{"id":14283,"date":"2019-11-25T10:04:24","date_gmt":"2019-11-25T07:04:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=14283"},"modified":"2019-11-25T10:06:09","modified_gmt":"2019-11-25T07:06:09","slug":"istiqam%c9%99t-%e2%84%965-erm%c9%99nistan-az%c9%99rbaycan-dagliq-qarabag-munaqis%c9%99si-haqqinda-h%c9%99qiq%c9%99tl%c9%99rin-dunya-ictimaiyy%c9%99tin%c9%99-catdirilmasi-az%c9%99rbaycanin-%c9%99d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=14283","title":{"rendered":"\u0130stiqam\u0259t \u21165.  Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259  \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyinin m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>ERM\u018fN\u0130 R\u0130YAKARLI\u011eI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><strong><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-14284 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/kivdf_loqo_126-300x160.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"96\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/kivdf_loqo_126-300x160.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/kivdf_loqo_126.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/>DAHA B\u0130R G\u00dcCL\u00dc\u00a0S\u0130YAS\u0130 Z\u018fRB\u018f<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>\u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u0130lham \u018fL\u0130YEV,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Daxili auditoriyaya hesablanm\u0131\u015f, papulist, s\u0259rs\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259ki a\u011f\u0131r iqtisadi v\u0259 sosial v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6rtbasd\u0131r etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, xalq\u0131n\u0131n diqq\u0259tini yay\u0131nd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u0259n avant\u00fcrist v\u0259 na\u015f\u0131 siyas\u0259tbaz Nikol Pa\u015finyan k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n birba\u015fa Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f nazir postuna g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra mill\u0259tin ona b\u0259sl\u0259diyi \u00fcmidl\u0259r pu\u00e7a \u00e7\u0131xd\u0131. Atalar demi\u015f: \u201cUzaqdan d\u00f6y\u00fc\u015f asan g\u00f6r\u00fcn\u0259r\u201d. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olmaq k\u00fc\u00e7\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k deyil ki? \u00d6lk\u0259 idar\u0259 etm\u0259k, probleml\u0259r i\u00e7ind\u0259 bo\u011fulan mill\u0259tin g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, acl\u0131q, s\u0259fal\u0259t, miqrasiya, i\u015fsizlik, korrupsiya, r\u00fc\u015fv\u0259txorluq t\u00fc\u011fyan ed\u0259n bir m\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259 islahatlar apar\u0131b, v\u0259ziyy\u0259ti sahmana salmaq \u0259v\u0259zin\u0259 sabiq prezidentl\u0259rl\u0259 v\u0259 onlar\u0131n yax\u0131n silahda\u015flar\u0131 il\u0259 q\u0259r\u0259zli m\u00fcbariz\u0259 yolunu se\u00e7m\u0259k Pa\u015finyan\u0131n el\u0259 ilk vaxtlardan bacar\u0131qs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131.<br \/>\nO, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sinin d\u0259 s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, bir-birin\u0259 zidd b\u0259yanatlar verm\u0259kl\u0259 erm\u0259ni xisl\u0259tin\u0259 uy\u011fun dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k yolu il\u0259 getdi. G\u00f6r\u00fcn i\u015f hans\u0131 h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b ki, son vaxtlarda Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan Vanadzor (Qarakils\u0259) \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irdiyi m\u0259tbuat konfrans\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n Xank\u0259ndind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi \u201cQaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r v\u0259 n\u00f6qt\u0259\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc yenid\u0259n t\u0259krar edib.<br \/>\nNikol Pa\u015finyan deyib ki, Az\u0259rbaycan dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesini \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 aparmaq ist\u0259yir: \u201c\u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011funu iddia edirs\u0259, bu t\u0259l\u0259bind\u0259 q\u0259tidirs\u0259, onda Erm\u0259nistan da Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistan oldu\u011funu dem\u0259lidir v\u0259 n\u00f6qt\u0259 qoymal\u0131d\u0131r\u201d.<br \/>\nB\u0259lk\u0259 Nikol Pa\u015finyan m\u00fcv\u0259qq\u0259ti i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n tac\u0131 olan \u015eu\u015fada (indi \u00f6lk\u0259nin \u201c\u015eu\u015fi\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u015f\u0259h\u0259r d\u0259) sabiq prezident Serj Sarkisyanla \u015f\u0259rab i\u00e7ib, Az\u0259rbaycan \u201cYall\u0131\u201ds\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 el\u0259 bilir ki, bu \u015f\u0259h\u0259r onlar\u0131nd\u0131 v\u0259 onlara qalacaq?! V\u0259 yaxud Erm\u0259nistan T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n katibi Armen Qriqoryan ni\u015fanl\u0131s\u0131 Mane Minasyanla \u015eu\u015fada toy edib, orada k\u0259bin k\u0259sdirdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 el\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, bu \u015f\u0259h\u0259r Erm\u0259nistan\u0131nd\u0131r?! \u018fsla yox! Bu, onlar\u0131n xam x\u0259yallar\u0131d\u0131r!<!--more--><br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Nikol Pa\u015finyan\u0131n yuxar\u0131dak\u0131 say\u0131qlamalar\u0131na \u00e7ox tutarl\u0131 v\u0259 s\u0259rrast cavab verib: &#8220;Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 vahid yana\u015fma var. Bizim haqq i\u015fimizi m\u0259n b\u00fct\u00fcn k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259 arqumentl\u0259rl\u0259, tarixi faktlarla, reall\u0131qlarla, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq \u0259sas\u0131nda m\u00fcdafi\u0259 edir\u0259m v\u0259 bu arqumentl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir irad tutmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki m\u0259n h\u0259qiq\u0259ti deyir\u0259m v\u0259 bunu el\u0259 k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259n deyir\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya e\u015fitsin.<br \/>\n&#8230;H\u0259r k\u0259s bilir ki, aranl\u0131-da\u011fl\u0131 Qaraba\u011f \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131d\u0131r, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nan Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si, v\u0259ssalam\u201d.<br \/>\nH\u0259qiq\u0259t budur!<br \/>\nN\u0259 vaxtdan Xocal\u0131, \u015eu\u015fa, Xank\u0259ndi, \u018fsg\u0259ran, \u015eahbulaq v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259ri Erm\u0259nistan olub?!<\/p>\n<p><strong>TAR\u0130X\u0130 FAKTLAR<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xocal\u0131.<\/strong> Xocal\u0131 ba\u015fdan-ba\u015fa tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri diyar\u0131d\u0131r. Buna misal olaraq miladdan \u0259vv\u0259l XIII-VII \u0259srl\u0259r\u0259 aid Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rini, son Tunc v\u0259 ilk D\u0259mir d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid Nekropolu, Kurqan \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fc, eram\u0131z\u0131n IV-VII \u0259srl\u0259rin\u0259 aid kils\u0259l\u0259ri, XIV \u0259sr\u0259 aid Xocal\u0131da Hac\u0131 \u018fli g\u00fcnb\u0259zini, 1356-c\u0131 ild\u0259 in\u015fa olunmu\u015f dair\u0259vi t\u00fcrb\u0259ni, XVIII \u0259srd\u0259 tikilmi\u015f \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131 v\u0259 onlarca ba\u015fqalar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda Ki\u00e7ik Qafqaz da\u011f v\u0259 da\u011f\u0259t\u0259yi rayonlar\u0131nda, K\u00fcr-Araz \u00e7aylar\u0131 aras\u0131nda son Tunc v\u0259 ilk D\u0259mir d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid arxeoloji m\u0259d\u0259niyy\u0259t Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259ti abid\u0259l\u0259ri adland\u0131r\u0131l\u0131r. Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri emalatxanalar, q\u0259birl\u0259r v\u0259 ibad\u0259tgahlardan ibar\u0259tdir.<br \/>\nBu faktlar s\u00fcbut edir ki, Xocal\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir.<br \/>\nT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n zirehli texnikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi hey\u0259tinin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 Xocal\u0131n\u0131 yerl\u0259-yeksan ed\u0259r\u0259k, \u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal etmi\u015f, dinc \u0259haliy\u0259 amans\u0131z divan tutmu\u015flar. Bu q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 613 n\u0259f\u0259r qoca, g\u0259nc, u\u015faq v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 1275 n\u0259f\u0259r \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 150 n\u0259f\u0259r itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\n<strong>Xank\u0259ndi.<\/strong> Xank\u0259ndi XVIII \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil feodal d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc, eyni zamanda istirah\u0259t m\u0259sk\u0259ni olmu\u015fdur. Bu \u015f\u0259h\u0259r el aras\u0131nda \u0259vv\u0259ll\u0259r &#8220;Xan\u0131n k\u0259ndi&#8221; kimi tan\u0131nm\u0131\u015f, sonralar Xank\u0259ndi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1805-ci il K\u00fcr\u0259k\u00e7ay, 1813-c\u00fc il G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 1828-ci il T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyan\u0131n tabe\u00e7iliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259si il\u0259 Xank\u0259ndinin d\u0259 tarixi taleyind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Qacar \u0130ran\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259ni ail\u0259l\u0259rinin bir hiss\u0259si Xank\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi. R\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 1847-ci ild\u0259 Xank\u0259ndind\u0259 80 erm\u0259ni, 52 rus ail\u0259si ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7arizm d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rind\u0259 (1847-ci il) bu ya\u015fay\u0131\u015f yeri Xank\u0259ndi kimi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. 1900-c\u00fc ild\u0259 Xank\u0259ndind\u0259 art\u0131q 3 min \u0259hali ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bildirilir. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Xank\u0259ndind\u0259 erm\u0259ni v\u0259 rus m\u0259n\u015f\u0259li \u0259halinin say\u0131 artsa da, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 xeyli sayda Qaraba\u011f xanlar\u0131n\u0131n n\u0259slind\u0259n olan az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar ya\u015fay\u0131rd\u0131lar.<br \/>\nXX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flanan erm\u0259ni separatizmi az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rin k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, Xank\u0259ndini d\u0259 \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir.<br \/>\nSovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra Az\u0259rbaycan SSR M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d dekretd\u0259 Xank\u0259ndi vilay\u0259tin m\u0259rk\u0259zi elan olundu. Az sonra \u015f\u0259h\u0259r bol\u015fevik (h\u0259m d\u0259 da\u015fnak) Stepan \u015eaumyan\u0131n ad\u0131 il\u0259 &#8220;Stepanakert&#8221; adland\u0131r\u0131ld\u0131.<br \/>\n<strong>\u015eu\u015fa.<\/strong> \u015e\u0259h\u0259rin t\u0259m\u0259li 1752-ci il-d\u0259 Qaraba\u011f h\u00f6kmdar\u0131 P\u0259nah\u0259li xan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulub v\u0259 ilk \u00e7a\u011flarda \u015f\u0259h\u0259ri \u015eu\u015fa ad\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 xan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 P\u0259nahabad adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u015eu\u015fada 17 m\u0259h\u0259ll\u0259 vard\u0131: Seyidli, Culfalar, Quyuluq, \u00c7uxur m\u0259h\u0259ll\u0259, D\u00f6rd \u00e7inar, D\u00f6rdl\u0259r qurdu, Hac\u0131 Yusifli, \u00c7\u00f6l qala, Qurdlar, Saatl\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli, Mamay\u0131, Xoca M\u0259rcanl\u0131, D\u0259mir\u00e7il\u0259r, Hamamqaba\u011f\u0131, Merdinli v\u0259 T\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259. H\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 hamam, m\u0259scid v\u0259 bulaq vard\u0131.<br \/>\nXVIII \u0259srd\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Onun d\u00f6vr\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259 g\u00fccl\u00fc s\u0259dd \u00e7\u0259kilib, \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259n\u0259tkar m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri yaran\u0131b.<br \/>\nXIX \u0259srin sonu v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fa Qafqaz\u0131n musiqi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. \u015eu\u015fan\u0131 &#8220;Ki\u00e7ik Paris&#8221;, &#8220;Qafqaz\u0131n s\u0259n\u0259t m\u0259b\u0259di&#8221;, &#8220;Az\u0259rbaycan musiqisinin be\u015fiyi&#8221; v\u0259 &#8220;Zaqafqaziyan\u0131n konservatoriyas\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<br \/>\n\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri 1992-ci il may ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilib.<br \/>\n<strong>\u015eahbulaq qalas\u0131<\/strong> v\u0259 ya <strong>T\u0259rn\u0259k\u00fct qalas\u0131<\/strong>\u2014Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan t\u0259r\u0259find\u0259n 1751-1752-ci ill\u0259rd\u0259 in\u015fa etdirilmi\u015f XVIII \u0259sr qala divarlar\u0131. Memarl\u0131q abid\u0259sinin tikinti i\u015fl\u0259ri A\u011fdam\u0131n \u015eahbulaq adl\u0131 \u0259razisind\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Qalan\u0131n ad\u0131 da burada yerl\u0259\u015f\u0259n gursulu bula\u011f\u0131n ad\u0131ndan \u2013 \u015eahbula\u011f\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u015eahbulaq qalas\u0131 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 in\u015fa etdiril\u0259n ikinci qalad\u0131r.<br \/>\n\u015eahbulaq qalas\u0131 Bayat qalas\u0131ndan \u00f6nc\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131na inzibati m\u0259rk\u0259z kimi in\u015fa edilib. M\u00fcdafi\u0259 tipli tikili olan qala m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da, sonradan t\u0259kc\u0259 g\u00f6z\u0259t\u00e7i m\u0259nt\u0259q\u0259si kimi istifad\u0259 olunub. Elmi \u0259d\u0259biyyatda \u015eahbulaq q\u0259sri ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan abid\u0259 \u0259slind\u0259 iri q\u0259sr kompleksinin i\u00e7qalas\u0131 olmu\u015fdur. Onun yan\u0131nda xan\u0131n iqam\u0259tgah\u0131 yerl\u0259\u015firdi.<br \/>\n\u018fsg\u0259ran qalas\u0131. Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xan\u0131n 1787-ci ild\u0259 tikdirdiyi \u018fsg\u0259ran qalas\u0131 Xocal\u0131 rayonunun \u018fsg\u0259ran q\u0259s\u0259b\u0259si yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. \u015eu\u015fadan 24 km m\u0259saf\u0259d\u0259 olan \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q relyef\u0259 v\u0259 Qarqar \u00e7ay\u0131n\u0131n enli yata\u011f\u0131na uy\u011fun iki hiss\u0259li qurulu\u015fu var. \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131n sol sahil relyefinin \u0259n uca yerind\u0259 tikilmi\u015f d\u00fczbucaql\u0131 hiss\u0259si i\u00e7 qalaya b\u0259nz\u0259yir. \u0130\u00e7 qaladan ayr\u0131lan iki divar sahil\u0259 endikc\u0259 bir-birind\u0259n aralan\u0131r. Onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da sahil x\u0259ttin\u0259 paralel uzanan qala divar\u0131 birl\u0259\u015fdirir. Bu ikiqat divar-s\u0259dd sahil yamac\u0131n\u0131n \u0259t\u0259yind\u0259 v\u0259 zirv\u0259sind\u0259 olan qala\u00e7alar\u0131 v\u0259 ortadak\u0131 iki b\u00fcrc\u00fc vahid, m\u00f6hk\u0259m m\u00fcdafi\u0259 sistemind\u0259 birl\u0259\u015fdirir. \u015eu\u015faya\u2014xanl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 a\u00e7\u0131lan darvaza bu s\u0259dd\u0259dir. S\u0259ddin paralel iki divar kimi olmas\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n \u00e7ay yata\u011f\u0131n\u0131 ke\u00e7diyi zaman qala i\u00e7ind\u0259 olan \u0259sg\u0259rl\u0259rin bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259sin\u0259 v\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131na imkan verirdi. \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131n dair\u0259vi v\u0259 kvadrat planl\u0131 b\u00fcrcl\u0259ri i\u00e7\u0259rid\u0259 iki v\u0259 \u00fc\u00e7 m\u0259rt\u0259b\u0259li olub da\u015f g\u00fcnb\u0259zl\u0259rl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc imi\u015f. \u018fsg\u0259ran qalas\u0131 \u00f6z qurulu\u015funa g\u00f6r\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcdafi\u0259 s\u0259ddin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Onu Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox\u0259srlik m\u00fcdafi\u0259 s\u0259dl\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259sinin son \u00f6rn\u0259yi saymaq olar. G\u00f6z\u0259l v\u0259 qeyri-adi land\u015faft\u0131 olan bir yerd\u0259 sal\u0131nmas\u0131, a\u011f\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00f6v h\u0259cml\u0259rin \u0259traf t\u0259bi\u0259tl\u0259 \u00fczvi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131n memarl\u0131\u011f\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259sirli g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f verir.<br \/>\nQaraba\u011f\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rinin d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim torpaqlar\u0131 oldu\u011funu s\u00fcbuta yetir\u0259n bel\u0259 tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259r \u00e7oxdur.<br \/>\nBu v\u0259 dig\u0259r tarixi faktlar s\u00fcbut edir ki, Qaraba\u011f \u0259z\u0259li, q\u0259dim-qaim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 olub.<\/p>\n<p><strong>ERM\u018fN\u0130 \u0130DD\u0130ASI<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq iddias\u0131 il\u0259 zaman-zaman tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda vandalizm aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k, yerli \u0259halini soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoymu\u015f, qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259r\u0259, terrorizm\u0259, q\u0131r\u011f\u0131nlara, f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259, faci\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan did\u0259rgin salaraq etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparm\u0131\u015flar. Son iki \u0259srd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n qanl\u0131 v\u0259 q\u0259ddar g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 i\u015fl\u0259d\u0259n erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 indi d\u0259 \u00f6z m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kmirl\u0259r. \u018fb\u0259s yer\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, fateh-h\u00f6kmdar<strong> \u018fmir Teymur,<\/strong> frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 s\u0259yyah <strong>Aleksandr D\u00fcma<\/strong>, frans\u0131z s\u0259yyah\u0131 <strong>Qraf De \u015eole,<\/strong> isve\u00e7 s\u0259yyah\u0131 <strong>Adam Mets,<\/strong> yaz\u0131\u00e7\u0131lar <strong>Tem\u00e7uynikov, Olqa Smurova,<\/strong> alman s\u0259yyah\u0131 <strong>Alferd Kerte,<\/strong> m\u0259\u015fhur fars \u015fairi <strong>S\u0259di \u015eirazi,<\/strong> ingilis s\u0259yah\u0259t\u00e7i <strong>Vilson,<\/strong> marksizm n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin banisi <strong>Karl Marks,<\/strong> onun yax\u0131n dostu <strong>Fridrix Engels<\/strong> v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin xain, riyakar, o\u011fru, al\u00e7aq, hiyl\u0259g\u0259r, ab\u0131rs\u0131z, v\u0259h\u015fi, \u015f\u0259rbaz, acg\u00f6z, namussuz olmalar\u0131 haqq\u0131nda fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259mi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u018fQR\u018fB X\u0130SL\u018fT\u0130<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hekay\u0259.<\/strong> Bir \u0259qr\u0259b suda bo\u011fulurmu\u015f. T\u0131sba\u011fa bunu g\u00f6r\u00fcb \u0259qr\u0259b\u0259 yaz\u0131\u011f\u0131 g\u0259lir v\u0259 onu xilas etm\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 \u0259qr\u0259b\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. O deyir:<br \/>\n\u2013M\u0259n s\u0259ni xilas ed\u0259c\u0259y\u0259m. Amma s\u0259n s\u00f6z ver ki, m\u0259ni sancmayacaqsan. \u018fqr\u0259b t\u0131sba\u011fan\u0131 sancmayaca\u011f\u0131na s\u00f6z verir. Onda t\u0131sba\u011fa \u0259qr\u0259bi \u00f6z belin\u0259 qoyur v\u0259 \u00e7aydan ke\u00e7irir. \u018fqr\u0259b b\u00fct\u00fcn yol boyu sakit dayan\u0131r, lakin \u00e7ay\u0131 ke\u00e7ib sahil\u0259 \u00e7atan kimi t\u0131sba\u011fan\u0131 sanc\u0131r.<br \/>\n\u2013 He\u00e7 utan\u0131rsan, \u0259qr\u0259b? Ax\u0131, s\u0259n s\u00f6z vermi\u015fdin ki, m\u0259ni sancmayacaqsan! \u2013dey\u0259, t\u0131sba\u011fa q\u0131\u015fq\u0131r\u0131r.<br \/>\n\u2013 N\u0259 olsun?\u2013dey\u0259, \u0259qr\u0259b soyuqqanl\u0131l\u0131qla cavab verir. \u2013B\u0259s s\u0259n xasiyy\u0259timi bildiyin halda n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259ni bo\u011fulmaqdan xilas etdin?<br \/>\n\u2013M\u0259n h\u0259r zaman ham\u0131ya k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram, \u2013dey\u0259, t\u0131sba\u011fa cavab verir.<br \/>\n\u2013S\u0259nin t\u0259bi\u0259tin el\u0259dir ki, ham\u0131ya k\u00f6m\u0259k edirs\u0259n, m\u0259nim is\u0259 t\u0259bi\u0259tim el\u0259dir ki, ham\u0131n\u0131 sanc\u0131ram. M\u0259n h\u0259r zaman etdiyimi etdim, s\u0259ni sancd\u0131m!<br \/>\nBu erm\u0259nil\u0259r d\u0259 \u0259qr\u0259b xisl\u0259tli varl\u0131qlard\u0131r. Biz h\u0259r zaman onlara qucaq a\u00e7m\u0131\u015f\u0131q, qoynumuzda yer vermi\u015fik, son tik\u0259mizi yar\u0131 b\u00f6lm\u00fc\u015f\u00fck, onlar is\u0259 bunlar\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 daim biz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik edibl\u0259r, k\u00fcr\u0259yimiz\u0259 b\u0131\u00e7aq sanc\u0131blar. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131, do\u011fma yurd-yuvam\u0131z\u0131 \u0259limizd\u0259n al\u0131blar, bunlar azm\u0131\u015f kimi, bizi d\u0259d\u0259-baba ell\u0259rimizd\u0259n did\u0259rgin sal\u0131blar. M\u00fcq\u0259dd\u0259s ziyar\u0259tgahlar\u0131m\u0131z\u0131, q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259t ocaqlar\u0131m\u0131z\u0131, tarixi m\u0259kanlar\u0131m\u0131z\u0131 darmada\u011f\u0131n edibl\u0259r, milli musiqimizi, geyiml\u0259rimizi, m\u0259tb\u0259ximizi o\u011furlay\u0131b erm\u0259nil\u0259\u015fdiribl\u0259r, do\u011fma yurdlar\u0131m\u0131z kimi, ba\u015f\u0131m\u0131za a\u011f\u0131la-g\u0259lm\u0259y\u0259n m\u00fcsib\u0259tl\u0259r g\u0259tiribl\u0259r. Sonra da d\u00fcnyaya haray-h\u0259\u015fir sal\u0131blar ki, biz fa\u011f\u0131r mill\u0259tik, bizi soyq\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131blar. H\u0259yas\u0131zl\u0131\u011fa bax!!!<br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev demi\u015f: \u201c\u018fg\u0259r erm\u0259ni \u0259sg\u0259ri \u00f6lm\u0259k ist\u0259mirs\u0259, Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131ndan r\u0259dd olsun!\u201d .<\/p>\n<p><strong>SON<\/strong><\/p>\n<p>Sovet hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi 124 min kvadrat kilometr idis\u0259, son i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r (1988-1993-c\u00fc ill\u0259r) erm\u0259ni x\u0259yan\u0259tinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 c\u0259mi 86 min kvadrat kilometr \u0259razi qalm\u0131\u015fd\u0131r. Qaza\u011f\u0131n, G\u0259d\u0259b\u0259yin, K\u0259lb\u0259c\u0259rin, La\u00e7\u0131n\u0131n \u0259n b\u0259r\u0259k\u0259tli v\u0259 g\u00f6z\u0259l 28 min kvadrat kilometr torpaqlar\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259r min-bir hiyl\u0259 il\u0259 qamarlay\u0131b \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. 1988-1993-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 20 % \u0259razisi erm\u0259ni quldurlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015fdur. Hal-haz\u0131rda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ona biti\u015fik 7 rayonu erm\u0259ni \u0259sar\u0259ti alt\u0131ndad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n super g\u00fccl\u0259ri is\u0259 bu reall\u0131\u011fa ikili standartlar prizmas\u0131ndan baxaraq, h\u0259lli vacib olan bir m\u0259s\u0259l\u0259ni m\u00fc\u015fk\u00fcl problem\u0259 \u00e7evirmi\u015fl\u0259r. Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259y\u0259 qadir \u015fanl\u0131 ordusu v\u0259 g\u00fccl\u00fc siyasi irad\u0259y\u0259 malik d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 vard\u0131r v\u0259 <strong>Q\u018fL\u018fB\u018f G\u00dcN\u00dc<\/strong> uzaqda deyil!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Tofiq YUS\u0130F<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>(Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na <\/strong><\/em><em><strong>D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun ke\u00e7irdiyi m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn)<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ERM\u018fN\u0130 R\u0130YAKARLI\u011eI DAHA B\u0130R G\u00dcCL\u00dc\u00a0S\u0130YAS\u0130 Z\u018fRB\u018f \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si\u201d \u0130lham \u018fL\u0130YEV, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Daxili auditoriyaya hesablanm\u0131\u015f, papulist, s\u0259rs\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259ki a\u011f\u0131r iqtisadi v\u0259 sosial v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6rtbasd\u0131r etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, xalq\u0131n\u0131n diqq\u0259tini yay\u0131nd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u0259n avant\u00fcrist v\u0259 na\u015f\u0131 siyas\u0259tbaz Nikol Pa\u015finyan k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n birba\u015fa Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f nazir postuna g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra mill\u0259tin ona b\u0259sl\u0259diyi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14283"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14283"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14283\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}