{"id":17337,"date":"2021-02-19T10:10:09","date_gmt":"2021-02-19T07:10:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=17337"},"modified":"2021-02-19T11:29:55","modified_gmt":"2021-02-19T08:29:55","slug":"xocali-faci%c9%99si-xalqimizin-qan-yaddasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=17337","title":{"rendered":"XOCALI FAC\u0130\u018fS\u0130- XALQIMIZIN    QAN YADDA\u015eI"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-17314 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-57-300x184.jpg\" alt=\"\" width=\"227\" height=\"139\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-57-300x184.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-57-768x471.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-57.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 227px) 100vw, 227px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-17315 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1582715665491_i8tebeIN-300x182.jpeg\" alt=\"\" width=\"226\" height=\"137\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1582715665491_i8tebeIN-300x182.jpeg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1582715665491_i8tebeIN.jpeg 750w\" sizes=\"(max-width: 226px) 100vw, 226px\" \/>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixind\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f \u0259n q\u0259ddar zorak\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olaraq tarixin yadda\u015f\u0131na h\u0259kk olunub. Bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 dinc insan\u0131n erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi zorak\u0131l\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si v\u0259 bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 k\u00f6rp\u0259 u\u015faqlar\u0131n da olmas\u0131 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259nin h\u0259r bir anlamda insanl\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n cinay\u0259t oldu\u011fundan x\u0259b\u0259r verir. <!--more-->1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n sovet ordusundan qalm\u0131\u015f 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n h\u0259rb\u00e7il\u0259ri v\u0259 a\u011f\u0131r texnikas\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259ri yerl\u0259 yeksan etdil\u0259r. \u00c7oxsayl\u0131 a\u011f\u0131r texnika il\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 insanlar x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 613 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb ki,onlardan 63 n\u0259f\u0259ri u\u015faq, 106 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n, 70 n\u0259f\u0259ri qoca idi. S\u0259kkiz ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilib. Bundan \u0259lav\u0259, 1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, 150 n\u0259f\u0259rin taleyi indiy\u0259 kimi nam\u0259lumdur. Bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 m\u00fclki insanlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, ba\u015flar\u0131 k\u0259silmi\u015f, yaxud ba\u015flar\u0131n\u0131n d\u0259risi soyulmu\u015f, g\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, hamil\u0259 qad\u0131nlar s\u00fcng\u00fc il\u0259 de\u015fik-de\u015fik edilmi\u015fdir. X\u0259sar\u0259t alanlardan 487 n\u0259f\u0259ri \u015fik\u0259st olmu\u015fdur ki, onlardan 76 n\u0259f\u0259ri azya\u015fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nH\u0259r k\u0259sd\u0259 t\u0259bii olaraq sual yarana bil\u0259r ki, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu q\u0259tliam m\u0259hz Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dildi? Xocal\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionundak\u0131 dig\u0259r \u0259razi vahidl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 etnik v\u0259 co\u011frafi \u00f6n\u0259mi, bilavasit\u0259 f\u0259rqi n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi? Eyni zamanda, o d\u00f6vr\u00fcn ist\u0259r region \u00fczr\u0259 h\u00f6kmranl\u0131q iddias\u0131nda olan aktorlar\u0131n\u0131n geosiyasi maraqlar\u0131, ist\u0259r-s\u0259 d\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259ki siyasi ab-hava v\u0259 bu detallar\u0131n korrelativ \u0259saslarla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259hlili ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259nin bir \u00e7ox hallarda t\u0259sad\u00fcfi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, q\u0259tliam\u0131n arxa plan\u0131nda bir s\u0131ra maraql\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin durdu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min detallar\u0131n t\u0259hlili t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0259tliam\u0131n identifikasiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bu hadis\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015f si-yasi m\u0259qs\u0259dl\u0259rin qaranl\u0131q m\u0259qamlar\u0131na i\u015f\u0131q salma\u011fa da imkan ver\u0259r.<br \/>\nXocal\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda \u0259n vacib n\u0259qliyyat qov\u015faqlar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fdiyi nominal \u0259razi vahididir. Bel\u0259 ki, A\u011fdam v\u0259 \u015eu\u015fa, \u018fsg\u0259ran v\u0259 Xank\u0259ndi aras\u0131ndak\u0131 n\u0259qliyyat qov\u015faqlar\u0131 bu \u0259razid\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf rayonlar\u0131n yolu \u0259sas\u0259n Xocal\u0131da birl\u0259\u015fir. Bundan \u0259lav\u0259, Xocal\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda yegan\u0259 \u0259razi vahididir ki, \u00f6z\u00fcn\u00fcn hava liman\u0131 var. Yeddi min sakini olan v\u0259 onlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin etnik az\u0259rbaycanl\u0131lar oldu\u011fu Xocal\u0131 1991-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan Erm\u0259nistan h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 oradak\u0131 insanlar\u0131n qon\u015fu \u0259razil\u0259rl\u0259 yaln\u0131z helikopterl\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259si yaratmaq imkan\u0131 vard\u0131. Xocal\u0131ya son helikopter u\u00e7u\u015fu 1992-ci il yanvar\u0131n 28-d\u0259 olmu\u015fdu. Yuxar\u0131da qeyd edil\u0259nl\u0259r Xocal\u0131n\u0131n \u0259razi vahidi olaraq strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, q\u0259tliam \u00f6nc\u0259si bu \u0259razid\u0259 h\u00f6km s\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259ziyy\u0259tin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<br \/>\nXocal\u0131 q\u0259tliam\u0131 t\u0259kc\u0259 etnik az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 deyil. Bu q\u0259tliam, eyni zamanda, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u00f6kmranl\u0131q maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na k\u00f6kl\u0259nmi\u015f geosiyasi aktorlar\u0131n bu hadis\u0259nin ba\u015f tutmas\u0131nda prosesi arxa planda idar\u0259 ed\u0259n \u0259sas t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri olaraq regional anlamda \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 daxili siyasi qar\u015f\u0131durman\u0131n eskala-siyas\u0131na hesablanm\u0131\u015f siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bu, Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0259tliamdan sonra \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259ki siyasi qar\u015f\u0131durmalarda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. Bel\u0259likl\u0259, Xocal\u0131da ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259daxili siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n birinin dig\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq vasit\u0259si olaraq instrumentalizasiyas\u0131na \u00e7evrildi. \u0130st\u0259nil\u0259n halda itir\u0259n t\u0259r\u0259f az\u0259rbaycanl\u0131lar oldu v\u0259 Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131n tarixi oradak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qan\u0131 il\u0259 yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixind\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f \u0259n q\u0259ddar zorak\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biri olaraq tarixin yadda\u015f\u0131na h\u0259kk olunub. Bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 dinc insan\u0131n erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi zorak\u0131l\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si v\u0259 bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 k\u00f6rp\u0259 u\u015faqlar\u0131n da olmas\u0131 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259nin h\u0259r bir anlamda insanl\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n cinay\u0259t oldu\u011fundan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17337"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17380,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17337\/revisions\/17380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}