{"id":13706,"date":"2019-09-27T08:31:47","date_gmt":"2019-09-27T05:31:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=13706"},"modified":"2019-09-27T08:32:06","modified_gmt":"2019-09-27T05:32:06","slug":"kitabi-d%c9%99d%c9%99-qorqud-yurdumuzun-tarixi-salnam%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=13706","title":{"rendered":"\u201cK\u0130TAB\u0130-D\u018fD\u018f QORQUD\u201d YURDUMUZUN TAR\u0130X\u0130 SALNAM\u018fS\u0130D\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-13707 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/image166-1-300x220.jpg\" alt=\"\" width=\"192\" height=\"141\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/image166-1-300x220.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/image166-1.jpg 330w\" sizes=\"(max-width: 192px) 100vw, 192px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-13708 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1-1-2-300x183.jpg\" alt=\"\" width=\"260\" height=\"159\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1-1-2-300x183.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1-1-2-768x469.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1-1-2-1024x625.jpg 1024w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1-1-2.jpg 1113w\" sizes=\"(max-width: 260px) 100vw, 260px\" \/>\u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rimizdir. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri burada a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rilib: yurd sevgisi, ana m\u0259h\u0259bb\u0259ti, igidlik, b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 s. mill\u0259timiz\u0259 xas olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rdir. Bu dastan g\u0259nc n\u0259sli v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik v\u0259 m\u0259rdlik duy\u011fular\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, onlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n igid o\u011fullar\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q yolunu, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini daha \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yir. Dastanda t\u0259svir olunan hadis\u0259l\u0259r \u015e\u0259rur, D\u0259r-b\u0259nd, G\u0259nc\u0259, B\u0259rd\u0259, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 ba\u015fqa Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda ba\u015f verir.<br \/>\n\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ona epos da deyilir. D\u0259d\u0259 Qorqud yaln\u0131z s\u00f6z s\u0259n\u0259tkar\u0131 deyil, o\u011fuzlar\u0131n kamil bilicisidir. D\u0259d\u0259 Qorqud h\u00f6rm\u0259tin\u0259 qopuz m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131l\u0131r. Sava\u015f vaxt\u0131 kimins\u0259 \u0259lind\u0259 qopuz olsa h\u0259min \u015f\u0259xs ba\u011f\u0131\u015flanard\u0131. Z\u0259f\u0259r \u00e7al\u0131nanda Qorqud ata g\u0259lib boy boylayar, soy soylayard\u0131. Yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atan g\u0259ncl\u0259r bir igidlik g\u00f6st\u0259r\u0259r v\u0259 D\u0259d\u0259 Qorqud onlara ad ver\u0259rdi. Bu eposda hikm\u0259tli s\u00f6zl\u0259r geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nib: \u018fski pamb\u0131q bez olmaz; Q\u0131z anadan g\u00f6rm\u0259yinc\u0259 \u00f6y\u00fcd almaz, o\u011ful atadan g\u00f6rm\u0259yinc\u0259 s\u00fcfr\u0259 \u00e7\u0259km\u0259z. O\u011fuz igidl\u0259rinin q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131 m\u00fcbali\u011f\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 (ac\u0131\u011f\u0131 tutanda b\u0131\u011flar\u0131ndan qan \u00e7\u0131xan, b\u0131\u011f\u0131 qanl\u0131 \u018fm\u0259n v\u0259 s.), b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259r (qad\u0131n\u0131n dodaqlar\u0131 badama, yanaqlar\u0131 almaya b\u0259nz\u0259dilir) i\u015fl\u0259nib. D\u00fc\u015fm\u0259n O\u011fuz elin\u0259 h\u00fccum ed\u0259n zaman igidl\u0259r h\u0259mr\u0259y \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. O\u011fuz igidl\u0259ri xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda vuru\u015fublar.<!--more--><br \/>\nQazan xan aman dey\u0259ni \u00f6ld\u00fcrm\u0259zdi. \u0130ld\u0259 bir d\u0259f\u0259 evinin h\u0259r bir \u0259\u015fyas\u0131n\u0131 kas\u0131blar\u0131n ixtiyar\u0131na ver\u0259rdi. Qazan xan\u0131n \u015e\u00f6kl\u00fc M\u0259liy\u0259: \u201cQatar-qatar d\u0259v\u0259l\u0259rimi, o\u011flum Uruzla 300 igidi, 40 inc\u0259belli q\u0131zla Burla xatunu g\u0259tirmis\u0259n s\u0259nin olsun anam\u0131 ver sava\u015fmadan \u00e7\u0131x\u0131m gedim\u201d\u2013dem\u0259si anaya olan b\u00f6y\u00fck sevginin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nQarag\u00fcn\u0259, D\u0259li Dondar, Qarag\u00fcn\u0259 o\u011flu Qarabudaq, Q\u0259fl\u0259t Qoca o\u011flu \u015eir\u015f\u0259ms\u0259ddin, Beyr\u0259k v\u0259 ba\u015fqa igidl\u0259rd\u0259n geri qalmayan s\u0259daq\u0259tli q\u0259hr\u0259man Qaraca \u00c7oban v\u0259t\u0259nin dar g\u00fcn\u00fcnd\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259zmkarl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. Qazan xan d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 ged\u0259nd\u0259 Qaraca \u00c7oban\u0131 \u00f6z\u00fc il\u0259 aparmaq ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259 o, Qazan xanla birlikd\u0259 gedir. O\u011fuz igidi d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259: \u201c\u0130tim kafir!\u201d\u2013dey\u0259, m\u00fcraci\u0259t edir. D\u00fc\u015fm\u0259n Qaraca \u00c7obana: \u201cBiz\u0259 ba\u015f \u0259y, salam ver, s\u0259ni \u015e\u00f6kl\u00fc M\u0259liyin yan\u0131na aparaq, b\u0259ylik alaq\u201d\u2013s\u00f6yl\u0259yir. \u00c7oban onlara bel\u0259 cavab verir:<br \/>\n<em><strong>H\u0259rz\u0259-m\u0259rz\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259, \u0259d\u0259, itim kafir!<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u0130timl\u0259 bir yalaqda yal i\u00e7\u0259n az\u011f\u0131n kafir!<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Alt\u0131ndak\u0131 ala at\u0131n\u0131 n\u0259 \u00f6y\u0259rs\u0259n?<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Ala ba\u015fl\u0131 ke\u00e7imc\u0259 g\u0259lm\u0259z m\u0259n\u0259.<\/strong><\/em><br \/>\nO\u011fuz igidl\u0259rinin \u0259n g\u0259nci Uruz \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 raz\u0131 olur ancaq atas\u0131n\u0131n namusunun ayaqlar alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 raz\u0131 olmur. O, kafir \u0259sirliyind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc l\u0259yaq\u0259tl\u0259 apar\u0131r.<br \/>\nO\u011fuzlarda qad\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. Dastanda \u201cAna haqq\u0131 Tanr\u0131 haqq\u0131\u201dna b\u0259rab\u0259r tutulur.<br \/>\nQazan xan\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131, o\u011fuz qad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f sur\u0259ti Burla xatun \u0259rin\u0259, elin\u0259 v\u0259 o\u011fluna m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nMilli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d eposunun g\u0259ncl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur.<br \/>\n\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d filmi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 tama\u015fa\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n izl\u0259nils\u0259 d\u0259, bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min maraqla izl\u0259nilir. H\u0259min m\u00f6vzuda \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun m\u0259\u015fhur \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d operas\u0131 yaz\u0131l\u0131b. Xalq r\u0259ssam\u0131 Mikay\u0131l Abdullayev bu eposun \u0259sas\u0131nda xeyli r\u0259sml\u0259r \u00e7\u0259kib.<br \/>\n\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 zaman-zaman qorqud\u015f\u00fcnaslar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259dqiqat obyekti olub v\u0259 indi d\u0259 bu tendensiya davam edir. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 ibr\u0259tamiz, n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6rn\u0259k olas\u0131 hadis\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. Dastan, \u0259slind\u0259 bizim xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir heyk\u0259ldir. H\u0259r k\u0259sin ordan g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259yi n\u0259sih\u0259tl\u0259r, atalar s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 m\u00fcdrik k\u0259lamlar var. Bunlar is\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox d\u0259y\u0259rli v\u0259 t\u0259rbiy\u0259vi xarakter da\u015f\u0131ya bil\u0259r. M\u0259nim fikrimc\u0259, \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 orta \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259dris olunmal\u0131d\u0131r ki, yeniyetm\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015fini v\u0259 qiym\u0259tli milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini daha \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilsinl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>N\u00fcbar XANLARQIZI<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rimizdir. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri burada a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rilib: yurd sevgisi, ana m\u0259h\u0259bb\u0259ti, igidlik, b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 s. mill\u0259timiz\u0259 xas olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rdir. Bu dastan g\u0259nc n\u0259sli v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik v\u0259 m\u0259rdlik duy\u011fular\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, onlar\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n igid o\u011fullar\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q yolunu, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini daha \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yir. Dastanda t\u0259svir olunan hadis\u0259l\u0259r \u015e\u0259rur, D\u0259r-b\u0259nd, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13706"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13706\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}