{"id":18331,"date":"2021-05-31T09:29:16","date_gmt":"2021-05-31T06:29:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yeniterter.az\/?p=18331"},"modified":"2021-05-31T09:31:36","modified_gmt":"2021-05-31T06:31:36","slug":"z%c9%99ng%c9%99zuru-nec%c9%99-itirdik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=18331","title":{"rendered":"Z\u018fNG\u018fZURU NEC\u018f  \u0130T\u0130RD\u0130K?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-18332 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/446772-sisavank-church-sisian-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"209\" height=\"157\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/446772-sisavank-church-sisian-300x225.jpeg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/446772-sisavank-church-sisian.jpeg 420w\" sizes=\"(max-width: 209px) 100vw, 209px\" \/><\/p>\n<p>&#8220;101 il \u0259vv\u0259l 1920-ci il noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259si, r\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n yuxar\u0131 hiss\u0259si Az\u0259rbaycandan qopar\u0131laraq r\u0259sm\u0259n Sovet Erm\u0259nistan\u0131na verildi.<br \/>\nTariximizin qara s\u0259hif\u0259si olan bu b\u0259dnam hadis\u0259 Az\u0259rbaycan K(b)P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n h\u0259min g\u00fcn ke\u00e7iril\u0259n birg\u0259 iclas\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarla h\u0259ll olundu. Q\u0259rar\u0131n &#8220;q&#8221; b\u0259ndind\u0259 deyilirdi ki, Z\u0259ng\u0259zur&#8230;Sovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 ke\u00e7ir. \u0130lk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n 6.742 kv. verstlik \u0259razisind\u0259n 3.105 kv. versti Az\u0259rbaycan SSR t\u0259rkibind\u0259 saxland\u0131, 3.637 kv. verstlik hiss\u0259si is\u0259 Erm\u0259nistana verildi. Z\u0259ng\u0259zur \u0259n q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n h\u0259min tari-x\u0259d\u0259k h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 olub. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, m\u00fcxt\u0259lif s\u0259yyahlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda g\u00f6st\u0259rilib ki, Z\u0259ng\u0259zur t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259dim yurd yeridir. Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li toponimik adlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00e7oxlu\u011fu da bu fikri t\u0259sdiql\u0259yir.<br \/>\nXVIII \u0259srd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00e7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 G\u0259nc\u0259 (Yelizavet-pol) quberniyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olub. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131nda 240 az\u0259rbaycanl\u0131 (t\u00fcrk) k\u0259ndi vard\u0131. H\u0259tta indiki T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran \u0259razil\u0259rind\u0259n \u00e7ox sayda erm\u0259ni \u0259halisinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n sonra bel\u0259, burada be\u015f d\u0259f\u0259 az erm\u0259ni k\u0259ndi var idi. Mahal 7 b\u00f6lg\u0259d\u0259n ibar\u0259t olub: Qafan, Gorus, Qarakils\u0259 (Sisian), Mehri, Z\u0259ngilan, Qubadl\u0131, La\u00e7\u0131n. 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 ayr\u0131ca inzibati b\u00f6lg\u0259 &#8211; q\u0259za olub.<br \/>\nBirinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda Rusiya v\u0259 Osmanl\u0131da ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri Z\u0259ng\u0259zuru tam anneksiya etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi-siyasi m\u00fcbariz\u0259ni eyni israrla davam etdirdi. B\u00f6lg\u0259nin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin faktiki n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda idi. El\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u00fccumlar\u0131 davam edirdi.<!--more-->Ac\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, 23 ayl\u0131q m\u00f6vcudlu\u011fu il\u0259 q\u00fcrur duydu\u011fumuz Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin \u0259ld\u0259 saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar at\u0131b d\u00fczg\u00fcn siyasi q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259di, erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fdan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si kimi tarixi \u015fans \u0259ld\u0259n verildi (H\u00f6kum\u0259tin ilk H\u0259rbi naziri v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n general-qubernatoru Xosrov b\u0259y Sultanovun parlament\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rini xat\u0131rlamaq kifay\u0259tdir).<br \/>\nLenin t\u0259r\u0259find\u0259n Zaqafqaziya \u00fczr\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli sahibi-faktiki Qafqaz cani\u015fini t\u0259yin olunmu\u015f Serqo Orconikidze d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k verirdi. Rusiyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri \u00c7i-\u00e7erin 1920-ci il iyunun 2-d\u0259 Orconikidzey\u0259 m\u0259ktubunda bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Da\u015fnak (Erm\u0259nistan) h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 kompromis\u0259 nail olmaq biz\u0259 vacibdir&#8221;. Bu kompromis is\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na da\u015fnaklar\u0131n \u015firnikl\u0259ndirilm\u0259si, \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131 yolu idi.<br \/>\n1920-ci il 10 avqustda Rusiya K(b)P-nin Qafqaz B\u00fcrosu Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevik r\u0259hb\u0259rliyinin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z b\u00f6lg\u0259sini Erm\u0259nistana verm\u0259k b\u0259r\u0259d\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xard\u0131, Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur is\u0259 Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda &#8220;m\u00fcbahis\u0259li \u0259razil\u0259r&#8221; elan olundu.<br \/>\n1920-ci il dekabr\u0131n 1-d\u0259 N.N\u0259rimanov Az\u0259rbaycan K(b)P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n birg\u0259 iclas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 bar\u0259d\u0259 b\u0259yanat verdi. N\u0259rimanov h\u0259min b\u0259yanatda yaln\u0131z Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259sind\u0259n b\u0259hs edirdi. Z\u0259ng\u0259zurun inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 idi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si r\u0259sm\u0259n elan olunsa da, q\u0259zan\u0131n onun idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259si d\u0259rhal ba\u015f verm\u0259mi\u015fdi. AK(b)P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n 1921-ci il 12 yanvar tarixli iclas\u0131nda &#8220;Z\u0259ng\u0259zurun m\u00fcs\u0259lman hiss\u0259sinin inzibati c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkili&#8221; haqq\u0131nda q\u0259rar \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Q\u0259rarda Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sini 2 yer\u0259: Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi &#8211; K\u00fcrd\u00fcstan q\u0259zas\u0131na b\u00f6lm\u0259k t\u0259klif edilirdi.<br \/>\n1933-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi rayonlara b\u00f6l\u00fcn\u00fcr v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur ad\u0131 x\u0259rit\u0259d\u0259n silinir, Qafan, Gorus, Qarakils\u0259 (Sisian) v\u0259 Mehri rayonlar\u0131 yarad\u0131ld\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131van dig\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan ayr\u0131 sal\u0131nd\u0131. Z\u0259ng\u0259zurun Az\u0259rbaycanda qalan his-s\u0259sind\u0259 Z\u0259ngilan, Qubadl\u0131, La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131 yarad\u0131ld\u0131. 1992-93-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun bu \u0259razil\u0259ri d\u0259 d\u00fcnya super g\u00fccl\u0259rinin aktiv h\u0259rbi-siyasi d\u0259st\u0259yi il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qald\u0131. N\u0259hay\u0259t, 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 z\u0259f\u0259r \u00e7al\u0131nd\u0131qdan sonra Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;101 il \u0259vv\u0259l 1920-ci il noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259si, r\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n yuxar\u0131 hiss\u0259si Az\u0259rbaycandan qopar\u0131laraq r\u0259sm\u0259n Sovet Erm\u0259nistan\u0131na verildi. Tariximizin qara s\u0259hif\u0259si olan bu b\u0259dnam hadis\u0259 Az\u0259rbaycan K(b)P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n h\u0259min g\u00fcn ke\u00e7iril\u0259n birg\u0259 iclas\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarla h\u0259ll olundu. Q\u0259rar\u0131n &#8220;q&#8221; b\u0259ndind\u0259 deyilirdi ki, Z\u0259ng\u0259zur&#8230;Sovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18331"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18331"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18338,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18331\/revisions\/18338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}