{"id":16665,"date":"2020-12-10T08:38:00","date_gmt":"2020-12-10T05:38:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=16665"},"modified":"2020-12-10T08:40:09","modified_gmt":"2020-12-10T05:40:09","slug":"qadin-zorakiligi-dunyamizin-eyb%c9%99c%c9%99rliyidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=16665","title":{"rendered":"QADIN ZORAKILI\u011eI D\u00dcNYAMIZIN EYB\u018fC\u018fRL\u0130Y\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-16666 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed.jpgSDFSDG-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"185\" height=\"123\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed.jpgSDFSDG-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed.jpgSDFSDG.jpg 512w\" sizes=\"(max-width: 185px) 100vw, 185px\" \/>BMT Ba\u015f M\u0259clisi 1999-cu ild\u0259 noyabr\u0131n 25-ni Qad\u0131n Zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 Beyn\u0259lxalq M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc elan edib. BMT h\u00f6kum\u0259tl\u0259r\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara, qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131na h\u0259min g\u00fcn ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu problem\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259n t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irm\u0259yi t\u0259klif edib. Ba\u015f katib Pan Gi Munun m\u00fcraci\u0259tind\u0259 deyilir: \u201cQad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259 iztirab, k\u0259d\u0259r g\u0259tirir. Bundan qoca da, u\u015faq da \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir v\u0259 bu, icman\u0131 yoxsulla\u015fma\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Zorak\u0131l\u0131q qad\u0131nlara b\u00fct\u00fcn potensial imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan vermir, iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fi m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r, inki\u015faf\u0131 pozur\u201d.<br \/>\nBu g\u00fcn\u00fcn tarixi 1960-c\u0131 ild\u0259 Dominikan Respublikas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r.<br \/>\nO vaxt diktator Rafael Truxilonun \u0259mri il\u0259 Mirabal ail\u0259sind\u0259n siyasi f\u0259al olan 3 bac\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<!--more--><br \/>\nA\u011f lent qad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn formalar\u0131na etiraz\u0131n, anal\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131n\u0131n r\u0259mzidir, ondan h\u0259m\u00e7inin ox\u015far hadis\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edilir. Son ill\u0259r onun m\u00f6vcudlu\u011fu t\u0259dric\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00e7oxunda tan\u0131n\u0131r. Lakin qad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 qlobal pandemiya olmaqda davam edir. Qad\u0131nlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 70 faizi m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. BMT-nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n 35 faizi \u00f6mr\u00fcnd\u0259 \u0259n az\u0131 bir d\u0259f\u0259 fiziki v\u0259 ya cinsi zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n bu v\u0259 ya dig\u0259r formas\u0131na m\u0259ruz qal\u0131r.<br \/>\nQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 planetin h\u0259r yerind\u0259 yay\u0131laraq, t\u0259hsild\u0259n v\u0259 maddi t\u0259minatdan as\u0131l\u0131 olmayaraq c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f verir. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil ki, m\u00fcst\u0259qil v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 arxay\u0131n kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n avropal\u0131 qad\u0131nlar\u0131n 15 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri g\u00fcnd\u0259lik m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n qurban\u0131 olur. B\u0259zi ki\u015fil\u0259r qad\u0131na \u0259l qald\u0131rark\u0259n insan haqlar\u0131n\u0131 pozduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcrl\u0259r.<br \/>\nQad\u0131nlar \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmasalar, onlar\u0131 t\u0259hqir etm\u0259y\u0259 v\u0259 al\u00e7altma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan h\u0259r k\u0259s\u0259 cavab verm\u0259s\u0259l\u0259r, bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259mi\u015f\u0259 davam ed\u0259c\u0259k.<br \/>\nQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q d\u00fcnya miqyasl\u0131 bir b\u0259lad\u0131r. O n\u0259 co\u011frafi s\u0259rh\u0259dl\u0259r, n\u0259 d\u0259 ya\u015f h\u0259dl\u0259ri tan\u0131y\u0131r v\u0259 he\u00e7 bir etnik v\u0259 ya dini qrup bu b\u0259ladan s\u0131\u011fortalanmam\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsus\u0259n silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 qad\u0131nlar k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259ddar zorak\u0131l\u0131q \u0259m\u0259ll\u0259rinin qurban\u0131 olurlar. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 bunun ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n h\u0259lak olmu\u015f, yaralanm\u0131\u015f, a\u011flas\u0131\u011fmaz i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259hqirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u0259sir v\u0259 girov qad\u0131n Erm\u0259nistanda v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u00f6z\u00fclm\u0259z \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259cburi \u0259m\u0259y\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f v\u0259 dig\u0259r zorak\u0131l\u0131q \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qad\u0131na h\u00f6rm\u0259t t\u0259m\u0259l d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n olub, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259xlaq\u0131n\u0131n v\u0259 mentalitetinin d\u0259rin qatlar\u0131na s\u00f6yk\u0259nir. Qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 h\u0259r bir zorak\u0131l\u0131q hal\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 hallar\u0131 c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259nfi qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin bu b\u0259laya a\u015fkar m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u0259, son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin bu sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259sirli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur.<br \/>\nQad\u0131na qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q \u201cail\u0259\u201d v\u0259 ya \u201c\u015f\u0259xsi\u201d m\u0259s\u0259l\u0259 kimi s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n h\u0259r hans\u0131 yana\u015fma q\u0259tiyy\u0259n q\u0259bul edilm\u0259zdir. H\u0259r bir zorak\u0131l\u0131q \u0259m\u0259li, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n ciddi pozuntusu hesab edilm\u0259li v\u0259 t\u0259sirli m\u0259suliyy\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olmal\u0131d\u0131r. M\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 qad\u0131nlar, u\u015faqlar, ail\u0259l\u0259r v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r fiziki, emosional, maliyy\u0259 v\u0259 sosial n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furur. Odur ki, s\u0259lahiyy\u0259tli d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 adekvat m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ruridir.<br \/>\nBununla \u0259laq\u0259dar olaraq m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq standartlara v\u0259 bir s\u0131ra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olan m\u00fcsb\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslanaraq, qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair z\u0259ruri qanunvericilik aktlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez q\u0259bul edilm\u0259lidir. Bu aktlar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 zorak\u0131l\u0131q qurbanlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini, onlara d\u0259st\u0259yi v\u0259 yard\u0131m\u0131, habel\u0259 bu c\u00fcr h\u00fcquqa zidd h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u00fcvafiq sanksiyalar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 siyasi g\u00fcnd\u0259liyin \u00fcmd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n olmal\u0131d\u0131r. Problemin d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, d\u0259rk olunma-s\u0131 v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir. Yuxar\u0131da qeyd edilmi\u015f qanunvericilik t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq v\u0259 milli t\u0259r\u0259fda\u015flarla birlikd\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 q\u0259bul edilm\u0259lidir. H\u0259min planda m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin apar\u0131lmas\u0131, t\u0259liml\u0259r t\u0259\u015fkil edilm\u0259si, h\u0259qiqi gender b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259min olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f add\u0131mlar at\u0131lmas\u0131, \u0259ld\u0259 edilmi\u015f t\u0259r\u0259qqinin monitorinqi v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00f6z \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r. Bu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<br \/>\nQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin \u0259sas h\u00fcquqlar\u0131na eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259nil\u0259n daha \u0259dal\u0259tli c\u0259miyy\u0259t qurulmas\u0131 i\u015fi diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi \u00fcmidvar oldu\u011funu bildirir ki, d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259 \u0259halisi t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n birg\u0259 s\u0259yl\u0259ri insan l\u0259yaq\u0259tin\u0259 l\u0259k\u0259 g\u0259tir\u0259n bu problemin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l sur\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 imkan yaradacaqd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BMT Ba\u015f M\u0259clisi 1999-cu ild\u0259 noyabr\u0131n 25-ni Qad\u0131n Zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 Beyn\u0259lxalq M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc elan edib. BMT h\u00f6kum\u0259tl\u0259r\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara, qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131na h\u0259min g\u00fcn ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu problem\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259n t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irm\u0259yi t\u0259klif edib. Ba\u015f katib Pan Gi Munun m\u00fcraci\u0259tind\u0259 deyilir: \u201cQad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259 iztirab, k\u0259d\u0259r g\u0259tirir. Bundan qoca da, u\u015faq da \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir v\u0259 bu, icman\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16665"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16665"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16670,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16665\/revisions\/16670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}