{"id":1377,"date":"2015-09-28T14:04:27","date_gmt":"2015-09-28T11:04:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=1377"},"modified":"2015-11-25T15:01:40","modified_gmt":"2015-11-25T12:01:40","slug":"milli-m%c9%99n%c9%99vi-islami-d%c9%99y%c9%99rl%c9%99rimiz%c9%99-uca-horm%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=1377","title":{"rendered":"Milli-m\u0259n\u0259vi islami d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 uca h\u00f6rm\u0259t"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/Heyder-mescidi.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-1378 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/Heyder-mescidi-300x300.jpg\" alt=\"Heyder mescidi\" width=\"164\" height=\"164\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/Heyder-mescidi-300x300.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/Heyder-mescidi-150x150.jpg 150w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/Heyder-mescidi.jpg 604w\" sizes=\"(max-width: 164px) 100vw, 164px\" \/><\/a>M\u0259lumdur ki, dinimiz bizim milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin \u0259n \u00f6n\u0259mli \u00fcns\u00fcrl\u0259rind\u0259n biridir. Xalq\u0131m\u0131z 70 il kommunist rejimind\u0259 ateist t\u0259bli\u011fat\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fasa da \u00f6z dini d\u0259y\u0259rl\u0259rini unutmam\u0131\u015f, onlar\u0131 gizli d\u0259 olsa ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bununla bel\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin z\u0259d\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 da bir reall\u0131qd\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, Sovetd\u0259n \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda ne\u00e7\u0259 min m\u0259scid, m\u0259dr\u0259s\u0259, t\u0259kk\u0259 oldu\u011fu halda m\u00fcst\u0259qilliyimizi yenid\u0259n \u0259ld\u0259 ed\u0259nd\u0259 c\u0259mi 17 m\u0259scidimiz vard\u0131. Bu, Sovet rejiminin dinl\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin n\u0259 q\u0259d\u0259r amans\u0131z oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. <!--more--><br \/>\nDini ibad\u0259tgahlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 abid\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n in\u015fas\u0131 da Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n prezidenti oldu\u011fu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. M\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 y\u00fczl\u0259rc\u0259 ibad\u0259tgah in\u015fa v\u0259 yaxud da b\u0259rpa edilmi\u015f, dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz yenid\u0259n canlanm\u0131\u015fd\u0131r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259srl\u0259rc\u0259 ziyar\u0259t yeri olan, lakin Sovet rejimi t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lan Bibi Heyb\u0259t m\u0259scidi v\u0259 ziyar\u0259tgah\u0131n\u0131n Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259mri il\u0259 d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na yenid\u0259n in\u015fa edilm\u0259si onun bu sah\u0259d\u0259ki xidm\u0259tl\u0259rinin bir g\u00f6st\u0259ricisidir. Bel\u0259 misallar\u0131n say\u0131 olduqca \u00e7oxdur. Heyd\u0259r \u018fliyev \u0130slam\u0131 bizim milli-m\u0259n\u0259vi kimliyimizin ayr\u0131lmaz bir hiss\u0259si kimi q\u0259bul edirdi. \u201cDinimiz xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tidir\u201d s\u00f6zl\u0259ri onun din\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir \u015f\u0259kild\u0259 x\u00fclas\u0259 edir. Ulu \u00d6nd\u0259r dinimizin ilahi \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemi olaraq m\u0259nims\u0259nilm\u0259sinin x\u00fcsusil\u0259 g\u0259n\u00e7l\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fcsb\u0259t bir funksiya icra ed\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fc-n\u00fcrd\u00fc.<br \/>\nDin-d\u00f6vl\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130slam \u015f\u0259rqind\u0259 \u00e7ox problemli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Lakin sevindirici bir hald\u0131r ki, m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259rin uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu v\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezident \u0130lham \u018fliyevin davam v\u0259 inki\u015faf etdirdiyi d\u00f6vl\u0259t-din m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin bu sah\u0259d\u0259ki siyas\u0259ti sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur. Az\u0259rbaycanda din-d\u00f6vl\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u00fcny\u0259vilik prinsipi il\u0259 t\u0259nziml\u0259nmi\u015fdir<br \/>\nBu bax\u0131mdan Heyd\u0259r \u018fliyevin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fu d\u00fcny\u0259vilik modeli din v\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rinin bir-birind\u0259n ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, lakin d\u00f6vl\u0259ti t\u0259\u015fkil ed\u0259n xalq\u0131n t\u0259m\u0259l d\u0259y\u0259rl\u0259rind\u0259n biri kimi dini d\u0259y\u0259rl\u0259rin h\u00f6rm\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 v\u0259 qorundu\u011fu bir modeldir. M\u0259hz bu anlay\u0131\u015f say\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259tin birba\u015fa v\u0259zif\u0259si olmasa da, bir \u00e7ox dini m\u0259b\u0259d v\u0259 abid\u0259l\u0259r d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rpa olunur, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259r\u0259 m\u0259xsus icmalara d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fct\u0259madi maddi yard\u0131mlar verilir.<br \/>\nDinl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r d\u00fcnya tarixinin \u0259n inc\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. X\u00fcsusil\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259r v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rgin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r y\u00fcz minl\u0259rc\u0259 insan\u0131n \u00f6z h\u0259yatlar\u0131n\u0131 itirm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bel\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif konfessialar aras\u0131ndak\u0131 g\u0259rgin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u015fahidi oluruq. Lakin qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u00f6lk\u0259miz bu bax\u0131mdan unikal bir xarakter\u0259 malikdir. \u018fsrl\u0259rc\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259rin v\u0259 m\u0259zh\u0259b-l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri qarda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 dini z\u0259mind\u0259 he\u00e7 bir qar\u015f\u0131durma m\u00f6vcud olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu \u015f\u0259raitin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xaricd\u0259n \u00f6lk\u0259-miz\u0259 \u201cixrac edilm\u0259y\u0259\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan b\u0259zi z\u0259r\u0259rli sektalar\u0131n v\u0259 qruplar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 b\u00f6y\u00fck z\u0259rur\u0259t k\u0259sb edir. Ulu \u00d6nd\u0259r d\u0259 din\u0259 fanatik m\u00f6vqed\u0259n yana\u015fman\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131 olan bel\u0259 qruplar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. O, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259qiqi \u0130slam\u0131n, siyasi ambisiya v\u0259 fanatiklikd\u0259n uzaq bir din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 a\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u0259 inan\u0131rd\u0131: \u201cG\u0259ncl\u0259rimizin \u0130slam dinini m\u0259nims\u0259m\u0259sind\u0259 hesab edir\u0259m ki, lazimi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki bu t\u0259dbirl\u0259rin olmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259zi m\u0259nfi hallar meydana \u00e7\u0131x\u0131r, ayr\u0131-ayr\u0131 qruplar g\u0259ncl\u0259r\u0259 fanatizm \u0259hval-ruhiyy\u0259si a\u015f\u0131lamaq ist\u0259yirl\u0259r v\u0259 bunlar bizim g\u0259ncl\u0259rimizin t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 z\u0259r\u0259r vurur\u201d.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259ril- m\u0259li oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda qeyd etmi\u015f, b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rin insan\u0131n m\u0259n\u0259vi safla\u015fmas\u0131na xidm\u0259t etdiyini vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259 bir inanc insan\u0131 olaraq \u00f6z h\u0259yat\u0131nda h\u0259r zaman m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri y\u00fcks\u0259k tutmu\u015fdur. H\u0259l\u0259 Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259rk\u0259n, b\u00fct\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 alaraq anas\u0131n\u0131n xahi\u015fini yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Mir M\u00f6hs\u00fcn A\u011fan\u0131n oca\u011f\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259si onun n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin bir inanca sahib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Ulu \u00d6nd\u0259r m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u00fcmr\u0259 ziyar\u0259tin\u0259 getmi\u015f, M\u0259din\u0259d\u0259 H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259din (s) q\u0259brini ziyar\u0259t etmi\u015fdir. M\u0259scidi-n\u0259b\u0259vinin \u015f\u0259r\u0259f kitab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zl\u0259ri onun iman\u0131n\u0131n d\u0259rinliyini g\u00f6st\u0259rir: \u201cM\u00fcq\u0259dd\u0259s M\u0259din\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini, \u0130slam\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s abid\u0259l\u0259rini, H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin m\u0259qb\u0259r\u0259sini, m\u0259scidini ziyar\u0259t etdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u00fcs\u0259lman kimi \u00f6z\u00fcm\u00fc xo\u015fb\u0259xt hesab edir\u0259m. Allaha \u015f\u00fck\u00fcr olsun ki, uzun ill\u0259r q\u0259lbimd\u0259 ya\u015fayan arzuma, niyy\u0259tim\u0259 nail oldum. Bu tarixi hadis\u0259 q\u0259lbimd\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259can v\u0259 rahatl\u0131q hissi yaratd\u0131. Bir daha \u0130slam m\u0259nb\u0259yinin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri, f\u0259ls\u0259fi, elmi \u0259saslara malik oldu\u011funu d\u0259rk etdim. B\u00f6y\u00fck Allah\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259rk etdim\u201d.<br \/>\nUlu \u00d6nd\u0259rin arzusunda oldu\u011fu din xadimi dinimizi d\u0259rind\u0259n bilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rdar olan v\u0259 \u00f6lk\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259 bil\u0259n n\u00fcmun\u0259vi bir \u015f\u0259xs idi. O, Qaraba\u011f sava\u015f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rind\u0259 deyirdi: \u201cM\u0259n \u0259min\u0259m ki, dinimiz, din xadiml\u0259rimiz Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n bu a\u011f\u0131r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n, v\u0259t\u0259ni qoruyan b\u00fct\u00fcn adamlar\u0131n daha s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259, ordumuzun m\u00f6h-k\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259, i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131nda bundan daha f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kl\u0259r, \u00f6z s\u0259yl\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 bel\u0259likl\u0259 bir daha \u0130slam dininin n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck q\u00fcdr\u0259t\u0259 malik oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya s\u00fcbut ed\u0259c\u0259kl\u0259r\u201d. Ulu \u00d6nd\u0259rin bu fikirl\u0259ri bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn din xadiml\u0259rimizin amal\u0131na \u00e7evrilm\u0259li, onlar da \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verm\u0259lidirl\u0259r. Ax\u0131 dinimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cV\u0259t\u0259ni sevm\u0259k iman\u00ad\u00ad\u00addand\u0131r\u201d. M\u00fcst\u0259qil v\u0259t\u0259ni olmayanlar \u00f6z dinl\u0259rini d\u0259 laz\u0131m\u0131nca ya\u015fada bilm\u0259zl\u0259r. M\u0259hz bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259timiz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn dindarlar\u0131m\u0131z dini ayinl\u0259ri v\u0259 dinin dig\u0259r qayda-qanunlar\u0131n\u0131 s\u0259rb\u0259st bir \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259 bilirl\u0259r.<br \/>\nUlu \u00d6nd\u0259rin milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri bir m\u0259qal\u0259nin \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 s\u0131\u011fmayacaq q\u0259d\u0259r geni\u015f v\u0259 d\u0259rindir. Lakin, son olaraq qeyd etm\u0259k ist\u0259rdik ki, konturlar\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin inki\u015faf\u0131 konsepsiyas\u0131 onun lay\u0131qli davam\u00e7\u0131s\u0131 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u0259hz bu siyas\u0259t say\u0259sind\u0259 ist\u0259r milli, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 dini bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259miz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tolerantl\u0131q modeli kimi tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259lumdur ki, dinimiz bizim milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin \u0259n \u00f6n\u0259mli \u00fcns\u00fcrl\u0259rind\u0259n biridir. Xalq\u0131m\u0131z 70 il kommunist rejimind\u0259 ateist t\u0259bli\u011fat\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fasa da \u00f6z dini d\u0259y\u0259rl\u0259rini unutmam\u0131\u015f, onlar\u0131 gizli d\u0259 olsa ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bununla bel\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin z\u0259d\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 da bir reall\u0131qd\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, Sovetd\u0259n \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda ne\u00e7\u0259 min m\u0259scid, m\u0259dr\u0259s\u0259, t\u0259kk\u0259 oldu\u011fu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1377\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}