{"id":18416,"date":"2021-06-10T09:39:50","date_gmt":"2021-06-10T06:39:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yeniterter.az\/?p=18416"},"modified":"2021-06-10T09:42:13","modified_gmt":"2021-06-10T06:42:13","slug":"2021-ci-il-nizami-g%c9%99nc%c9%99vi-ili-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=18416","title":{"rendered":"2021-ci il-\u201cNizami G\u0259nc\u0259vi \u0130li\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0ZAMAN V\u018f M\u018fKANI B\u0130RL\u018f\u015eD\u0130R\u018fN K\u00d6RP\u00dc<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-18417 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-57.jpg\" alt=\"\" width=\"129\" height=\"161\" \/>XII y\u00fczild\u0259 bu q\u0259dim diyarda bir G\u00fcn\u0259\u015f parlad\u0131. Bu G\u00fcn\u0259\u015f 880 ildir ki, parlaq ziyas\u0131 il\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259, insanl\u0131\u011fa nur \u00e7il\u0259yir.<br \/>\nBu G\u00fcn\u0259\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n dahi \u015fairi Nizami G\u0259nc\u0259vidir.<br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vi 1141-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 do\u011fulub b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f, burada da m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. Yarads\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk \u00e7a\u011flar\u0131nda saraylarda ya\u015fama\u011fa can atsa da, ancaq tez bir zamanda bu fikirind\u0259n da\u015f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Art\u0131q \u201cSirl\u0259r X\u0259zin\u0259si\u201dni yazanda \u015fair saraylara nifr\u0259t edir, saray \u015feirl\u0259rini is\u0259 ciddi t\u0259nqid edirdi. Xalq il\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 onu \u00e7ox erk\u0259n h\u0259yat\u0131n v\u0259 s\u0259n\u0259tin h\u0259qiq\u0259tini d\u0259rk etm\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nElmi ara\u015fd\u0131rmalarda g\u00f6st\u0259rilir ki, onun f\u0259ls\u0259f\u0259, riyaziyyat, biologiya, astrologiya, kimya, tibb sah\u0259sind\u0259ki d\u0259rin biliyi o c\u00fcml\u0259d\u0259n Quran\u0131 m\u00fcf\u0259ss\u0259l bilm\u0259si, islam\u0131n f\u0259ls\u0259fi v\u0259 qanunlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir.<br \/>\nNizaminin \u0259s\u0259rl\u0259rini oxuduqca insan\u0131n g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259ssas, n\u0259cib, g\u00f6z\u00fctox, d\u0259rind\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li, cavanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdrik bir qoca kimi aparan nurani bir insan\u0131n heyk\u0259li ucal\u0131r.<br \/>\n880 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, onun h\u0259r beyti, h\u0259r misras\u0131 Nizami buradad\u0131r deyir.<!--more--> Nizaminin \u0259n dol\u011fun, \u0259n do\u011fru t\u0259rc\u00fcmeyihal\u0131, el\u0259 onun \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259dir.<br \/>\nYax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda epik \u015feirin \u0259n b\u00f6y\u00fck ustadlar\u0131ndan say\u0131lan Nizami lirik \u015feirind\u0259 g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nNizaminin \u0259ld\u0259 olan lirik irsi klassik \u015e\u0259rq \u015feirinin \u00fc\u00e7 \u0259sas \u015f\u0259klini\u2013q\u0259sid\u0259, q\u0259z\u0259l, r\u00fcbai \u015f\u0259kill\u0259rini \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\n\u201cX\u0259ms\u0259\u201dd\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn epik l\u00f6vh\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fair lirik \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini \u0259ks etdirir. Bu duy\u011fu v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259xsi hisl\u0259ri kimi yox, xalq\u0131n\u0131n iztirablar\u0131, k\u0259d\u0259ri, inam\u0131 kimi \u00fcmumil\u0259\u015fdirir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015fairin \u0259n k\u0259d\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamdan do\u011fan bir nikbinlik duyulur.<br \/>\nNizami poeziyas\u0131n\u0131n bir mehv\u0259ri, bir qibl\u0259si vard\u0131r ki, o da insand\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 insana zidd olan b\u00fct\u00fcn hallar onun poeziyas\u0131nda at\u0259\u015f\u0259 tutulur.<br \/>\nNizaminin lirik \u015feirl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 q\u0259z\u0259l \u015f\u0259klind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feirl\u0259ri daha \u00e7oxdur. \u015eairin q\u0259z\u0259ll\u0259rinin \u0259sas m\u00f6vzusu m\u0259h\u0259bb\u0259tdir.<br \/>\n<em><strong>Gec\u0259 x\u0259lv\u0259tc\u0259 biz\u0259 sevgili yar g\u0259lmi\u015f idi,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u00dcz\u00fc aydan da g\u00f6z\u0259l nazl\u0131 nigar g\u0259lmi\u015f idi,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259r ax\u0131b g\u00fcl yana\u011f\u0131ndan bulud \u00f6rtm\u00fc\u015fd\u00fc ay\u0131,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Onu d\u00fc\u015fm\u0259nmi qovub, k\u00f6nl\u00fc qubar g\u0259lmi\u015f idi.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Ona m\u0259n g\u00f6z yetirib x\u0259lv\u0259ti baxd\u0131m, baxd\u0131m.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Ov\u00e7unun ovla\u011f\u0131na k\u00f6rp\u0259 \u015fikar g\u0259lmi\u015f idi.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Uyuyub h\u0259r ikimiz rahat olub bir yatd\u0131q.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>B\u0259xtimin ba\u011f\u00e7as\u0131na g\u00fcll\u00fc bahar g\u0259lmi\u015f idi.<\/strong><\/em><br \/>\nNizaminin q\u0259z\u0259ll\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259si ictimai, f\u0259ls\u0259fi, \u0259xlaqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. D\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259dal\u0259tsiz qanunlar\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fa bilm\u0259y\u0259n \u015fair bu \u015feirl\u0259rind\u0259 m\u00fchitind\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 naraz\u0131 oldu\u011funu bildirir.<br \/>\n<em><strong>Yol \u00e7\u0259tin, al\u0259m qaranl\u0131q at\u0131n\u0131 bir yan\u0259 \u00e7\u0259k,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Varl\u0131\u011f\u0131 g\u0259l bir zaman can m\u00fclk\u00fcn\u0259, vicdan\u0259 \u00e7\u0259k.<\/strong><\/em><br \/>\nBa\u015fdan-ba\u015fa z\u0259man\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 etiraz hissi il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu q\u0259z\u0259l d\u0259rin m\u0259zmunu il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir.<br \/>\nNizaminin z\u0259ngin lirik irsind\u0259n ki\u00e7ik bir hiss\u0259 qalsa da, bunlar \u015fairin lirik duy\u011fular\u0131ndan dan\u0131\u015fma\u011fa kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkan verir.<br \/>\nNizami irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si h\u0259l\u0259 \u00f6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. XIII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f hind \u015fairi \u018fmir Xosrov D\u0259hl\u0259vi onun \u015fagirdi olmaqla f\u0259xr etmi\u015f v\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r:<br \/>\n<em><strong>Nizami h\u0259r s\u00f6z\u00fc demi\u015f birinci, <\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Qoymam\u0131\u015f cilas\u0131z qals\u0131n bir inci.<\/strong><\/em><br \/>\nNizami irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si indi d\u0259 davam edir. M\u0259\u015fhur \u0130sg\u0259nd\u0259rriy\u0259 kitabxanas\u0131n\u0131n direktoru, doktor \u0130smay\u0131l Serag\u0259ldin dahi m\u00fct\u0259f\u0259kkirin h\u0259yat\u0131, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 onun \u00f6m\u00fcr yoluna n\u0259z\u0259r sal\u0131b: \u201cO, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00fcmumb\u0259-\u015f\u0259ri \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r Almaniyan\u0131n H\u00f6tesind\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n Qara Qarayevin\u0259, Q\u0259rbin Erik Klaptonuna kimi bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n yeti\u015fm\u0259sind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131b\u201d.<br \/>\nM\u00fc\u0259llif daha sonra Nizamini \u201czaman v\u0259 m\u0259kan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n k\u00f6rp\u00fc, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u00f6fh\u0259 vermi\u015f filosoflardan biri\u201d adland\u0131r\u0131b.<br \/>\n\u201cAz\u0259rbaycan \u015fairi olan Nizami G\u0259nc\u0259vinin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cX\u0259ms\u0259\u201d t\u0259kc\u0259 ke\u00e7mi\u015fin simvolu deyil, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00fcnyan\u0131n x\u0259zin\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259fsan\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, q\u0259dim tarix\u0259 malik ad\u0259t\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tin sintezind\u0259n \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259rlik zirv\u0259sin\u0259 qalx\u0131b\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015e\u00fckuf\u0259 Quliyeva <\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259rt\u0259r \u015f\u0259h\u0259r 5\u2116 li tam orta<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>m\u0259kt\u0259bin dil-\u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0ZAMAN V\u018f M\u018fKANI B\u0130RL\u018f\u015eD\u0130R\u018fN K\u00d6RP\u00dc XII y\u00fczild\u0259 bu q\u0259dim diyarda bir G\u00fcn\u0259\u015f parlad\u0131. Bu G\u00fcn\u0259\u015f 880 ildir ki, parlaq ziyas\u0131 il\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131r. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259, insanl\u0131\u011fa nur \u00e7il\u0259yir. Bu G\u00fcn\u0259\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n dahi \u015fairi Nizami [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18416"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18416"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18421,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18416\/revisions\/18421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}