{"id":15111,"date":"2020-03-05T10:40:24","date_gmt":"2020-03-05T07:40:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=15111"},"modified":"2020-03-05T13:36:14","modified_gmt":"2020-03-05T10:36:14","slug":"novruzun-m%c9%99ns%c9%99yi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=15111","title":{"rendered":"NOVRUZUN M\u018fN\u015e\u018fY\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-15115 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/45BA6774-1CCA-4958-8E38-BB3A1FB90BA9_w1200_r1_s-1-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"113\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/45BA6774-1CCA-4958-8E38-BB3A1FB90BA9_w1200_r1_s-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/45BA6774-1CCA-4958-8E38-BB3A1FB90BA9_w1200_r1_s-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/45BA6774-1CCA-4958-8E38-BB3A1FB90BA9_w1200_r1_s-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/45BA6774-1CCA-4958-8E38-BB3A1FB90BA9_w1200_r1_s-1.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 201px) 100vw, 201px\" \/>\u00c7\u0259tin q\u0131\u015f g\u00fcnl\u0259rind\u0259n sonra yaz\u0131n g\u0259li\u015fini d\u00fcnyan\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 milli mentalitetin q\u0259bul etdiyi sevinc s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irir. Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 bu fevrala, Rusiyada mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259, Sami xalqlar\u0131nda is\u0259 aprel ay\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir. Elmi bax\u0131mdan \u0259n d\u0259qiq g\u00fcn\u00fc v\u0259 saat\u0131 is\u0259 ulu babalar\u0131m\u0131z t\u0259yin ed\u0259 bilibl\u0259r. Beyn\u0259lxalq astronomik il xalq\u0131m\u0131z\u0131n Novruz bayram\u0131 kimi qeyd etdiyi g\u00fcnd\u0259n &#8211; G\u00fcn\u0259\u015fin Qo\u00e7 b\u00fcrc\u00fcn\u0259 daxil olmas\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Yaz b\u0259rab\u0259rlik n\u00f6qt\u0259sind\u0259 gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn h\u0259r\u0259si 12 saat olur.<!--more--><br \/>\nNovruzun k\u00f6k\u00fc haradad\u0131r?<br \/>\nDahi Az\u0259rbaycan \u015fairi M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli fars divan\u0131ndak\u0131 q\u0259z\u0259ld\u0259 deyir<br \/>\n<em><strong>\u00a0V\u0259slin m\u0259n\u0259 Novruz gec\u0259si oldu m\u00fcy\u0259ss\u0259r,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u00a0 \u00a0Sanki, gec\u0259m g\u00fcnd\u00fcz il\u0259 oldu b\u0259rab\u0259r.<\/strong><\/em><br \/>\n\u0130ld\u0259 iki d\u0259f\u0259 gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz b\u0259rab\u0259r olur; Novruzda v\u0259 sentyabr\u0131n 21-d\u0259. Z\u0259rd\u00fc\u015ftil\u0259r &#8220;Mihran&#8221; adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 bu g\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 ke\u00e7ir\u0259rdil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal-q\u0259rb zonas\u0131nda is\u0259 Mihran g\u00fcn\u00fc yen\u0259 d\u0259 bayram kimi qar\u015f\u0131lan\u0131r.<br \/>\nGec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn b\u0259rab\u0259r olmas\u0131n\u0131 babalar\u0131m\u0131z n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bayram kimi ke\u00e7iribl\u0259r? Uca yaradan\u0131n i\u015f\u0131q r\u0259mzi g\u00fcnd\u00fcz\u0259, qaranl\u0131q r\u0259mzi gec\u0259y\u0259 f\u0259rq qoymadan eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259, b\u0259rab\u0259r tutmas\u0131 h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259ri d\u0259 bayram g\u00fcnl\u0259rind\u0259 aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Kas\u0131blar ild\u0259 iki g\u00fcn \u00f6zl\u0259rini komplekssiz hiss ed\u0259 bilirdi.<br \/>\nNovruz \u0259r\u0259bi aylardan f\u0259rqli olaraq ay\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 yox, G\u00fcn\u0259\u015fin d\u00f6vr etm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259yin olunur. XIX \u0259srin tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fairi Qas\u0131m b\u0259y Zakir bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 bir q\u0259d\u0259r yanl\u0131\u015fl\u0131\u011fa yol verib:<br \/>\n<em><strong>Nola n\u0259zzareyi-ruxsar\u0131na el c\u0259m olsa,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Eydi-Novruz g\u0259l\u0259n d\u0259md\u0259 ki\u015fi Ay\u0259 baxar.<\/strong><\/em><br \/>\n&#8220;Novruzun tarixi n\u0259 vaxtdan ba\u015flay\u0131r?&#8221; sual\u0131na cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ld\u0259 tutarl\u0131 faktlar yoxdur. Misird\u0259, \u015eumerd\u0259, Babild\u0259 yaz g\u00fcnl\u0259rinin \u0259ziz tutulmas\u0131 m\u0259lumdur. B\u0259s bayram\u0131n \u0259sl v\u0259t\u0259ni harad\u0131r? Bu suala cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tar\u0131xi \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259k&#8230;<br \/>\nHicri-q\u0259m\u0259ri t\u0259qviminin 430-cu ilind\u0259 v\u0259fat etmi\u015f \u018fbu Reyhan M\u0259h\u0259mm\u0259d Biruni &#8220;\u018fl asar\u00fcl-ba\u011fiyy\u0259, \u0259n \u0259l \u011furun\u00fclxaliyy\u0259&#8221; (\u00d6t\u0259n q\u0259rin\u0259l\u0259rd\u0259n qalan \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u0259s\u0259rl\u0259r) kitab\u0131nda yaz\u0131r ki, \u0259fsan\u0259vi h\u00f6kmdar olan C\u0259m\u015fid Az\u0259rbaycana, at\u0259\u015fgahlarda ibad\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259rk\u0259n, insanlar onun q\u0131z\u0131ldan olan taxtta-c\u0131n\u0131 G\u00fcn\u0259\u015f hesab edibl\u0259r, G\u00fcn\u0259\u015fin \u00e7\u0131xma an\u0131nda oxunan duan\u0131 ona sar\u0131 d\u00f6n\u0259r\u0259k s\u0259sl\u0259ndiribl\u0259r. Bu C\u0259m\u015fidin xo\u015funa g\u0259lib v\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fc t\u0259qvim\u0259 yazd\u0131r\u0131b. Bununla da h\u0259r il bayram ke\u00e7irm\u0259yi \u0259mr edib.<br \/>\nNovruz bayram\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi haqq\u0131nda h\u0259l\u0259 ki, bu \u0259n q\u0259dim v\u0259 yegan\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259dir. Orta Asiya t\u00fcrk\u00fc olan \u018fbu Reyhan az\u0259rbaycanl\u0131 deyildi, ancaq bu tarixi fakt\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259kl\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259xr yeri qoyub. Biruninin m\u00fcasiri olan \u00d6m\u0259r X\u0259yyam &#8220;Novruznam\u0259&#8221; risal\u0259sind\u0259 Novruzun ilk d\u0259f\u0259 C\u0259m\u015fid t\u0259r\u0259find\u0259n bayram edildiyini yaz\u0131r. Bu risal\u0259 Novruza h\u0259sr olunmu\u015f \u0259n qiym\u0259tli v\u0259 tarixi faktlarla z\u0259ngin bir \u0259s\u0259rdir.<br \/>\nArt\u0131q Novruzu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bayram kimi tan\u0131y\u0131r. Bu bayram az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqin \u0259ziz g\u00fcn\u00fc olmaq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xaraq indi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131na \u015famil olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7\u0259tin q\u0131\u015f g\u00fcnl\u0259rind\u0259n sonra yaz\u0131n g\u0259li\u015fini d\u00fcnyan\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 milli mentalitetin q\u0259bul etdiyi sevinc s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irir. Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 bu fevrala, Rusiyada mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259, Sami xalqlar\u0131nda is\u0259 aprel ay\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir. Elmi bax\u0131mdan \u0259n d\u0259qiq g\u00fcn\u00fc v\u0259 saat\u0131 is\u0259 ulu babalar\u0131m\u0131z t\u0259yin ed\u0259 bilibl\u0259r. Beyn\u0259lxalq astronomik il xalq\u0131m\u0131z\u0131n Novruz bayram\u0131 kimi qeyd etdiyi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15111"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15111"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15161,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15111\/revisions\/15161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}