{"id":17653,"date":"2021-03-11T09:24:22","date_gmt":"2021-03-11T06:24:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.yeniterter.az\/?p=17653"},"modified":"2021-03-11T10:45:23","modified_gmt":"2021-03-11T07:45:23","slug":"2021-ci-il-nizami-g%c9%99nc%c9%99vi-ili-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=17653","title":{"rendered":"2021-ci il- \u201cNizami G\u0259nc\u0259vi ili\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Y\u00dcKS\u018fK B\u018f\u015e\u018fR\u0130 \u0130DEYALAR T\u018fR\u018fNN\u00dcM\u00c7\u00dcS\u00dc<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"line-height: 1.5;\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-17694 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-9-238x300.jpg\" alt=\"\" width=\"143\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-9-238x300.jpg 238w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/3-9.jpg 591w\" sizes=\"(max-width: 143px) 100vw, 143px\" \/><\/span><\/p>\n<p>D\u00fcnyada n\u0259 q\u0259d\u0259r kitab var bel\u0259.,<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015f\u0131b, \u0259ll\u0259\u015fib g\u0259tirdim \u0259l\u0259.<\/p>\n<p>Oxudum, oxudum sonra da vard\u0131m,<\/p>\n<p>H\u0259r sirli x\u0259zin\u0259d\u0259n bir d\u00fcrr \u00e7\u0131xard\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>Nizami G\u0259nc\u0259v<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"line-height: 1.5;\">Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2021-ci ilin \u201cNizami G\u0259nc\u0259vi \u0130li\u201d elan edilm\u0259si haqq\u0131nda S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b.\u00a0<\/span><span style=\"line-height: 1.5;\">S\u0259r\u0259ncamda deyilir ki, Az\u0259rbaycan \u015fairi, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Nizami G\u0259nc\u0259vi b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u0259dii fikir salnam\u0259sind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7m\u0131\u015f nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259ndir.<\/span><strong>\u00a0\u00a0<\/strong><br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vi \u00f6mr\u00fc boyu d\u00f6vr\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n olan q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri G\u0259nc\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131b yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Yax\u0131n v\u0259 orta \u015e\u0259rq f\u0259ls\u0259fi-ictimai v\u0259 b\u0259di-estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tarixini z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n ecazkar s\u00f6z s\u0259n\u0259ti incil\u0259rini d\u0259 burada \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015fair \u00e7ox sayda davam\u00e7\u0131lar\u0131ndan ibar\u0259t olan b\u00f6y\u00fck bir \u0259d\u0259bi m\u0259kt\u0259bin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoyub. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u0259\u015f\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi simalardan biri d\u0259 Nizamidir.<!--more--> B\u00f6y\u00fck \u015fairin z\u0259ngin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim tarix\u0259 ma-lik Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda parlaq bir m\u0259rh\u0259l\u0259 olmu\u015fdur. Nizami \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u015e\u0259rq ictimai b\u0259dii fikrind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Nizami d\u00fchas\u0131 h\u0259r zaman d\u00fcnya \u015e\u0259rq\u015funasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 Nizami s\u0259n\u0259tinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, Nizaminin \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259 yaddaqalan obrazlar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nNizami G\u0259nc\u0259vinin yubileyl\u0259ri h\u0259r zaman t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 ke\u00e7irilib. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 Nizami irsin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirib. 1981-ci ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259rin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 840 illik yubiley m\u0259rasimi d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<br \/>\nNizami \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za \u0259srl\u0259r boyu m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 izl\u0259nil\u0259n bu g\u00fcn bel\u0259 \u00f6z h\u0259-yat\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259y\u0259n \u00f6lm\u0259z \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r g\u0259tirmi\u015fdir. Onun yeni m\u0259zmunlu lirik \u015feirl\u0259ri v\u0259 \u201cX\u0259ms\u0259\u201dad\u0131 il\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259n\u0259n poemalar\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 x\u0259zin\u0259sini b\u0259z\u0259y\u0259n nadir incil\u0259rd\u0259ndir. \u00d6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015feir\u0259 yeni ruh verib onu saraylar\u0131n m\u0259ng\u0259n\u0259sind\u0259n qurtararaq, \u00fcmumxalq s\u0259rv\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bir s\u0259n\u0259tkard\u0131r. Nizami yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 bax\u0131m\u0131ndan z\u0259ngin bir \u00fcmmand\u0131r. Mayas\u0131 elm v\u0259 \u00fcrfan, qay\u0259si insana v\u0259 d\u00fcnyaya m\u0259h\u0259bb\u0259t olan \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yerl\u0259rin v\u0259 g\u00f6yl\u0259rin sirl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259, d\u0259rk etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir.<br \/>\nH\u0259l\u0259 \u201cX\u0259ms\u0259\u201dnin ilk \u0259s\u0259ri olan \u201cSirl\u0259r x\u0259zin\u0259-si\u201dnd\u0259 (1147) s\u00f6z s\u0259n\u0259tinin t\u0259siredici q\u00fcvv\u0259sind\u0259n m\u00fcasirl\u0259rini m\u0259n\u0259n t\u0259mizliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq kimi b\u0259\u015f\u0259ri bir m\u0259qs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn faydalanan \u015fair m\u00fct\u0259r\u0259qqi probleml\u0259r\u0259 toxunmu\u015f, y\u00fcks\u0259k b\u0259\u015f\u0259ri ideyalar t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdir. \u015eairin \u015e\u0259rq \u015feirin\u0259 g\u0259tirdiyi bel\u0259 \u00f6lm\u0259z ideyalar \u201cX\u0259ms\u0259\u201dnin ikinci poemas\u0131 \u201cXosrov v\u0259 \u015eirin\u201d (1181) \u0259s\u0259rind\u0259 daha geni\u015f, daha v\u00fcs\u0259tli, daha ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015fdur.<br \/>\nNizami bu poemada insan e\u015fqinin q\u00fcdr\u0259t v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tini g\u00f6st\u0259rmi\u015f, m\u0259h\u0259bb\u0259tin d\u0259rin, ictimai m\u0259nas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir. Poeman\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015f\u0259n maraql\u0131 m\u0259zmunu vard\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 ilk m\u0259nzum roman olan bu \u0259s\u0259r Sasani h\u00f6kmdarlar\u0131ndan Xosrov P\u0259rvizl\u0259 B\u0259rd\u0259 hakiminin v\u0259li\u0259hdi g\u00f6z\u0259l \u015eirin aras\u0131ndak\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259t haqq\u0131ndad\u0131r. \u015eairin s\u00f6z s\u0259n\u0259ti v\u0259 e\u015fq haqq\u0131ndak\u0131 m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri, b\u0259dii \u0259s\u0259rin g\u00f6z\u0259lliyini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n, \u015feir, s\u0259n\u0259t al\u0259minin \u00fclviliyind\u0259n s\u00f6z a\u00e7mas\u0131 bu \u0259s\u0259rin d\u0259y\u0259rini daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nOnun \u201cYeddi G\u00f6z\u0259l\u201d (1197) poemas\u0131nda da h\u0259yat v\u0259 insan, tarix v\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr, pad\u015fah v\u0259 c\u0259miyy\u0259t kimi m\u00f6vzular \u0259traf\u0131nda z\u0259ngin, r\u0259ngar\u0259ng d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 bax\u0131\u015flar \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 \u015fairin ist\u0259yi Sasani h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n simas\u0131nda yeni insan ideal\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k olmu\u015fdur. Poema intibah d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n bir \u0259s\u0259rdir.<br \/>\nNizami otuz illik elm v\u0259 b\u0259dii axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi yekununu \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d (1203) poemas\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Poema tarixi m\u00f6vzuda olsa da \u015fair tarixi materiallara s\u0259thi yana\u015fm\u0131\u015f iki-\u00fc\u00e7 v\u0259r\u0259q \u0130sk\u0259nd\u0259rin cahangirlik tarixini t\u0259svir etmi\u015fdir. Poemada \u0259d\u0259bi b\u0259\u015f\u0259ri probleml\u0259r qoyulmu\u015fdur. Ke\u00e7mi\u015f\u0259, bu g\u00fcn\u0259 v\u0259 sabaha h\u00fcmanist intihab ziyal\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxan Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201cX\u0259ms\u0259\u201dsi d\u00fcnya poetik fikrinin zirv\u0259sind\u0259 dayan\u0131r.<br \/>\nNizami s\u0259n\u0259tinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc v\u0259 onun estetik ideal\u0131n\u0131n \u00fclviliyi sonrak\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan vermi\u015f, bu b\u00f6y\u00fck dahi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f h\u00fcmanizim v\u0259 demokratizim prinsipl\u0259ri t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra Q\u0259rb \u0259d\u0259biyyat\u0131nda humanist meyill\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<br \/>\n<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u015e\u0259hla Muradova, <\/strong><br \/>\n<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0R.K\u0259rimov ad\u0131na Sarov k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259binin <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u018fd\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Y\u00dcKS\u018fK B\u018f\u015e\u018fR\u0130 \u0130DEYALAR T\u018fR\u018fNN\u00dcM\u00c7\u00dcS\u00dc D\u00fcnyada n\u0259 q\u0259d\u0259r kitab var bel\u0259., \u00c7al\u0131\u015f\u0131b, \u0259ll\u0259\u015fib g\u0259tirdim \u0259l\u0259. Oxudum, oxudum sonra da vard\u0131m, H\u0259r sirli x\u0259zin\u0259d\u0259n bir d\u00fcrr \u00e7\u0131xard\u0131m. Nizami G\u0259nc\u0259v Prezident \u0130lham \u018fliyev [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17653"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17696,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17653\/revisions\/17696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}