{"id":16168,"date":"2020-08-10T09:19:28","date_gmt":"2020-08-10T06:19:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=16168"},"modified":"2020-08-10T09:21:34","modified_gmt":"2020-08-10T06:21:34","slug":"tibb-mut%c9%99x%c9%99ssisinin-fikirl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=16168","title":{"rendered":"Tibb m\u00fct\u0259x\u0259ssisinin fikirl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 KORONAV\u0130RUS N\u018fD\u0130R?<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-16170 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-1-17.jpg\" alt=\"\" width=\"147\" height=\"98\" \/>Koronavirus n\u0259dir v\u0259 ona qar\u015f\u0131 nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq laz\u0131md\u0131r?<br \/>\nHaz\u0131rda d\u00fcnyada yay\u0131lan koronavirus yeni bir infeksiya deyil. Bu x\u0259st\u0259lik ilk d\u0259f\u0259 2012-ci ild\u0259 a\u015fkarlan\u0131b. Aliml\u0259r mikroskop alt\u0131nda baxark\u0259n n\u00fcv\u0259nin \u0259traf\u0131nda z\u00fclal v\u0259 lipidl\u0259rin tac \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirdiyini g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. \u201cKorona\u201d lat\u0131n s\u00f6z\u00fc olub, tac dem\u0259kdir. Koronavirus k\u0259skin infeksion virus infeksiyas\u0131d\u0131r, \u0259sas\u0259n antroponozdur, y\u0259ni insanlar x\u0259st\u0259l\u0259nirl\u0259r. Lakin buna baxmayaraq, infeksiyan\u0131n m\u0259nb\u0259yi heyvanlar, qu\u015flar da ola bilirl\u0259r. X\u0259st\u0259lik \u0259sas\u0259n yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259yib k\u0259skin a\u011f\u0131r formal\u0131 pnevmoniya \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir.<br \/>\nViruslar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri 120-160 nanometrdir, onlar \u0259traf m\u00fchit\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcms\u00fczd\u00fcrl\u0259r, asanl\u0131qla m\u0259hv olurlar, a\u00e7\u0131q sah\u0259l\u0259rd\u0259 iki saat ya\u015famaq qabiliyy\u0259tl\u0259ri var.<!--more--> G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n v\u0259 kimy\u0259vi d\u0259rman madd\u0259l\u0259rinin t\u0259sirinden asanl\u0131qla, 56\u00b0 C temperaturda ani m\u0259hv olurlar. Kanalizasiya suyunda bel\u0259 c\u0259mi 4 saat ya\u015faya bilirl\u0259r. Havalar isin\u0259nd\u0259n sonra h\u0259min infeksiyan\u0131n azalmas\u0131 ehtimal\u0131 var.<br \/>\nBu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin T\u0259dris C\u0259rrahiyy\u0259 Klinikas\u0131n\u0131n yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, tibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru S\u0259dr\u0259ddin Ataki\u015fizad\u0259 m\u0259lumat verib. \u201cVirusa yoluxma \u0259sas\u0259n havadamc\u0131 yolu il\u0259dir. M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi vasit\u0259sil\u0259 yoluxma hallar\u0131 olsa da, buna \u00e7ox az rast g\u0259linir. Yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n virus \u00e7oxal\u0131r v\u0259 yava\u015f-yava\u015f a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t edir. A\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n h\u0259min t\u00f6r\u0259dicil\u0259r orada art\u0131b-\u00e7oxal\u0131r, pnevmoniyaya \u00e7evrilir\u201d, &#8211; dey\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis bildirib.<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-16169 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed-4-1-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"184\" height=\"104\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed-4-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/unnamed-4-1.jpg 512w\" sizes=\"(max-width: 184px) 100vw, 184px\" \/><br \/>\nH\u0259kim-infeksionistin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259liyin klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri h\u0259rar\u0259tin qalxmas\u0131, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, udma akt\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f-m\u0259si, hals\u0131zl\u0131q, \u00fcmumi z\u0259iflik, i\u015ftahas\u0131zl\u0131q, m\u0259d\u0259 bulanmas\u0131 v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs akt\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fm\u0259sidir. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00f6vs\u00fcm\u00fc qrip\u0259 yoluxanlar var. Bu, m\u00f6vs\u00fcml\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Adi qrip d\u0259, koronavirus da virus infeksiyalar\u0131d\u0131r, eyni klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri verirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u0259zil\u0259ri adi qripi koronavirus hesab edirl\u0259r.<br \/>\nProfilaktikan\u0131n m\u00fcalic\u0259d\u0259n qat-qat asan oldu\u011funu bildir\u0259n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri qeyd edib: \u201cProfilaktik t\u0259dbirl\u0259r vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcls\u0259, virus infeksiyalar\u0131na yoluxma hallar\u0131 azalar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r viruslar\u0131n\u0131 \u0259trafa yaymamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxqatl\u0131 marladan haz\u0131rlanm\u0131\u015f maska taxs\u0131nlar. Asq\u0131r\u0131b, \u00f6sk\u00fcr\u0259rk\u0259n \u0259l d\u0259smal\u0131ndan istifad\u0259 olunsun v\u0259 ya sa\u011f ya sol qolu 90 d\u0259r\u0259c\u0259 qatlayaraq dirs\u0259k b\u00fck\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 asq\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r ki, \u0259trafa yay\u0131lmas\u0131n. \u018fl\u0259 asq\u0131rmaq olmaz. H\u0259min viruslar \u0259l\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 v\u0259 \u0259l g\u00f6z\u0259 d\u0259y\u0259rk\u0259n virus g\u00f6z\u00fcn selikli qi\u015fas\u0131na daxil ola v\u0259 yenid\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Kollektivd\u0259, ail\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259 olarsa, onlar\u0131n izolyasiyas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Narahatl\u0131q \u00e7ox olarsa, h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259lidir. Bol maye q\u0259bulu m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131na, a\u011f\u0131za d\u00fc\u015f\u0259n viruslar\u0131 maye m\u0259d\u0259y\u0259 apar\u0131r, m\u0259d\u0259nin tur\u015f m\u00fchiti on-lar\u0131n \u00e7oxunu m\u0259hv edir. Qrip \u0259l-m\u0259tl\u0259ri olan insanlar bir litr suya, 3-4 qa\u015f\u0131q duz, 10-15 damc\u0131 yod \u0259lav\u0259 etsinl\u0259r. H\u0259min m\u0259hlulu 10-15 d\u0259qiq\u0259d\u0259n bir burunlar\u0131na da-m\u0131zd\u0131rs\u0131nlar, a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 qarqara etsinl\u0259r, ya da az miqdarda i\u00e7sinl\u0259r. Dig\u0259r profilaktik t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri \u0259ll\u0259rin yuyulmas\u0131d\u0131r. \u018fll\u0259ri he\u00e7 olmazsa 20 saniy\u0259 axar suyun alt\u0131nda sabunla yumaq laz\u0131md\u0131r. X\u0259st\u0259 insanlarla yax\u0131ndan t\u0259masda olmamaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur\u201d. S\u0259dr\u0259ddin Ataki\u015fizad\u0259 qeyd edib ki, respublikada koronavirus infeksiyas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunsa da, s\u0259hiyy\u0259 sistemi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. T\u0259drisin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, dezinfeksiya i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin ba\u011flanmas\u0131, ciddi karantin rejiminin t\u0259dbiq olunmas\u0131, \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmas\u0131 v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259nin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si bu infeksiyalar\u0131n artma\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq: \u201cRespublikada koronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259m paytaxtda, h\u0259m d\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 xeyli sayda tibb oca\u011f\u0131 ayr\u0131l\u0131b, bunlarda x\u00fcsusi tib-bi hey\u0259t f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, m\u00fcasir avadanl\u0131qlar qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. X\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 kontaktda olan insanlar n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. X\u0259st\u0259liyin inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 14 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259rdir. \u0130mmuniteti y\u00fcks\u0259k olanlar bu virusa yoluxmaya bil\u0259rl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qidalanmaya fikir verilm\u0259lidir, immun sistemini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n, t\u0259miz, t\u0259bii, z\u00fclall\u0131 v\u0259 karbohidratl\u0131 qidalar\u0131n q\u0259bulu art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 vitamin balans\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, meyv\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z, g\u00f6y\u0259rti q\u0259bulunun \u00e7oxald\u0131lmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 KORONAV\u0130RUS N\u018fD\u0130R? Koronavirus n\u0259dir v\u0259 ona qar\u015f\u0131 nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq laz\u0131md\u0131r? Haz\u0131rda d\u00fcnyada yay\u0131lan koronavirus yeni bir infeksiya deyil. Bu x\u0259st\u0259lik ilk d\u0259f\u0259 2012-ci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16168"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16174,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16168\/revisions\/16174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}