{"id":17281,"date":"2021-02-10T10:32:08","date_gmt":"2021-02-10T07:32:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=17281"},"modified":"2021-02-10T11:04:29","modified_gmt":"2021-02-10T08:04:29","slug":"az%c9%99rbaycanin-%c9%99razisi-dun%c9%99n-v%c9%99-bu-gun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=17281","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCANIN \u018fRAZ\u0130S\u0130 D\u00dcN\u018fN V\u018f BU G\u00dcN"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-17282 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-56-300x195.jpg\" alt=\"\" width=\"228\" height=\"148\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-56-300x195.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/01-56.jpg 330w\" sizes=\"(max-width: 228px) 100vw, 228px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-17283 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-51.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"148\" \/>H\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z tarixini bilm\u0259lidir. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n \u201cPar\u00e7ala h\u00f6kmranl\u0131q et\u201d \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r verdiyini unutmamal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si Qaraba\u011f faci\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Rusiya imperiyas\u0131 bu m\u00fcqavil\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259ri olan \u0130r\u0259van, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van torpaqlar\u0131na 130 min erm\u0259ni ail\u0259sini \u0130ran \u0259razisind\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k g\u0259tirmi\u015fdir. \u015e\u0131xarx \u0259razisind\u0259ki \u201cMara\u011fa 150\u201d yaz\u0131lm\u0131\u015f abid\u0259 bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<!--more--> Bundan sonra \u00e7\u00f6r\u0259yimizi yeyib, torpa\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6z dik\u0259n nam\u0259rd d\u00fc\u015fm\u0259n zaman-zaman \u0259razil\u0259rimizi i\u015f\u011fal etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar m\u0259hz t\u00fcrk oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn, bil\u0259r\u0259kd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 bir \u0259srd\u0259 3 d\u0259f\u0259; 1905-1906, 1918, 1992-ci ill\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<br \/>\nUnutmamal\u0131y\u0131q 1813-1828-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi 410 min kv. km olmu\u015fdur. Rus imperiyas\u0131 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra 130 min kv. km \u00f6z imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qatd\u0131, qalan 280 min. kv. km is\u0259 \u0130ran Qacaril\u0259rinin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda qald\u0131.<br \/>\n1918-ci il may\u0131n 29-da 9 min. kv. km olan \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisi Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 verildi v\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Bu g\u00fcn\u00fcn reall\u0131\u011f\u0131nda is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131ndan qopard\u0131\u011f\u0131 torpaqlar hesab\u0131na \u0259razisi 29 min kv. km olmu\u015fdur.<br \/>\nAXC qurulanda Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259razisi 114 min kv.km olmu\u015fdur. 1920-ci il 28 Aprel istilas\u0131ndan sonra Sovet im-periyas\u0131 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. G\u00f6y\u00e7\u0259, Z\u0259ng\u0259zur, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Dilican v\u0259 qism\u0259n \u015e\u0259rur torpaqlar\u0131 Erm\u0259nistan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. Bu \u0259razil\u0259rin birlikd\u0259 sah\u0259si 27,4 min.kv.km olubdur. 1920-1991-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi azalaraq 86,6 min. kv. km olmu\u015fdur.<br \/>\n1923-c\u00fc ild\u0259 Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yaratmaqla sanki Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 bir bomba qoymu\u015f oldu. Bu bomba n\u0259hay\u0259t 1988-ci ild\u0259 partlad\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 yenid\u0259n \u0259razi iddialar\u0131na ba\u015flad\u0131lar. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq 1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n 20% torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011fal edildi. \u0130ndiy\u0259 kimi i\u015f\u011fal edilmi\u015f bu torpaqlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131nda Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin imzas\u0131 olmay\u0131b. Bu g\u00fcn is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 b\u00fct\u00fcn itirilmi\u015f torpaqlar\u0131m\u0131z geri qaytar\u0131ld\u0131 v\u0259 o, c\u00fcml\u0259d\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz t\u0259min olundu. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan Predentinin dayanmadan h\u0259yata ke\u00e7irdiyi xarici siyas\u0259tin v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc diplomatiyan\u0131n u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259ri idi. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri \u0130lham \u018fliyev Prezident oldu\u011fu 17 il \u0259rzind\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli yolunda \u00f6z prinsipal m\u00f6vqeyini ortaya qoymu\u015fdur. O, Beyn\u0259lxalq arenada Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259tli t\u0259r\u0259f oldu\u011funu, \u0259razil\u0259rimizin Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, 20% torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda oldu\u011funu, 1 milyondan \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u00fcnya xalqlar\u0131na ard\u0131c\u0131l olaraq \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli m\u0259nafeyini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259cav\u00fczkar erm\u0259nistan ordusunun BMT q\u0259tnam\u0259si \u0259sas\u0131nda qeyd-\u015f\u0259rtsiz Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, 1 mil-yondan \u00e7ox qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qaytar\u0131lmas\u0131 xarici siya-s\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<br \/>\nAli Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev ordu quruculu\u011funa da x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir. \u018fn m\u00fcasir silahlar\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259n prezidentimiz, Az\u0259rbaycan ordusunu C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc ordusu etm\u0259kl\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 daha da yax\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq sentyabr\u0131n 27-d\u0259 q\u0259hr\u0259manlar yurdu olan Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259\u015fad\u0259tli ordusu \u201cD\u0259mir yumruq\u201d \u0259m\u0259liyyat\u0131 al-t\u0131nda V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sin\u0259 girdi v\u0259 m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259ni z\u0259f\u0259rl\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131. M\u00fcz\u0259ff\u0259r ordumuz d\u00fc\u015fm\u0259nin 30 il \u0259rzind\u0259 mif\u0259 \u00e7evirdiyi \u201cm\u0259\u011flubedilm\u0259z ordusu\u201dnun istehkam s\u0259dl\u0259rini darmada\u011f\u0131n etdi. Ordumuzun t\u0259tbiq etdiyi m\u00fcharib\u0259 strategiyas\u0131 m\u00fcasir d\u00f6vr h\u0259rb tarixin\u0259 qabaqc\u0131l n\u00fcmun\u0259 kimi h\u0259kk olundu. Noyabrn 10-da Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti a\u011f bayraq qald\u0131rd\u0131 v\u0259 kapitulyasiya akt\u0131na imza atd\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min olundu. Tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda erm\u0259nil\u0259rin d\u00f6vl\u0259t yaratmaq planlar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259lik pu\u00e7a \u00e7\u0131xd\u0131. Status m\u0259s\u0259l\u0259si arxiv\u0259 g\u00f6m\u00fcld\u00fc v\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259lik x\u0259tt \u00e7\u0259kildi.<br \/>\nG\u00fccl\u00fc ordumuzun say\u0259sind\u0259 sentyabr\u0131n 27-d\u0259n noyabr\u0131n 9-a kimi V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 5 \u015f\u0259h\u0259r, 4 q\u0259s\u0259b\u0259, 286 k\u0259nd i\u015f\u011faldan azad olundu. Bu torpaqlarda bir daha \u00fc\u00e7r\u0259ngli Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 dal\u011falanma\u011fa ba\u015flad\u0131.<br \/>\n<em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Q\u0131zb\u0259s H\u00fcseynova,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z tarixini bilm\u0259lidir. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n \u201cPar\u00e7ala h\u00f6kmranl\u0131q et\u201d \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r verdiyini unutmamal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si Qaraba\u011f faci\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Rusiya imperiyas\u0131 bu m\u00fcqavil\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259ri olan \u0130r\u0259van, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van torpaqlar\u0131na 130 min erm\u0259ni ail\u0259sini \u0130ran \u0259razisind\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k g\u0259tirmi\u015fdir. \u015e\u0131xarx [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17281"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17281"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17301,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17281\/revisions\/17301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}