{"id":14371,"date":"2019-12-09T10:50:47","date_gmt":"2019-12-09T07:50:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=14371"},"modified":"2019-12-09T10:50:47","modified_gmt":"2019-12-09T07:50:47","slug":"dahi-s%c9%99xsiyy%c9%99tin-omur-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=14371","title":{"rendered":"DAH\u0130 \u015e\u018fXS\u0130YY\u018fT\u0130N \u00d6M\u00dcR YOLU"},"content":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub.<br \/>\n1939-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumunu bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti) memarl\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 da-xil olub, lakin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcha-rib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 ona t\u0259hsilini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259yib.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1941-1944-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131nda arxiv \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u0259xfi hiss\u0259sinin m\u00fcdiri, sonra is\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetind\u0259 \u00fcmumi \u015f\u00f6b\u0259nin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib.<br \/>\n1944-c\u00fc ilin may ay\u0131nda d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi orqanlar\u0131nda i\u015f\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib.<br \/>\n1949-1950-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin Leninqraddak\u0131 (indiki Sankt-Peterburq) R\u0259hb\u0259r Kadrlar\u0131n Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 M\u0259kt\u0259-bind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131qdan sonra, 1950-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sind\u0259 b\u00f6lm\u0259 r\u0259isi t\u0259yin edilib.<br \/>\n1957-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) tarix fak\u00fclt\u0259sinin qiyabi \u015f\u00f6b\u0259sini bitirib.<br \/>\n1958-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259isi, 1964-c\u00fc ild\u0259 DTK-n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini t\u0259yin edilib.<br \/>\n1966-c\u0131 ild\u0259 Moskvada DTK-n\u0131n F.E.Dzerjinski ad\u0131na Ali M\u0259kt\u0259binin r\u0259hb\u0259r hey\u0259tin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si kurslar\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitirib.<br \/>\n1967-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Na-zirl\u0259r Soveti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib v\u0259 h\u0259min ild\u0259 d\u0259 ona general-mayor r\u00fctb\u0259si verilib.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin 1969-cu il iyulun 14-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f plenumunda Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi se\u00e7ilib.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 22 il Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin v\u0259 SSR\u0130 Ali So-vetinin deputat\u0131 olub. 1974-1979-cu ill\u0259rd\u0259 is\u0259 SSR\u0130 Ali Soveti \u0130ttifaq So-vetinin s\u0259dr m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sini tutub.<br \/>\n1976-c\u0131 ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kom-munist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 namiz\u0259d, 1982-ci ilin dekabr\u0131nda is\u0259 Siyasi B\u00fcronun \u00fczv\u00fc se\u00e7il\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130-nin iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm sah\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1987-ci ilin oktyabr\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si Siyasi B\u00fcrosunun v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n ba\u015f katib Mixail Qorba\u00e7ovun yeritdiyi siyasi x\u0259tt\u0259 etiraz olaraq tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n istefa verib.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259tdiyi qanl\u0131 faci\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar, yanvar\u0131n 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. O, Da\u011fl\u0131q Qara-ba\u011fda yaranm\u0131\u015f k\u0259skin m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin iki-\u00fczl\u00fc siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131n\u0131 t\u0259rk edib.<br \/>\n1990-c\u0131 il iyulun 20-d\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev iki g\u00fcn sonra Nax-\u00e7\u0131vana yola d\u00fc\u015f\u00fcb, h\u0259min ild\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR xalq deputat\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR xalq deputat\u0131 se\u00e7ilib.<br \/>\n1991-ci il sentyabr\u0131n 3-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respubli-kas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ilib v\u0259 m\u00fc-vafiq qanunvericiliy\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini olub. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 o, 1993-c\u00fc il\u0259 kimi \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1992-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259sis konfrans\u0131nda partiyan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ilib.<br \/>\n1993-c\u00fc ilin mayiyun aylar\u0131nda \u00f6l-k\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259-qilliyin itirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si yarand\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si t\u0259l\u0259bini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb v\u0259 \u00f6lk\u0259nin o d\u00f6vrk\u00fc r\u0259hb\u0259rliyi onu Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ilib, iyunun 24d\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezi-dentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<br \/>\n1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Heyd\u0259r \u018fli-yev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib.<br \/>\nO, 1998-ci il oktyabr\u0131n 11-d\u0259 xalq\u0131n y\u00fcks\u0259k f\u0259all\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 s\u0259sl\u0259rin 76,1 faizini toplayaraq, yenid\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib.<br \/>\n2003-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dliyinin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q vermi\u015f Hey-d\u0259r \u018fliyev s\u0259hh\u0259tind\u0259 yaranm\u0131\u015f probleml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar namiz\u0259dliyini \u0130lham \u018fliyevin xeyrin\u0259 geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<br \/>\n2003-c\u00fc il dekabr\u0131n 12-d\u0259 Az\u0259rbay-can xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Klivlend Klinikas\u0131nda v\u0259fat edib v\u0259 dekabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131da, F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn olunub.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev be\u015f d\u0259f\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin \u201cLenin\u201d ordeni il\u0259, \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Ulduz\u201d ordeni v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 medallarla t\u0259ltif edilib, iki d\u0259f\u0259 \u201cSosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131\u201d ad\u0131na, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin ali m\u00fckafatlar\u0131na, n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin f\u0259xri adlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. 1939-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumunu bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti) memarl\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 da-xil olub, lakin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcha-rib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 ona t\u0259hsilini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259yib. Heyd\u0259r \u018fliyev 1941-1944-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Xalq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14371"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14371"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14371\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}