\u0259tli h\u00fcmanist n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<br \/>\n<strong>D\u00fcnyada \u0259dal\u0259tl\u0259 z\u0259f\u0259r tapm\u0131\u015flar, <\/strong><br \/>\n<strong>Z\u00fclm il\u0259 bu d\u00fcnyada z\u0259r\u0259r tapm\u0131\u015flar.<\/strong><br \/>\n<strong>H\u0259r yerd\u0259 pax\u0131ll\u0131q h\u00fcn\u0259ri danm\u0131\u015flar, <\/strong><br \/>\n<strong>M\u0259rdl\u0259r eyb \u00f6rt\u00fcb d\u0259 h\u00fcn\u0259r tapm\u0131\u015flar.<\/strong><br \/>\nNizaminin z\u0259ngin lirik irsind\u0259n ki\u00e7ik bir hiss\u0259 qalsa da, bunlar \u015fairin lirik duy\u011fular\u0131ndan, q\u0259na\u0259tl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkan verir.<br \/>\n<strong>Gec\u0259 x\u0259lv\u0259tc\u0259 biz\u0259 sevgili yar g\u0259lmi\u015f idi, <\/strong><br \/>\n<strong>\u00dcz\u00fc aydan da g\u00f6z\u0259l nazl\u0131 nigar g\u0259lmi\u015f idi.<\/strong><br \/>\n<strong>T\u0259r ax\u0131b g\u00fcl yana\u011f\u0131ndan, bulud \u00f6rtm\u00fc\u015fd\u00fc ay\u0131,<\/strong><br \/>\n<strong>Onu d\u00fc\u015fm\u0259nmi qovub, k\u00f6nl\u00fc q\u00fcbar g\u0259lmi\u015f idi?<\/strong><br \/>\n<strong>Ona m\u0259n g\u00f6z yetirib x\u0259lv\u0259ti baxd\u0131m-baxd\u0131m, <\/strong><br \/>\n<strong>Ov\u00e7unun ovla\u011f\u0131na k\u00f6rp\u0259 \u015fikar g\u0259lmi\u015f idi<\/strong><br \/>\n<strong>Uyuyub h\u0259r ikimiz rah\u0259t olub bir yatd\u0131q, <\/strong><br \/>\n<strong>B\u0259xtimin bax\u00e7as\u0131na g\u00fcll\u00fc bahar g\u0259lmi\u015f idi .<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 B\u00d6Y\u00dcK XALQIN B\u00d6Y\u00dcK \u015eA\u0130R\u0130 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Nizami G\u0259nc\u0259vinin dahiyan\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 x\u0259zin\u0259sinin \u0259n parlaq incil\u0259rin t\u0259\u015fkil edir v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin yetirdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fchalar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19194"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19197,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19194\/revisions\/19197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}