{"id":14390,"date":"2019-12-19T10:10:51","date_gmt":"2019-12-19T07:10:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=14390"},"modified":"2019-12-19T10:10:51","modified_gmt":"2019-12-19T07:10:51","slug":"h%c9%99kim-m%c9%99sl%c9%99h%c9%99ti-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=14390","title":{"rendered":"H\u0259kim m\u0259sl\u0259h\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>S\u0130QARET\u0130N Z\u018fR\u018fRL\u018fR\u0130<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-14391 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/481887-1-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"89\" height=\"67\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/481887-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/481887-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/481887-1.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 89px) 100vw, 89px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-14392 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/siqaret_0365-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"320\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/siqaret_0365-300x225.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/siqaret_0365-768x576.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/siqaret_0365.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/>Art\u0131q ham\u0131 siqaretin n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259rli oldu\u011funu bilir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn insan\u0131n orqanizmin\u0259 vurdu\u011fu ziyan\u0131 e\u015fitm\u0259y\u0259n, bilm\u0259y\u0259n yoxdur. O, h\u0259r c\u00fcr \u00fcr\u0259k v\u0259 a\u011f ciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 yol a\u00e7\u0131r, damar tutulmas\u0131na q\u0259d\u0259r apara bilir. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259rk\u0259n el\u0259 ilk anda orqanizminiz\u0259 t\u0259sir edir, n\u0259bz y\u00fcks\u0259lir, qan d\u00f6vran\u0131 yava\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nSiqaretin t\u0259rkibind\u0259 3700 z\u0259h\u0259rli madd\u0259 vard\u0131r ki bunlar\u0131n da b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si kanserogen (x\u0259r\u00e7\u0259ng \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n) madd\u0259l\u0259rdir. \u018fn z\u0259r\u0259rlil\u0259ri is\u0259 t\u0259rkibind\u0259ki monoksi, hidrogen siyanid v\u0259 amonyakd\u0131r. Siqaretin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 bronxial astma, a\u011f ciy\u0259r \u00e7atmamazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u00f6\u015f q\u0259f\u0259sind\u0259 a\u011fr\u0131lar ba\u015flay\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 tez-tez qrip, soyuqd\u0259ym\u0259 hallar\u0131 ba\u015flay\u0131r.<br \/>\nM\u0259lum olmu\u015fdur ki, h\u0259r 13 saniy\u0259d\u0259 bir n\u0259f\u0259r siqaretl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir x\u0259st\u0259likd\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131 itirm\u0259kd\u0259dir. H\u0259r il d\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 2.500.000 (iki milyon be\u015f y\u00fcz min) insan siqaret \u00fcz\u00fcnd\u0259n h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir. Bu \u00f6l\u00fcml\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bi a\u011f ciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngidir. \u0130kinci yerd\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131n x\u0259r\u00e7\u0259ngidir. \u0130nsan orqanizmind\u0259 el\u0259 bir orqan yoxdur ki, siqaretin t\u0259rkibind\u0259 olan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6z pay\u0131n\u0131 almas\u0131n. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131z b\u00f6\u015flu\u011fu orqanla-r\u0131n\u0131n x\u0259r\u00e7\u0259ng risqi art\u0131r, di\u015fl\u0259rin \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259sin\u0259 v\u0259 a\u011f\u0131zdan xo\u015fag\u0259lm\u0259z qoxunun g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Beyin damarla-r\u0131n\u0131n daralmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 iflic\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r. Siqaretin t\u0259rkibind\u0259ki hidrogen siyanid bronxlar\u0131n divar\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 xroniki \u00f6sk\u00fcr\u0259k meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r \u00e7\u0259km\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n on qat art\u0131q a\u011f ciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi olma riski da\u015f\u0131y\u0131rlar.<!--more-->Siqaretin \u00fcr\u0259y\u0259 vurdu\u011fu ziyan bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 des\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fc-c\u00fcd\u00fcr. Nikotin qan t\u0259ziqini y\u00fcks\u0259ldir v\u0259 qan\u0131n daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 laxtalanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Siqaretd\u0259 olan karbon monooksidin qandak\u0131 oksigeni yox etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 damarlarda \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 xolesterin toplan\u0131r v\u0259 bu da miokard infarkt\u0131 riskini art\u0131r\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259 qan d\u00f6vran\u0131 poz\u011funluqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq iflic,barmaqlarda qanqrena v\u0259 g\u00fccs\u00fczl\u00fck daha \u00e7ox siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 s\u0131x m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rdir.<br \/>\nSiqaretin z\u0259d\u0259l\u0259diyi orqanlardan biri d\u0259 m\u0259d\u0259dir. Bel\u0259 ki, siqaret \u00e7\u0259kdikd\u0259 m\u0259d\u0259d\u0259 xlorid tur\u015fusunun ifraz\u0131 art\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259d\u0259 yanmas\u0131 v\u0259 xora x\u0259st\u0259liyi ba\u015flay\u0131r. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 pankreasin (m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259z) x\u0259r\u00e7\u0259ngi daha tez-tez m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Siqaretin t\u0259r-kibind\u0259ki z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si sidik vasit\u0259si il\u0259 xaric olunsa da qalan hiss\u0259si sidik kis\u0259sinin x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 yol a\u00e7\u0131r, eyni zamanda t\u0259zyiqin artmas\u0131 b\u00f6yr\u0259kl\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259r vurur.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, siqaret \u00e7\u0259k\u0259n ki\u015fil\u0259rin 40 %-i h\u0259l\u0259 t\u0259qa\u00fcd ya\u015f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f h\u0259yat\u0131n\u0131 itirm\u0259kd\u0259dir. Bu nisb\u0259t siqaret \u00e7\u0259km\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259 18 %-dir. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259n qad\u0131nlarda is\u0259 u\u015faql\u0131q x\u0259r\u00e7\u0259ngi risqi \u00e7o-xalmaqdad\u0131r. Hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n siqaret \u00e7\u0259km\u0259si is\u0259 \u015fik\u0259st v\u0259 \u00f6l\u00fc do\u011fulmalara s\u0259b\u0259b olur.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n genetik aliml\u0259ri ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259-sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fl\u0259r ki, \u015fizofreniya (ruhi x\u0259st\u0259lik)v\u0259 depresiya x\u0259st\u0259l\u0259rinin 50 %-i \u00e7oxlu miqdarda t\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rdir. M\u00fc\u0259yy\u0259n olunb ki, t\u00fct\u00fcn serotonin (xo\u015fb\u0259xtlik hormonu) v\u0259 insan \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan dig\u0259r hormonlar\u0131 m\u0259hv edir.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq qeyd edim ki, siqareti t\u0259rgitdiyiniz anda insan orqanizmi \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259mir etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. On il \u0259rzind\u0259 b\u0259d\u0259n he\u00e7 siqaret \u00e7\u0259km\u0259mi\u015f kimi olur. Lakin siqareti t\u0259rgitm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259si olma\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259s\u0259niz v\u00fccudunuzun \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259mir etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ye-t\u0259rli vaxt\u0131n\u0131z olmayacaqd\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu x\u0259st\u0259likl\u0259r \u00f6l-d\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Siqareti t\u0259rgitm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bundan daha yax\u015f\u0131 bir s\u0259b\u0259b ola bilm\u0259z v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, siz bu yaz\u0131lan\u0131 oxu-yandan sonra siqareti bird\u0259f\u0259lik t\u0259rgid\u0259c\u0259ksiniz v\u0259 bir daha \u00e7\u0259km\u0259y\u0259c\u0259ksiniz! Unutmay\u0131n ki, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z biz\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259ziz v\u0259 d\u0259y\u0259rlidir. \u00d6z\u00fcn\u00fcz\u0259 yax\u015f\u0131 bax\u0131n v\u0259 h\u0259r zaman sa\u011flam olun!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<em><strong>Adik\u0259 BA\u011eIROVA, <\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259rt\u0259r Rayon Gigiyena v\u0259<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Epidemiologiya M\u0259rk\u0259zinin h\u0259kimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0130QARET\u0130N Z\u018fR\u018fRL\u018fR\u0130 Art\u0131q ham\u0131 siqaretin n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259rli oldu\u011funu bilir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn insan\u0131n orqanizmin\u0259 vurdu\u011fu ziyan\u0131 e\u015fitm\u0259y\u0259n, bilm\u0259y\u0259n yoxdur. O, h\u0259r c\u00fcr \u00fcr\u0259k v\u0259 a\u011f ciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 yol a\u00e7\u0131r, damar tutulmas\u0131na q\u0259d\u0259r apara bilir. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259rk\u0259n el\u0259 ilk anda orqanizminiz\u0259 t\u0259sir edir, n\u0259bz y\u00fcks\u0259lir, qan d\u00f6vran\u0131 yava\u015f\u0131y\u0131r. Siqaretin t\u0259rkibind\u0259 3700 z\u0259h\u0259rli madd\u0259 vard\u0131r ki bunlar\u0131n da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}