{"id":16820,"date":"2020-12-18T15:05:40","date_gmt":"2020-12-18T12:05:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=16820"},"modified":"2020-12-18T15:05:40","modified_gmt":"2020-12-18T12:05:40","slug":"toylarimizda-millilik-olmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=16820","title":{"rendered":"TOYLARIMIZDA  M\u0130LL\u0130L\u0130K  OLMALIDIR"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-16821 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11111-3-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"171\" height=\"114\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11111-3-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/11111-3.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 171px) 100vw, 171px\" \/>Az\u0259rbaycanda toy ad\u0259tl\u0259ri &#8211; Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. \u018fsrl\u0259r boyu Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif tarixi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 inki\u015faf ed\u0259r\u0259k vahid v\u0259 z\u0259ngin bir ad\u0259t sistemin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Toy r\u0259smi nikah m\u0259rasimi olmaqla yana\u015f\u0131 bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nt\u0259n\u0259li \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r (q\u0131z b\u0259y\u0259nm\u0259, el\u00e7ilik, ni\u015fanl\u0131l\u0131q d\u00f6vr\u00fc, toy \u00f6nc\u0259si ad\u0259tl\u0259r, toy v\u0259 s.) sistemidir. Milli toy ad\u0259tl\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycan xalq\u0131na xas olan b\u00fct\u00fcn m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nToy ad\u0259tl\u0259rin\u0259 z\u0259man\u0259nin t\u0259siri hiss edilm\u0259kd\u0259dir. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 toylar\u0131n bir qayda olaraq x\u00fcsusi \u015fadl\u0131q saraylar\u0131nda t\u0259\u015fkil edilm\u0259si, b\u0259y-g\u0259lin r\u0259qsinin haz\u0131rlanmas\u0131, m\u0259l\u0259k libas\u0131nda ki\u00e7ik q\u0131zlar\u0131n b\u0259y-g\u0259lin \u0259traf\u0131nda r\u0259qs etm\u0259si, toyda m\u00fcasir r\u0259qs \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt ayr\u0131lmas\u0131, toyun sonunda g\u0259linin arxaya g\u00fcl d\u0259st\u0259si atmas\u0131, bal ay\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 bu q\u0259bild\u0259n-dir.<!--more--><br \/>\nAz\u0259rbaycanda olan nikah m\u0259rasiml\u0259ri \u2013 toy-d\u00fcy\u00fcn ad\u0259tl\u0259ri, qohumluq modell\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ox az sayda xalqlar\u0131nda m\u00f6vcuddur. Milli ail\u0259nin t\u0259m\u0259li qoyulan toylar\u0131m\u0131z \u0259ks\u0259r qohum-\u0259qr\u0259ban\u0131, tayfa v\u0259 n\u0259sli bir araya g\u0259tirir, m\u0259i\u015f\u0259t hadis\u0259sind\u0259n \u00e7ox m\u0259d\u0259ni-sosial fakta \u00e7evrilir. Toy v\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlamaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 o m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verir: el\u00e7ilikd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f, ta \u0259sas toy m\u0259rasimin\u0259 q\u0259d\u0259r qohumlar\u0131n bir araya g\u0259lib yax\u0131ndan \u00fcnsiyy\u0259t qurmas\u0131na g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259rait yarad\u0131r. \u00c7\u00fcnki toya q\u0259d\u0259r bir s\u0131ra m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin (ad etm\u0259, ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n el\u00e7iliyi, ni\u015fan v\u0259 s.) ke\u00e7ilm\u0259si vaxt etibaril\u0259 do\u011fru-d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar \u00e7\u0131xarma\u011fa v\u0259 se\u00e7im etm\u0259y\u0259 imkan verir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fqa bir g\u00f6z\u0259l ad\u0259ti d\u0259 var: m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn psixoloqlar\u0131n\u0131, ail\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7il\u0259rini \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n valideyn v\u0259 a\u011fsaqqal xeyir-duas\u0131 alan c\u00fctl\u00fckl\u0259rin qurdu\u011fu ail\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc v\u0259 ruzili olur.<br \/>\n\u00dclvil\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259r Az\u0259rbaycan ail\u0259sinin t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259rinin daha sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir v\u0259 bu c\u0259h\u0259tl\u0259r h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycanda bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131na, eyni zamanda m\u00fck\u0259mm\u0259l ail\u0259 modelinin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na xidm\u0259t edir. Zaman s\u00fcbut etdi ki, Az\u0259rbaycan ail\u0259si-n\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli \u0259saslara s\u00f6yk\u0259nmir, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z millli ruhundan qaynaqlanan m\u0259n\u0259vi duy\u011fudur. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259r zaman ail\u0259 \u00f6nd\u0259 g\u0259l\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemi say\u0131l\u0131b. Lakin son zamanlar milli ail\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin da\u011f\u0131lma t\u0259hl\u00fck\u0259si, a\u015f\u0131nmas\u0131, deqradasiyaya m\u0259ruz qalmas\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259 \u00f6z m\u0259nfi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Son vaxtlar ictimaiyy\u0259timizd\u0259 m\u00fc\u0259y-y\u0259n yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r formala\u015f\u0131b: b\u0259zil\u0259ri el\u0259 hesab edir ki, qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn deyil, m\u00fcasir d\u0259y\u0259rl\u0259ri tam \u0259xz etm\u0259d\u0259n, milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr t\u0259rzi-mizd\u0259n ke\u00e7irm\u0259d\u0259n, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259 tam uy\u011funla\u015f-d\u0131rmadan q\u0259bul etm\u0259k la-z\u0131md\u0131r. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 bizd\u0259 ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259r orta-ya \u00e7\u0131x\u0131b, tarix\u0259n formala-\u015fan dayan\u0131ql\u0131 ail\u0259 modeli da\u011f\u0131lmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Bu sadalanan amill\u0259r b\u00fct\u00f6v halda c\u0259miyy\u0259ti-mizd\u0259 bir s\u0131ra xo\u015fag\u0259lm\u0259z tendensiyalara apar\u0131b \u00e7\u0131-xar\u0131r. S\u00f6z yox ki, bu c\u00fcr meyill\u0259r, yanl\u0131\u015f t\u0259f\u0259kk\u00fcr t\u0259rzi pis n\u0259tic\u0259l\u0259r verir: bel\u0259 milli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259ssas v\u0259 diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q. Bel\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259rin k\u00f6k salmas\u0131na imkan verilm\u0259m\u0259li, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bizim ictimaiyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini, ziyal\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259lidir.<br \/>\nKarantin rejimind\u0259n \u0259vv\u0259ll toy m\u0259clisl\u0259rind\u0259 is-raf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015f al\u0131b-getm\u0259sind\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259nirdik. H\u0259tta sad\u0259 formaya ke\u00e7m\u0259sini, ail\u0259, qohum-\u0259qr\u0259ba aras\u0131nda nikah m\u0259clisi il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sini t\u0259klif edirdil\u0259r. \u0130ndi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox yaz\u0131rlar, toy m\u0259clisl\u0259rinin b\u0259rpas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Kim ail\u0259 qurmaq ist\u0259yirs\u0259, nikah ba\u011flay\u0131b, ail\u0259 aras\u0131nda \u00e7ox ki\u00e7ik t\u0259dbir ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda toylar\u0131 g\u0259lir m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r h\u0259ddind\u0259n art\u0131q t\u0259m-t\u0259ra\u011fa v\u0259 izafi x\u0259rcl\u0259r\u0259 yol verirl\u0259r. B\u0259zi toy m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizd\u0259n \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Milli r\u0259qsl\u0259rimiz arxa plana ke-\u00e7ir, b\u0259zi q\u0131z-g\u0259linin geyiml\u0259ri \u00e7ox vaxt ikrah hissi oyad\u0131r. Toylar\u0131m\u0131zda bel\u0259 eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259r\u0259 son qoyulsa yax\u015f\u0131 olar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda toy ad\u0259tl\u0259ri &#8211; Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. \u018fsrl\u0259r boyu Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif tarixi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 inki\u015faf ed\u0259r\u0259k vahid v\u0259 z\u0259ngin bir ad\u0259t sistemin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Toy r\u0259smi nikah m\u0259rasimi olmaqla yana\u015f\u0131 bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nt\u0259n\u0259li \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r (q\u0131z b\u0259y\u0259nm\u0259, el\u00e7ilik, ni\u015fanl\u0131l\u0131q d\u00f6vr\u00fc, toy \u00f6nc\u0259si ad\u0259tl\u0259r, toy v\u0259 s.) sistemidir. Milli toy ad\u0259tl\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycan xalq\u0131na xas olan b\u00fct\u00fcn m\u00fcsb\u0259t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16820"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16820"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16822,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16820\/revisions\/16822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}