{"id":1433,"date":"2015-10-07T09:47:17","date_gmt":"2015-10-07T06:47:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=1433"},"modified":"2015-11-25T14:52:25","modified_gmt":"2015-11-25T11:52:25","slug":"daha-t%c9%99kmil-statistika-daha-yaxsi-h%c9%99yat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=1433","title":{"rendered":"DAHA T\u018fKM\u0130L STAT\u0130ST\u0130KA\u2013DAHA YAX\u015eI H\u018fYAT"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><em><strong>Bizim D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si var,\u2008\u00e7ox d\u00fczg\u00fcn statistika apar\u0131r.<\/strong><\/em><\/h2>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Heyd\u0259r \u018fL\u0130YEV<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>STAT\u0130ST\u0130KA ELM\u0130N\u0130N TAR\u0130X\u0130ND\u018fN<\/strong><\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/2015-09-23-17-32-33391844.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-1434 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/2015-09-23-17-32-33391844-300x225.jpg\" alt=\"2015-09-23-17-32-33391844\" width=\"161\" height=\"120\" \/><\/a>Statistika ictimai elml\u0259r qrupuna daxildir. H\u0259yati z\u0259rur\u0259td\u0259n yaranan bu elmin dili \u201cr\u0259q\u0259m dili\u201ddir. Buna baxmayaraq, r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 \u201cdan\u0131\u015fan\u201d d\u0259qiq elml\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, statistika sosial iqtisadi hadis\u0259l\u0259rin k\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259fini konkret m\u0259kan v\u0259 zaman \u015f\u0259raitind\u0259 \u00f6yr\u0259nir. Y\u0259ni buradak\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r d\u0259yi\u015fir, t\u0259kmill\u0259\u015fir v\u0259 statistikan\u0131n m\u0259qs\u0259di d\u0259 budur ki, bunlar\u0131 toplay\u0131b, \u00fcmumil\u0259\u015fdirib, t\u0259hlil etm\u0259kl\u0259, insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 s\u0259mt\u0259 y\u00f6n\u0259ltsin. <!--more--><br \/>\nOnun tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. \u0130nsan c\u0259miyy\u0259ti yaranan zamandan b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vlad\u0131 ya\u015famaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b v\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 art\u0131q statistikan\u0131n elementl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib. D\u00fczd\u00fcr, o zaman elmin n\u0259 ad\u0131 vard\u0131, n\u0259 d\u0259 insanlar\u0131n bu bar\u0259d\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131. B\u0259lk\u0259 d\u0259 q\u0259dim \u0259cdad-lar\u0131m\u0131z qaya \u00fcz\u0259rind\u0259 ov s\u0259hn\u0259l\u0259rini t\u0259svir ed\u0259rk\u0259n il \u0259rzind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ne\u00e7\u0259 heyvan ovlamaq laz\u0131m g\u0259ldiyini hesablamaq ist\u0259yibl\u0259r?<a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/az-stat-logo.gif\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" size-full wp-image-1435 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/az-stat-logo.gif\" alt=\"az-stat-logo\" width=\"163\" height=\"135\" \/><\/a>\u00a0Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u0259halinin, torpaq sah\u0259l\u0259rinin, mal-qaran\u0131n, \u0259mlak\u0131n v\u0259 s. u\u00e7ota al\u0131nmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti meydana g\u0259lmi\u015fdir. Lakin statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n eram\u0131zdan xeyli \u0259vv\u0259l toplanmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sin\u0259 v\u0259 t\u0259hlilin\u0259 XVII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda t\u0259sad\u00fcf olunur. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 alman alimi Q. Axenval ilk d\u0259f\u0259 elm\u0259 statistika s\u00f6z\u00fcn\u00fc daxil etmi\u015fdir. O, 1746-c\u0131 ild\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Marburq Universitetind\u0259, sonra is\u0259 Gettinq Universitetind\u0259 yeni f\u0259nn t\u0259dris etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 h\u0259min f\u0259nni statistika adland\u0131rd\u0131. Q. Axenval\u0131n n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, statistik m\u0259lumatlar ancaq toplan\u0131r, t\u0259hlil edilmirdi. Bir q\u0259d\u0259r sonra is\u0259 Qettinq Universitetinin professoru A.\u015eletser bu n\u0259z\u0259riyy\u0259ni r\u0259dd ed\u0259r\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, statistikan\u0131n predmeti b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tdir.<br \/>\nBurjua-kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131 statistikan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. D\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n sosial-iqtisadi hadis\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilib, \u015f\u0259rh edilm\u0259sin\u0259, bel\u0259likl\u0259 d\u0259 bu elmin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl v\u0259 t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u0259 t\u0259kan vermi\u015fdir.<br \/>\nStatistika elminin inki\u015faf\u0131nda rus aliml\u0259rinin b\u00f6y\u00fck rolu olub. X\u00fcsusil\u0259 I Pyotrun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z t\u0259dqiqatlar\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n aliml\u0259r yeti\u015fib. Onlardan M.V. Lomonosov, B.N. Tati\u015fev, \u0130.K.Kirilov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 ictimai hadis\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259n\u0259rk\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fc, \u00e7\u0259ki v\u0259 r\u0259q\u0259md\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda statistikan\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 \u015eamax\u0131, Bak\u0131 v\u0259 G\u0259nc\u0259 quberniyalar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 statistika komit\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u015flan\u0131b. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 statistik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n vahid orqan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na tam nail olunmasa da, ayr\u0131-ayr\u0131 nazirlikl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 statistika il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n qurumlar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. 1924-c\u00fc ild\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 yerli statistika orqanlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na ba\u015flan\u0131b v\u0259 bu proses 1987-ci il\u0259 kimi davam edib. 1987-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR M\u0259rk\u0259zi Statistika \u0130dar\u0259si Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<br \/>\nBeyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 statistikan\u0131n t\u0259\u015fkilinin iki formas\u0131 istifad\u0259 olunmaqdad\u0131r: m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 qeyri m\u0259rk\u0259z-l\u0259\u015fdirilmi\u015f. M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f forma t\u0259tbiq olunur. Bu sah\u0259d\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 \u00f6lk\u0259 statis-tikas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n ilk sistemli h\u00fcquqi normativ akt Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u201cStatistika haqq\u0131nda\u201d 18 fevral 1994-c\u00fc il tarixli Qanunudur. Az\u0259rbaycanda statistik f\u0259aliyy\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n m\u0259rk\u0259zi orqan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sidir.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda r\u0259smi statistikan\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 4 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul edilib. Sonuncu, 2013-2017-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si is\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259-qiyy\u0259tl\u0259 davam edir.<\/p>\n<p><em><strong>H\u018fR B\u0130R LAY\u0130H\u018fN\u0130N \u018fSASINI HESABLAMALAR T\u018f\u015eK\u0130L ED\u0130R<\/strong><\/em><br \/>\nG\u0259lin bir anl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k ki, statistika olmasa n\u0259 ba\u015f ver\u0259r? G\u00f6t\u00fcr\u0259k el\u0259 ail\u0259ni. Burada yeni \u00f6vlad d\u00fcnyaya g\u0259lir, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 d\u0259yi\u015fir. Buna m\u00fcvafiq olaraq ail\u0259 b\u00fcdc\u0259sinin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259lidir. Ax\u0131, x\u0259rcl\u0259r art\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu kimi, onun ki\u00e7ik \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n ail\u0259d\u0259 d\u0259 u\u00e7ot, hesablama apar\u0131lmadan ya\u015famaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<br \/>\nYaxud ki\u00e7ik ail\u0259 fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n i\u015fin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. Bu g\u00fcn yerind\u0259 sayan, \u00f6hd\u0259sind\u0259 olan torpaqdan v\u0259 maldan xeyir g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259y\u0259n z\u0259hm\u0259tke\u015f k\u0259ndlil\u0259rimizin say\u0131 \u00e7oxdur. N\u0259dir buna s\u0259b\u0259b? U\u00e7otun apar\u0131lmamas\u0131, n\u0259tic\u0259l\u0259rin t\u0259hlil olunmamas\u0131. Yerli qeyri m\u0259hsuldar cinsd\u0259n olan mallara il \u0259rzind\u0259 bahal\u0131 yem yedizdirib, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259li bo\u015fda qalan bel\u0259 insanlar hesablama, t\u0259hlil aparsalar, y\u0259qin ki, \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xararlar.<br \/>\n\u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259halinin rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n h\u0259r bir add\u0131m d\u0259rin statistik ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n, t\u0259hlill\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin \u00f6lk\u0259d\u0259 heyvandarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f son \u00fc\u00e7 s\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131n\u2013 \u201cHeyvandarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cHeyvandarl\u0131\u011f\u0131n cins t\u0259rkibinin yax\u015f\u0131- la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi haqq\u0131nda\u201d, \u201cHeyvandarl\u0131\u011f\u0131n maddi-texniki t\u0259chizat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di d\u0259 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 maddi yard\u0131m, d\u0259st\u0259k verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 onlara d\u00fczg\u00fcn yol g\u00f6st\u0259rm\u0259k, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259kdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 deyirl\u0259r ki, statistika k\u00fctl\u0259vi sosial-iqtisadi hadis\u0259l\u0259rin k\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259fini, onlar\u0131n kefiyy\u0259t t\u0259r\u0259fi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7oxsayl\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r sistemi vasit\u0259sil\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259n bir elmdir.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin Ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 M\u00fcst\u0259qim M\u0259mm\u0259dovun fikrinc\u0259, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 statistikaya arxalanmadan he\u00e7 bir layih\u0259ni icra etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, uzun ill\u0259r idi ki, T\u0259rt\u0259r \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 \u0259traf on bir k\u0259ndin su v\u0259 kanalizasiya sisteminin qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 layih\u0259si g\u00fcnd\u0259md\u0259 dururdu. Yaln\u0131z b\u00fct\u00fcn statistik hesablamalar apar\u0131ld\u0131qdan sonra potensial imkanlar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi. Art\u0131q layih\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. N\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan su v\u0259 kanalizasiya sisteminin h\u0259r birinin uzunlu\u011fu 110 kilometrdir.<br \/>\nYaxud ba\u015fqa bir m\u00fch\u00fcm layih\u0259 \u2013 rayonumuzun \u0259razisind\u0259 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259s\u0259b\u0259nin sal\u0131nmas\u0131. Burada da statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r\u2013 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131, onlar\u0131n yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri \u0259razil\u0259r v\u0259 s. g\u00f6st\u0259ricil\u0259r m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r v\u0259 bu yaxnlarda h\u0259min q\u0259s\u0259b\u0259nin tikintisin\u0259 ba\u015flamaq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p><em><strong>H\u018fYATIMIZIN AYNASI<\/strong><\/em><br \/>\nBel\u0259 bir fikir var ki, rayon q\u0259zeti h\u0259min b\u00f6lg\u0259nin aynas\u0131d\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n aynas\u0131d\u0131r. Biz bu h\u0259yat\u0131 statistik m\u0259lumatlarda g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn sabah bundan da g\u00f6z\u0259l, yax\u015f\u0131 ya\u015fama\u011fa can at\u0131r\u0131q. \u0130\u015fimizi t\u0259hlil edir, g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar haz\u0131rlay\u0131r\u0131q. Bu bax\u0131mdan T\u0259rt\u0259r rayon Statistika \u0130dar\u0259si kollektivinin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259-suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr. Rayon statistikl\u0259rinin bug\u00fcnk\u00fc i\u015fl\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7mazdan \u0259vv\u0259l, bir az ke\u00e7mi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. \u00d6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 rayonumuzda statistik m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 il\u0259 rayon partiya komit\u0259sinin (indiki icra hakimiyy\u0259ti aparat\u0131) n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcvafiq \u015f\u00f6b\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu. Sonralar bu \u015f\u00f6b\u0259 \u201cnarxozu\u00e7ota\u201d\u2013 xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n u\u00e7otunu aparan m\u00fcf\u0259tti\u015fliy\u0259 \u00e7evrilib. 1961-1966-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 T\u0259rt\u0259r B\u0259rd\u0259 rayonu il\u0259 birl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcff\u0259tti\u015flik B\u0259rd\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-i ill\u0259rind\u0259 T\u0259rt\u0259rd\u0259 rayon m\u0259lumat hesablama stansiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Bu stansiyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 statistik hesablamalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015fland\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ap olunan pamb\u0131q y\u0131\u011f\u0131m\u0131n\u0131n gedi\u015fini \u0259ks etdir\u0259n b\u00fclletenl\u0259r bir n\u00f6v s\u0259f\u0259rb\u0259redici xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, dig\u0259r m\u00f6vs\u00fcmi i\u015fl\u0259r zaman\u0131 da x\u00fcsusi b\u00fclletenl\u0259r haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Redaksiyada i\u015fl\u0259diyim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 o b\u00fclletenl\u0259rin \u00e7ap edilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m v\u0259 burada h\u0259r r\u0259q\u0259min d\u00fczg\u00fcn getm\u0259sind\u0259n \u00f6tr\u00fc ham\u0131n\u0131n nec\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 indi d\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram.<br \/>\n1980-ci ill\u0259rin sonunda T\u0259rt\u0259r rayon M\u0259lumat Hesablama Stansiyas\u0131 statistika idar\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. T\u0259l\u0259bl\u0259r, i\u015f \u00fcslubu d\u0259yi\u015fdi. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r burada \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti orta m\u0259kt\u0259bi bitirmi\u015f g\u0259nc q\u0131zlar idis\u0259, art\u0131q statistika idar\u0259sind\u0259 i\u015fin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ali t\u0259hsilli kadrlara ehtiyac vard\u0131. Kollektiv bu sah\u0259d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olanlar\u0131 itirm\u0259k ist\u0259m\u0259di. Q\u0131zlar qiyabi yolla ali t\u0259hsil ald\u0131lar v\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 statistika idar\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini davam etdirirl\u0259r.<br \/>\nHaz\u0131rda t\u0259cr\u00fcb\u0259li i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 kollektivd\u0259 g\u0259ncl\u0259r d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onlardan 5-i Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Qullu\u011fu M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 Komissiyan\u0131n ke\u00e7irdiyi imtahandan m\u00fcv\u0259ff\u0259q n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k i\u015f\u0259 q\u0259bul olunub.<br \/>\n\u0130dar\u0259nin r\u0259isi, d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funun ki\u00e7ik m\u00fc\u015faviri \u018fdal\u0259t M\u0259mm\u0259dov deyir:<br \/>\n\u2013T\u0259rt\u0259r rayonunun iqtisadi, sosial v\u0259 siyasi h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259ri \u0259ks etdir\u0259n m\u0259lumatlar kollektivimiz t\u0259r\u0259-find\u0259n toplan\u0131l\u0131r. M\u0259lumatlar h\u0259m elektron s\u0259n\u0259d, h\u0259m d\u0259 yaz\u0131l\u0131 formada q\u0259bul olunur. Qeyd ed\u0259k ki, son d\u00f6vrd\u0259 \u0259hali elektron hesabatlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir v\u0259 getdikc\u0259 idar\u0259miz\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 azal\u0131r. \u0130\u015fimizi yerli statistik orqanlar\u0131n\u0131n proqram\u0131 \u0259sas\u0131nda qururuq. Bu proqrama \u0259sas\u0259n dol\u011fun v\u0259 etibarl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 birinci m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bundan sonra b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259hlill\u0259r apar\u0131l\u0131r. Rayonda g\u0259l\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r d\u0259 m\u0259hz h\u0259min t\u0259hlill\u0259r\u0259 v\u0259 ana-lizl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq qurulur.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r rayonunun statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n kitablar\u0131n, b\u00fclletenl\u0259rin n\u0259\u015fr olunmas\u0131 h\u0259r k\u0259s\u0259 rayonumuz, onun iqtisadi v\u0259 sosial h\u0259yat\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat almaqda k\u00f6m\u0259k edir.<br \/>\n\u0130ctimaiyy\u0259td\u0259 maraq do\u011furan m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, statistika idar\u0259sinin m\u0259lu-matlar\u0131 vaxta\u015f\u0131r\u0131 olaraq yerli rayon q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunur, AZ\u018fRTAC-\u0131n r\u0259smi sayt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilir.<br \/>\n\u018fdal\u0259t m\u00fc\u0259llim onu da bildirdi ki, son ill\u0259r \u0259halid\u0259 statistikaya m\u00fcnasib\u0259t d\u0259yi\u015fib. Y\u0259ni sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259n qalm\u0131\u015f d\u00fc-\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bununla bel\u0259 yaln\u0131z 2015-ci ild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri t\u0259msil ed\u0259n h\u00fcquqi v\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 5 seminar-m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib v\u0259 bu seminarlarda onlara u\u00e7ot i\u015fl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 laz\u0131mi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilib.<br \/>\nCari ilin iyul ay\u0131nda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n siyah\u0131ya all\u0131nmas\u0131 da rayonda m\u00fct\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl ba\u015fa \u00e7at\u0131b. 13376 ail\u0259 k\u0259ndli t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n fiziki v\u0259 23 h\u00fcquqi \u015f\u0259xs aras\u0131nda apar\u0131lan sor\u011fu bu sah\u0259nin dol\u011fun m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarad\u0131b. \u018fld\u0259 olunan m\u0259lumatlarda \u0259halinin istifad\u0259sind\u0259ki torpaq, texnika, mal-qara, h\u0259tta mal-qaran\u0131n v\u0259 qu\u015flar\u0131n cinsi, n\u00f6v\u00fc v\u0259 s. \u0259ksini tap\u0131b. Bu m\u0259lumatlar \u00fcmumil\u0259\u015fdirilib t\u0259hlil edildikd\u0259n sonra is\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda rayonumuzda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yeni layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r rayon Statistika \u0130dar\u0259si 2013-c\u00fc ilin may ay\u0131nda m\u00fcasir, h\u0259r c\u00fcr avadanl\u0131qla t\u0259chiz olunmu\u015f yeni inzibati binaya k\u00f6\u00e7\u00fcb. Kollektiv 2014-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0130ctimai Xidm\u0259t \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri H\u0259mkarlar \u0130ttifaq\u0131 Respublika Komit\u0259sinin \u201cSa\u011flam v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0259m\u0259k \u015f\u0259raitinin yarad\u0131lmas\u0131\u201d \u00fczr\u0259 \u201c\u0130lin \u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, t\u0259\u015fkilat\u0131\u201d devizi il\u0259 ke\u00e7irdiyi respublika m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k diplomla t\u0259ltif edilib.<br \/>\nBu deyil\u0259nl\u0259r statistikam\u0131z\u0131n bug\u00fcn\u00fc bar\u0259d\u0259dir. B\u0259s, g\u00f6r\u0259s\u0259n onun g\u0259l\u0259c\u0259yi nec\u0259 olacaq? Y\u0259qin ki, kosmosda \u00f6z peykl\u0259ri olan bir \u00f6lk\u0259d\u0259 statistik m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u0259 el\u0259 bunlar\u0131n vasit\u0259si il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259c\u0259k. Amma n\u0259 komp\u00fcter, n\u0259 d\u0259 f\u0259zada u\u00e7an peykl\u0259r bu c\u0259fake\u015f insanlar\u0131n \u0259m\u0259yini tamamil\u0259 \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. C\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 onlara ehtiyac v\u0259 h\u00f6rm\u0259t qalacaq.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: right;\"><em>Svetlana BA\u011eIROVA<\/em><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: left;\"><em><strong>(Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun ke\u00e7irdiyi m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn)<\/strong><\/em><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Bizim D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si var,\u2008\u00e7ox d\u00fczg\u00fcn statistika apar\u0131r. Heyd\u0259r \u018fL\u0130YEV STAT\u0130ST\u0130KA ELM\u0130N\u0130N TAR\u0130X\u0130ND\u018fN Statistika ictimai elml\u0259r qrupuna daxildir. H\u0259yati z\u0259rur\u0259td\u0259n yaranan bu elmin dili \u201cr\u0259q\u0259m dili\u201ddir. Buna baxmayaraq, r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 \u201cdan\u0131\u015fan\u201d d\u0259qiq elml\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, statistika sosial iqtisadi hadis\u0259l\u0259rin k\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259fini konkret m\u0259kan v\u0259 zaman \u015f\u0259raitind\u0259 \u00f6yr\u0259nir. Y\u0259ni buradak\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r d\u0259yi\u015fir, t\u0259kmill\u0259\u015fir v\u0259 statistikan\u0131n m\u0259qs\u0259di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[22],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1433"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1433"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1433\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}